मोरङ । कुनै समय रोजगारीका लागि कतार र मलेसियामा पसिना बगाएका लक्ष्मीमार्गका युवाहरू अहिले आफ्नै गाउँमा व्यवसाय गरेर सफल भइरहेका छन्। वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका उनीहरूले सुरु गरेको राँगाको सुकुटी व्यवसायले लक्ष्मीमार्गलाई अहिले ‘सुकुटी बजार’का रूपमा परिचित गराउन थालेको छ।
कतारमा छ वर्ष बिताएर स्वदेश फर्किएका प्रेम श्रेष्ठ र मलेसियामा आठ वर्ष काम गरेका दिलीप श्रेष्ठ यसका उदाहरण हुन्। विदेशमा राम्रो आम्दानी हुँदाहुँदै पनि परिवारबाट टाढा बस्नुपर्ने बाध्यता र आफ्नै देशमा केही गर्ने चाहनाले उनीहरू स्वदेश फर्किएका हुन्।
प्रेमले व्यवसाय सुरु गर्दा सुकुटी बिक्री गर्न निकै कठिन थियो। सुरुवाती दिनमा महिनामा २०–३० किलो सुकुटी बिक्री गर्नसमेत समस्या हुने गरेको उनी सम्झन्छन्। तर विस्तारै स्थानीय उपभोक्तासँगै बाहिरी जिल्लाबाट आउने ग्राहक बढेपछि उनको व्यवसायले गति लियो। अहिले उनको पसलबाट मासिक सयौँ किलो सुकुटी बिक्री हुने गरेको छ।
प्रेमका अनुसार हाल सुकुटी प्रतिलिटर होइन, प्रतिकिलो २ हजार ७ सय रुपैयाँका दरले बिक्री हुन्छ। यस व्यवसायबाट उनले मासिक करिब दुई लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्ने गरेका छन्।
सुकुटी बनाउन आवश्यक राँगाको आलो मासु बेलबारी, हरैचालगायत स्थानीय बजारबाट प्रतिकिलो करिब ७ सय रुपैयाँमा खरिद गर्ने गरिएको छ। आलो मासु सुकाएपछि तौल निकै घट्ने भएकाले एक किलो आलो मासुबाट बढीमा करिब एक चौथाइ मात्र सुकुटी तयार हुने प्रेम बताउँछन्।
विदेशबाट फर्किएर आफ्नै व्यवसाय
प्रेम र दिलीप मात्र होइन, वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका अन्य युवासमेत सुकुटी व्यवसायमा आकर्षित भएका छन्। लामो समय विदेशमा बिताएका युवाहरूले परिवारसँगै बसेर आफ्नै गाउँमा आम्दानी गर्न सकिने सम्भावना देखेपछि यस क्षेत्रमा लगानी गर्न थालेका हुन्।
वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएर ११ वर्षदेखि सुकुटी व्यवसायमा सक्रिय शोभितमान श्रेष्ठ आफ्नै ठाउँमा बसेर गरेको व्यवसायबाट बढी सन्तुष्टि मिलेको बताउँछन्।
उनका अनुसार विदेशमा लामो समयसम्म कडा मेहनत गर्दा पनि परिवारबाट टाढा रहनुपर्ने अवस्था थियो। अहिले भने परिवारसँगै बसेर आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्न पाउँदा आर्थिक आम्दानीसँगै मानसिक सन्तुष्टि पनि मिलेको छ।
राजमार्गका यात्रुको रोजाइमा सुकुटी
पूर्व–पश्चिम राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्ने यात्रुहरूका लागि समेत लक्ष्मीमार्ग अहिले सुकुटीको स्वाद लिन पुग्ने प्रमुख गन्तव्य बन्न थालेको छ।
विराटनगर निवासी सेन्जम फुयालका अनुसार राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्दा लक्ष्मीमार्गमा पाइने सुकुटी खान र घरका लागि लैजान मानिसहरू आकर्षित हुने गरेका छन्। यसले स्थानीय व्यवसायीलाई नियमित ग्राहक मात्र होइन, बाहिरी जिल्लाबाट समेत बजार विस्तार गर्न सहयोग पुगेको छ।
स्थानीय उत्पादनको माग बढ्दै जाँदा लक्ष्मीमार्गमा सुकुटी व्यवसाय गर्ने युवाको संख्या पनि बढिरहेको छ। एउटै क्षेत्रमा धेरै व्यवसाय सञ्चालन हुन थालेपछि यस क्षेत्रको पहिचान नै सुकुटी बजारका रूपमा स्थापित हुँदै गएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
विदेशमा रहेका नेपालीसम्म पुग्यो माग
लक्ष्मीमार्गमा उत्पादन हुने सुकुटीको माग नेपालमा मात्र सीमित छैन। विदेशमा रहेका नेपालीहरूले समेत यहाँको सुकुटी कोसेलीका रूपमा लैजाने गरेका छन्।
व्यवसायी दिलीप श्रेष्ठका अनुसार बेलायत र अमेरिकामा रहेका नेपालीहरूबाट समेत सुकुटीको माग आउने गरेको छ। विदेशमा रहेका आफन्त तथा साथीभाइका लागि कोसेलीका रूपमा सुकुटी पठाउने क्रम बढेसँगै यसको बजार विस्तार भएको उनी बताउँछन्।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट माग बढे पनि व्यवसायीहरूलाई मागअनुसार उत्पादन गर्न भने चुनौती भइरहेको छ। परम्परागत तरिकाले सुकुटी तयार गर्नुपर्ने, पर्याप्त जनशक्ति नहुनु र उत्पादन प्रक्रिया समय लाग्ने भएकाले ठूलो परिमाणमा उत्पादन गर्न कठिन हुने उनीहरूको भनाइ छ।
स्थानीय उत्पादनलाई ब्रान्ड बनाउने सपना
व्यवसायी प्रेम श्रेष्ठ विदेशमा बगाएको पसिना र समय आफ्नै माटोमा लगाउन सके स्थानीय उत्पादनबाट पनि राम्रो आम्दानी गर्न सकिने बताउँछन्।
उनका अनुसार स्थानीय परिकार र परम्परागत उत्पादनलाई व्यवस्थित रूपमा उत्पादन, प्याकेजिङ र बजारीकरण गर्न सके देशभित्र मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत पुर्याउन सकिन्छ।
विदेशमा रोजगारीका लागि जाने युवाको संख्या ठूलो रहेको अवस्थामा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएर आफ्नै गाउँमा व्यवसाय गर्ने युवाको उदाहरणले स्वदेशमै रोजगारी र उद्यमको सम्भावना देखाएको छ।
लक्ष्मीमार्गका युवाहरूले सुकुटी व्यवसायमार्फत स्थानीय स्रोत, सीप र बजारलाई जोडेर आम्दानीको नयाँ बाटो सिर्जना गरेका छन्। विदेशमा कमाएको अनुभव र मेहनत आफ्नै गाउँमा प्रयोग गर्न सके स्थानीय उत्पादनलाई व्यावसायिक रूप दिँदै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुर्याउन सकिने उनीहरूको विश्वास छ।
