काठमाडाैं । छिमेकी मुलुक भारतमा निपा भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएपछि नेपालमा पनि संक्रमण फैलिन नदिन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले उच्च सतर्कता अपनाएको छ।

भारतको पश्चिम बंगालमा केही साताअघि निपा भाइरसको संक्रमण देखिएसँगै नेपालका सम्पूर्ण हवाई तथा थल नाकाबाट प्रवेश गर्ने यात्रुको निगरानी सुरु गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ। बिहीबार न्युज एजेन्सी नेपालसँग कुरा गर्दै मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीले हवाई तथा थल नाकामा स्थापना गरिएका हेल्थ डेस्कमार्फत संक्रमणका लक्षण देखिएका यात्रुमाथि निगरानी भइरहेको जानकारी दिनुभयो।

प्रवक्ता बुढाथोकीका अनुसार निपा भाइरसको जोखिम नेपालमा उच्च रहेकाले शंका लागेका व्यक्तिहरू नेपाल प्रवेश गरेमा उपचारका लागि अस्पतालहरू समेत तोकिएको छ। निपा भाइरस चमेरो, सुँगुर वा संक्रमित व्यक्तिबाट सर्ने भएकाले ती माध्यमलाई विशेष ध्यानमा राखेर रोकथामका उपाय अपनाइएको उहाँको भनाइ छ।

उहाँले भन्नुभयो, “भारतको पश्चिम बंगालमा निपा भाइरसको संक्रमण देखिएपछि हामीले हाम्रा सम्पूर्ण हवाई र थल नाकाबाट नेपाल भित्रिने व्यक्तिहरूको निगरानी सुरु गरेका छौँ। हेल्थ डेस्कमार्फत लक्षण देखिएका व्यक्तिलाई निगरानीमा राखिएको छ र आवश्यक परे उपचारका लागि अस्पतालहरू तोकिएका छन्।”

मन्त्रालयले निपा संक्रमण फैलिएको क्षेत्रबाट आउने व्यक्तिलाई केही समय क्वारेन्टाइनमा बस्न र उनीहरूसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा नजान सबैलाई अपिल गरेको छ।

निपा भाइरसः अवस्था र जोखिम

निपा भाइरस एक घातक जोनोटिक भाइरस हो, जसको मृत्युदर ४० देखि ७५ प्रतिशतसम्म हुनसक्छ। यो मुख्य रूपमा फलफूल खाने चमेरो (फ्रुट ब्याट) बाट मानिसमा सर्छ। भारतको पश्चिम बंगालमा जनवरी २०२६ को सुरुवातमा संक्रमण पुष्टि भएपछि यो भाइरस फेरि चर्चामा आएको हो।

भारतमा हालको प्रकोप

जनवरी २०२६ मा पश्चिम बंगालको बारासात क्षेत्रमा दुईजना नर्समा निपा भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको छ। उनीहरू गम्भीर अवस्थामा रहेका छन्। केही रिपोर्टहरूमा पाँच जनासम्म संक्रमित भएको उल्लेख छ भने करिब १२० जना उच्च जोखिममा रहेकाहरूलाई क्वारेन्टाइन र निगरानीमा राखिएको छ। भारतीय स्वास्थ्य अधिकारीहरूले संयुक्त प्रकोप प्रतिकार्य टोली परिचालन गरेका छन्।

नेपालमा सतर्कता

नेपालमा अहिलेसम्म निपा भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको छैन। तर भारतसँगको खुला सीमा र चमेरोको उपस्थितिका कारण जोखिम रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ। इपिडेमियोलजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले देशभरका अस्पताललाई निपाजस्ता लक्षण भएका बिरामी र अचानक मृत्युका केसहरू रिपोर्ट गर्न निर्देशन दिएको छ। पूर्वी सीमा नाका र त्रिभूवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा स्वास्थ्य डेस्कहरूलाई अलर्ट गरिएको छ।

निपा भाइरसका लक्षण र रोकथाम

निपा भाइरसका प्रारम्भिक लक्षणमा ज्वरो, टाउको दुख्ने, खोकी र श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिन्छ। अवस्था गम्भीर भए मस्तिष्क सुन्निने, कोमा र मृत्यु हुनसक्छ।

रोकथामका उपायहरूः

• काँचो खजुरको रस नपिउने

• चमेरोले टोकेका फलफूल नखाने

• संक्रमित वा शंकास्पद व्यक्तिसँग सम्पर्क भए तुरुन्त स्वास्थ्य जाँच गराउने

• हात धुने, मास्क लगाउनेजस्ता सामान्य सावधानी अपनाउने

निपा भाइरसका लागि हालसम्म कुनै विशेष औषधि वा खोप उपलब्ध छैन। त्यसैले जोखिम कम भए पनि सबै नागरिकले सतर्कता अपनाउन र कुनै लक्षण देखिए तुरुन्त नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ।