काठमाडौं । पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत पर्ने कृष्णभीरमा निर्माण गरिएको वैकल्पिक सडक मार्ग पुनः जोखिममा परेको छ। गत भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण पृथ्वी राजमार्गको मूल सडकखण्डमा क्षति पुगेपछि यातायात सञ्चालन सहज बनाउन निर्माण गरिएको नयाँ ट्रयाकको तल्लो भागबाट त्रिशूली नदीले निरन्तर कटान गर्न थालेपछि सडक भासिने जोखिम बढेको हो।
गत भदौमा आएको बाढीले पृथ्वी राजमार्गको विभिन्न स्थानमा सडक कटान गर्नुका साथै राजमार्गको संरचनामा समेत ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। मुख्य सडकखण्ड अवरुद्ध भएपछि यातायात सञ्चालनलाई निरन्तरता दिन तत्कालका लागि वैकल्पिक मार्ग निर्माण गरी सवारीसाधन सञ्चालनमा ल्याइएको थियो।
तर वैकल्पिक ट्रयाक निर्माण भएको केही समयमै त्यसको तल्लो तटीय क्षेत्रमा नदीले निरन्तर जमिन कटान गर्न थालेपछि नयाँ सडकसमेत सुरक्षित नरहेको अवस्था देखिएको छ। पछिल्लो समय निरन्तर भइरहेको वर्षाका कारण त्रिशूली नदीको बहाव बढ्दा कटानको समस्या थप गम्भीर बन्न सक्ने जोखिम देखिएको छ।
नदीले सडकको तल्लो भागबाट जमिन काट्दै गएपछि सडकको जग कमजोर बन्दै गएको बताइएको छ। समयमै नदी नियन्त्रण तथा सडक संरक्षणका लागि प्रभावकारी काम हुन नसके वैकल्पिक ट्रयाक नै भासिने वा नदीले बगाउने अवस्था आउन सक्ने चिन्ता बढेको छ।
कृष्णभीरको भौगोलिक अवस्था पहिलेदेखि नै संवेदनशील मानिन्छ। यस क्षेत्रमा भिरालो भूभाग, कमजोर माटो तथा पहिरोको जोखिमसँगै नदी कटानको समस्या समेत रहेकाले सडक संरक्षण चुनौतीपूर्ण हुँदै आएको छ। अहिले नदीको कटान थपिँदा सडकको स्थायित्वमाथि नै प्रश्न उठेको छ।
यता, पृथ्वी राजमार्गका विभिन्न स्थानमा पनि पहिरोका कारण यातायात प्रभावित हुँदै आएको छ। हाल राजमार्गका विभिन्न सात स्थानमा पहिरोका कारण सडक अवरुद्ध हुने समस्या देखिँदै आएको बताइएको छ। लगातार वर्षा भइरहेका कारण पहिरो तथा सडक कटानको जोखिम अझै कायम रहेको छ।
सडक डिभिजन कार्यालयले कृष्णभीरको अवस्थाबारे प्राविधिक टोलीमार्फत अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ। सडकको अवस्था, नदीको बहाव र कटानको प्रकृतिको अध्ययन गरी आवश्यक संरक्षणका उपाय अपनाउने तयारी भइरहेको भए पनि नदी नियन्त्रणको काम चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
त्रिशूली नदीको बहाव तीव्र रहेकाले सामान्य रूपमा तटबन्ध वा माटो भर्ने कामले मात्रै समस्या समाधान गर्न कठिन हुन सक्ने प्राविधिकहरूको भनाइ छ। सडकको दीर्घकालीन सुरक्षाका लागि नदीको बहाव व्यवस्थापन, तटीय संरक्षण तथा सडकको जग बलियो बनाउने काम आवश्यक देखिएको छ।
पृथ्वी राजमार्ग राजधानी काठमाडौंलाई देशका विभिन्न जिल्ला तथा प्रमुख व्यापारिक केन्द्रसँग जोड्ने महत्वपूर्ण सडकमार्ग हो। यस मार्गबाट दैनिक ठूलो संख्यामा यात्रुवाहक तथा मालवाहक सवारीसाधन आवतजावत गर्ने भएकाले सडक अवरुद्ध हुँदा त्यसको प्रत्यक्ष असर यात्रु तथा ढुवानी सेवामा पर्ने गर्छ।
कृष्णभीरको वैकल्पिक सडक सुरक्षित नरहेमा राजधानी काठमाडौं तथा देशका विभिन्न भागबीचको यातायात सम्पर्कमा पुनः समस्या आउन सक्ने चिन्ता स्थानीय तथा सरोकारवालाले व्यक्त गरेका छन्। विशेषगरी खाद्यान्न, निर्माण सामग्री तथा अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तु बोकेका मालवाहक सवारीसाधनको आवागमन प्रभावित हुँदा आपूर्ति व्यवस्थामा समेत असर पर्न सक्ने अवस्था छ।
वर्षाका बेला नदीको बहाव अचानक बढ्न सक्ने भएकाले वैकल्पिक सडकमा यात्रा गर्ने चालक तथा यात्रुलाई समेत सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ। सडकको तल्लो भागबाट नदी कटान भइरहेको अवस्थामा जोखिम मोलेर सवारीसाधन सञ्चालन गर्दा दुर्घटनाको सम्भावना बढ्न सक्छ।
स्थानीयवासी तथा सरोकारवालाले सडकलाई तत्काल सुरक्षित बनाउने मात्र नभई दीर्घकालीन समाधान खोज्न सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन्। हरेक वर्ष वर्षायाममा सडक कटान, पहिरो र बाढीका कारण यातायात प्रभावित हुने अवस्था दोहोरिन नदिन स्थायी प्रकृतिको सडक संरक्षण तथा नदी नियन्त्रणका योजना अघि बढाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूले पनि नदी कटानको गति, सडकको जग तथा आसपासको भौगोलिक अवस्थाको प्राविधिक अध्ययन गरेर तत्काल आवश्यक संरचना निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। समयमै संरक्षणका काम अघि बढाउन नसके ठूलो लगानी गरेर निर्माण गरिएको वैकल्पिक सडकसमेत क्षतिग्रस्त हुन सक्ने जोखिम रहेको छ।
अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको वैकल्पिक मार्गलाई तत्काल कसरी सुरक्षित राख्ने र दीर्घकालीन रूपमा कृष्णभीरको सडकलाई कसरी स्थायी समाधान दिने भन्ने बनेको छ। नदीको कटान निरन्तर भइरहेकाले ढिलाइ भए सडक सम्पर्क पुनः विच्छेद हुने जोखिम बढ्दै गएको छ।
यस कारण पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीर क्षेत्रमा सडक संरक्षण, नदी नियन्त्रण र जोखिम न्यूनीकरणका कामलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। राजधानी जोड्ने प्रमुख राजमार्ग भएकाले यसको सुरक्षामा सम्बन्धित निकायले दीर्घकालीन योजना बनाएर काम गर्नुपर्ने देखिन्छ।
त्रिशूली नदीको कटान नरोकिए वैकल्पिक ट्रयाक नै जोखिममा पर्ने सम्भावना बढेकाले कृष्णभीरको सडक सुरक्षाका लागि तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
