हिन्दू धर्मशास्त्र अनुसार हरेक बार कुनै न कुनै देवी–देवताको पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ । साताको पहिलो दिन आइतबारलाई विशेष रूपमा सूर्यदेवको आराधना गर्ने दिनको रूपमा मानिन्छ । वैदिक सनातन परम्परामा सूर्यलाई प्रत्यक्ष देवता मानिएको छ, जसले प्रकाश, ऊर्जा र जीवनको स्रोतको प्रतिनिधित्व गर्छन् ।
धर्मशास्त्रमा उल्लेख भएअनुसार आइतबार सूर्यदेवको श्रद्धापूर्वक पूजा–आराधना गर्नाले व्यक्तिले समाजमा आदर र सम्मान प्राप्त गर्ने विश्वास छ । ज्योतिषशास्त्रमा सूर्यलाई आत्मबल, नेतृत्व क्षमता, पद–प्रतिष्ठा र राज्यसत्ता सँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ । त्यसैले कुण्डलीमा सूर्य कमजोर भएमा आत्मविश्वासमा कमी, सामाजिक प्रतिष्ठामा गिरावट वा पारिवारिक असन्तुलन देखिन सक्छ भन्ने मान्यता छ । यस्तो अवस्थामा आइतबार सूर्य मन्त्र जप र विशेष पूजा गर्न सल्लाह दिइन्छ ।
बिहानको पूजा विधि
आइतबार बिहान छिट्टै उठेर स्नान गरी सफा वस्त्र धारण गर्ने चलन छ । त्यसपछि नजिकैको मन्दिरमा गई भगवानको दर्शन गर्ने वा घरमै शुद्ध स्थानमा सूर्यदेवको स्मरण गरी पूजा गर्ने गरिन्छ । विशेष गरी उग्दै गरेको सूर्यलाई तामाको लोटामा जल भरेर अर्घ्य दिने परम्परा छ । यसरी सूर्यलाई जल चढाउँदा कुण्डलीमा रहेको सूर्यदोष नाश हुने धार्मिक विश्वास छ ।
चढाइने सामग्री
पूजामा सूर्यदेवलाई मनपर्ने रातो फूल, रातो चन्दन, गुडहल (जवाफूल) र अक्षता (चामल) चढाइन्छ । साथै गुड वा गुडबाट बनेका मिठाई अर्पण गर्ने चलन पनि रहेको छ । रातो रंगलाई सूर्यको प्रतीक मानिने भएकाले पूजामा रातो वस्तुको विशेष महत्व छ ।
मन्त्र जपको महत्व
आइतबार “ॐ घृणि सूर्याय नमः” मन्त्र जप गर्नाले सकारात्मक ऊर्जा वृद्धि हुने र मानसिक शान्ति प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ । नियमित रूपमा मन्त्र जप र सूर्य आराधना गर्नाले आत्मबल बढ्ने, निर्णय क्षमता सुदृढ हुने र समाजमा सम्मान प्राप्त हुने धार्मिक मान्यता छ ।
यसरी आइतबार सूर्यदेवको पूजा केवल धार्मिक आस्था मात्र नभई अनुशासन, सकारात्मक सोच र आत्मविश्वासको अभ्यासका रूपमा पनि लिइन्छ । सनातन परम्परामा सूर्य आराधनाले व्यक्तिको जीवनमा उज्यालो, ऊर्जा र सम्मान ल्याउने विश्वास आज पनि उत्तिकै प्रबल रहेको छ
