काठमाडौँ । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा गत भदौ १० गते बुधबार आएको भीषण बाढीका कारण ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति भएको छ । बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा बेपत्ता व्यक्तिको खोजी, जोखिममा परेकाको उद्धार तथा विस्थापित परिवारका लागि राहत व्यवस्थापनको कामलाई निरन्तरता दिइएको छ ।
भीषण बाढीका कारण विभिन्न स्थानमा ठूलो क्षति पुगेपछि स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय तथा सम्बन्धित सरकारी निकायहरू उद्धार तथा राहत कार्यमा परिचालित भएका छन् । बाढीका कारण विस्थापित भएका परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा राख्ने, आवश्यक राहत सामग्री उपलब्ध गराउने तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने कार्य भइरहेको छ ।
बाढीमा परी बेपत्ता भएकाहरूको खोजी कार्यलाई पनि प्राथमिकताका साथ अघि बढाइएको छ । सुरक्षाकर्मी तथा उद्धार टोलीले सम्भावित स्थानहरूमा खोजी अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् । कठिन भौगोलिक अवस्था, नदीको तीव्र बहाव तथा क्षतिग्रस्त सडक र पूर्वाधारका कारण खोजी तथा उद्धार कार्यमा चुनौती देखिए पनि अभियानलाई निरन्तरता दिइएको सम्बन्धित निकायले जनाएको छ ।
मृतकको शव संकलन तथा व्यवस्थापन
बाढीका क्रममा ज्यान गुमाएकाहरूको शव संकलन तथा व्यवस्थापनको कामसमेत भइरहेको छ । बाढी प्रभावित क्षेत्र तथा नदी आसपासका सम्भावित स्थानमा भेटिएका शवको पहिचान गरी आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्ने तथा परिवारजनलाई बुझाउने कार्य अघि बढाइएको छ ।
बाढीबाट प्रभावित परिवारहरूमा आफन्त गुमाउनुका साथै घर, सम्पत्ति तथा जीविकोपार्जनका साधन गुमाउने अवस्था सिर्जना भएकाले राहत तथा पुनर्स्थापनाको आवश्यकता बढेको छ । स्थानीय तह तथा प्रशासनले प्रभावित परिवारको अवस्था पहिचान गरी तत्काल आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रयास गरिरहेका छन् ।
उद्धारसँगै राहत व्यवस्थापनमा जोड
बाढीका कारण विस्थापित भएका परिवारलाई खाद्यान्न, लत्ताकपडा, स्वास्थ्य सेवा तथा अन्य आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराउने कामलाई प्राथमिकता दिइएको छ । जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै उनीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने काम पनि भइरहेको छ ।
प्रभावित क्षेत्रमा सडक तथा अन्य भौतिक पूर्वाधारमा क्षति पुगेका कारण राहत सामग्री पुर्याउनसमेत कठिनाइ भइरहेको छ । कतिपय क्षेत्रमा यातायात तथा सञ्चार सम्पर्क प्रभावित हुँदा उद्धार तथा राहत कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।
स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय र सम्बन्धित सरकारी निकायबीच समन्वय गरी खोजी, उद्धार, शव व्यवस्थापन तथा राहत वितरणको काम अघि बढाइएको छ ।
पुनर्स्थापनाको चुनौती
बाढीबाट तत्काल उद्धार र राहतको आवश्यकता पूरा गर्नुका साथै प्रभावित परिवारको दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाको चुनौती पनि थपिएको छ । घर तथा संरचना क्षतिग्रस्त भएका परिवारलाई सुरक्षित आवासको व्यवस्था, क्षतिग्रस्त सडक तथा पुलको पुनर्निर्माण र जीविकोपार्जनमा सहयोग पुर्याउने विषय महत्वपूर्ण बनेको छ ।
सरकार तथा स्थानीय प्रशासनले अहिले तत्कालीन उद्धार र राहतलाई प्राथमिकतामा राखे पनि बाढीबाट भएको क्षतिको विस्तृत मूल्याङ्कनपछि पुनर्निर्माण तथा पुनर्स्थापनाका कार्यक्रम अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा बेपत्ताको खोजी, जोखिममा परेकाको उद्धार, मृतकको शव व्यवस्थापन, विस्थापित परिवारको राहत तथा पुनर्स्थापनाका कामलाई समन्वयात्मक रूपमा निरन्तरता दिइएको छ ।
