काठमाडौं । नेपालकै पहिलो व्यवस्थित सडक सुरुङमार्गका रूपमा निर्माण सम्पन्न भएको नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको आज औपचारिक उद्घाटन हुँदै छ। लामो समयदेखि प्रतीक्षामा रहेको यो महत्वाकांक्षी पूर्वाधार आयोजना सञ्चालनमा आएसँगै राजधानी काठमाडौं प्रवेश तथा बाहिरिने यात्रालाई थप सहज, सुरक्षित र छिटो बनाउने विश्वास गरिएको छ।

आज बिहान आयोजना गरिएको विशेष समारोहमा पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, नेपालका लागि जापानी राजदूत मायदा तोरु, **जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका)**का अध्यक्ष तथा नेपाल सरकार र जापान सरकारका उच्च अधिकारीहरूको उपस्थितिमा सुरुङमार्ग उद्घाटन गरिने कार्यक्रम रहेको छ।

कार्यक्रमअनुसार मन्त्री लम्साल, जापानी राजदूत तथा जाइकाका अध्यक्षले सुरुङभित्र संयुक्त रूपमा सवारी चलाएर औपचारिक रूपमा यातायात सञ्चालनको शुभारम्भ गर्नेछन्। उद्घाटनसँगै निर्माण कम्पनीले सुरुङमार्ग नेपाल सरकारलाई औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गर्नेछ।

पहिलो चरणमा अत्यावश्यक सवारीसाधनलाई मात्र प्रवेश

सुरुङमार्ग उद्घाटन भएलगत्तै सबै प्रकारका सवारीसाधन सञ्चालनमा आउने छैनन्। प्रारम्भिक परीक्षण अवधिमा एम्बुलेन्स, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, नेपाली सेना तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका सवारीसाधनलाई मात्र सञ्चालन अनुमति दिइनेछ।

सडक विभागका अनुसार केही दिनसम्म सुरुङमार्गको सुरक्षा प्रणाली, ट्राफिक व्यवस्थापन, उद्धार संयन्त्र तथा सञ्चालन प्रक्रियाको परीक्षण गरिनेछ। परीक्षण सफल भएपछि क्रमशः सबै वर्गका योग्य सवारीसाधनका लागि सुरुङमार्ग खुला गरिनेछ।

परीक्षण अवधिमा शुल्क नलाग्ने

परीक्षण अवधिभर सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट कुनै पनि शुल्क नलिइने विभागले जनाएको छ। नियमित सञ्चालन सुरु भएपछि भने सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनले निर्धारित शुल्क तिर्नुपर्नेछ।

सडक विभागले सार्वजनिक गरेको शुल्कअनुसार:

कार तथा भ्यान : काठमाडौं प्रवेश गर्दा रु ६५ र बाहिरिँदा रु ६०
मिनीबस, ट्रक तथा टिपर : काठमाडौं आउँदा रु ११५ र बाहिरिँदा रु ८०
ठूला बस तथा भारी ट्रक : काठमाडौं प्रवेश गर्दा रु २६० र बाहिरिँदा रु २००

भुक्तानीका लागि विद्युतीय (Electronic Toll Collection) प्रणालीको व्यवस्था गरिएको छ, जसले यात्रुलाई सहज र छिटो सेवा उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ।

यी सवारीसाधनलाई प्रवेश निषेध

सुरुङमार्गमा सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिइएको छ। त्यसअनुसार:

पैदलयात्री
मोटरसाइकल
स्कुटर
तीन पाङ्ग्रे सवारी
पेट्रोल, डिजेल तथा ग्यासजस्ता प्रज्ज्वलनशील पदार्थ बोकेका सवारी
विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारीसाधन

लाई सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति दिइने छैन।

दुई सुरुङ, अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली

यस आयोजनामा मुख्य सुरुङ र उद्धार (Emergency Escape) सुरुङ गरी दुई वटा सुरुङ निर्माण गरिएको छ।

मुख्य सुरुङबाट नियमित सवारी सञ्चालन हुनेछ भने कुनै आपत्कालीन अवस्था उत्पन्न भए उद्धार सुरुङ प्रयोग गरिनेछ।

परामर्शदाता संस्था निप्पन कोइका इन्जिनियर रमेशप्रसाद कोइरालाका अनुसार सुरुङमार्गमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सुरक्षा प्रणाली जडान गरिएको छ। यहाँ:

अत्याधुनिक सीसीटीभी निगरानी
आगलागी नियन्त्रण प्रणाली
दमकल तथा आकस्मिक उद्धार सेवा
सञ्चार प्रणाली
आपत्कालीन टेलिफोन
निरन्तर अक्सिजन तथा भेन्टिलेसन प्रणाली
सुरक्षा नियन्त्रण केन्द्र

जस्ता सुविधा उपलब्ध छन्।

काठमाडौं–धादिङ दूरी र समय दुवै घट्ने

कुल २ हजार ६८८ मिटर लामो यो सुरुङमार्ग काठमाडौंको **चन्द्रागिरि नगरपालिका–१ दहचोक (टोटीपाखा)**बाट सुरु भएर धादिङको धुनिबेँसी नगरपालिका–सिस्नेखोलामा निस्किन्छ।

हालको नागढुङ्गा सडकखण्डमा हुने लामो जाम, तीव्र उकालो र घुमाउरा सडकका कारण यात्रुले भोग्ने समस्या हट्ने विश्वास गरिएको छ। सुरुङ सञ्चालनपछि यात्राको समय करिब एक घण्टासम्म बचत हुने, इन्धन खर्च घट्ने तथा सवारी सञ्चालन थप सुरक्षित बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

जापान र नेपालको संयुक्त लगानी

यो राष्ट्रिय गौरवको पूर्वाधार आयोजना निर्माणमा जापान सरकारको करिब रु २१ अर्ब बराबरको सहुलियतपूर्ण ऋण तथा नेपाल सरकारको करिब रु ६ अर्ब बराबरको लगानी रहेको छ।

सुरुङमार्ग निर्माणको जिम्मा **हाज्मा एन्डो कर्पोरेसन (Hazama Ando Corporation)**ले लिएको थियो। सुरुमा ४२ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको भए पनि कोभिड–१९ महामारी, आपूर्ति व्यवस्थापनमा आएको समस्या तथा प्राविधिक जटिलताका कारण निर्माण अवधि लम्बिएको थियो।

आधुनिक यातायाततर्फ नेपालको महत्वपूर्ण फड्को

नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सञ्चालनसँगै नेपालले आधुनिक सडक पूर्वाधार विकासमा नयाँ अध्याय सुरु गरेको छ। यसले काठमाडौंलाई देशका विभिन्न भागसँग अझ प्रभावकारी रूपमा जोड्नुका साथै भविष्यमा अन्य सुरुङमार्ग निर्माणका लागि पनि मार्गदर्शन गर्ने विश्वास गरिएको छ।

सरकारले सुरुङमार्ग सञ्चालनका लागि आवश्यक प्राविधिक जनशक्ति, सुरक्षा संयन्त्र तथा व्यवस्थापन प्रणाली तयारी अवस्थामा राखेको जनाएको छ। नियमित अनुगमन, निरीक्षण र मर्मतसम्भारमार्फत सुरुङमार्गलाई दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित र प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य लिइएको छ।