काठमाडौँ । सन्तोषी मातालाई हिन्दु धर्ममा महत्त्वपूर्ण देवी मानिन्छ। सन्तोषी मातालाई सन्तुष्टि, खुसी, शान्ति र वैभवकी देवीको रूपमा हिन्दु धर्ममा पूजा गरिन्छ। धार्मिक मान्यता अनुसार सन्तोषी माता भगवान् श्री गणेशको छोरी हुनुहुन्छ ! यद्यपि पुराणमा यो उल्लेख गरिएको छैन।

सन्तुष्टि हाम्रो जीवनमा धेरै महत्त्व राख्छ। यदि सन्तुष्टि छैन भने, एक व्यक्ति मानसिक र शारीरिक रूपमा धेरै कमजोर हुन्छ। सन्तोषी मा हामीलाई सन्तुष्टि दिनुहुन्छ। हाम्रो जीवनमा खुसीको बहार ल्याइदिनु हुन्छ। माता सन्तोषीको पूजा गर्दा धन, विवाह र सन्तान सुख प्राप्त हुन्छ। यो मानिन्छ कि सन्तोषी माताको पूजाले मान्छेहरूको चाहना पुरा गर्दछ। आमा सन्तोषीको आरतीले दिमागलाई सन्तोष प्रदान गर्दछ र दिमागलाई शान्त बनाउँछ।

शुक्रबार उपवास तीन तरिका बाट गरिन्छ। यस दिन भगवान शुक्रको साथ-साथ सन्तोषी माता तथा वैभवलक्ष्मी देवीलाई पूजने प्रचलन छ। तीन उपवासको विधिहरू फरक छन्। शुक्रबार सन्तोषी माता उपवास बसेका पुरुष र महिलाहरूका लागि उपवास विधि निम्नानुसार छ।

सन्तोषी माता व्रत विधि :-

सूर्योदय हुनु अघि उठ्नुहोस्। घर सफा गर्नुहोस् र नुहाउनुहोस्। घरको पवित्र स्थानमा सन्तोषी माताको मूर्ति वा तस्बिर स्थापना गर्नुहोस्। सम्पूर्ण पूजा सामग्री र शुद्ध पानीलाई एउटा ठूलो पात्रमा भर्नुहोस्। पानीले भरिएको भाँडामा गुड र चनाले भरिएको अर्को भाँडा राख्नुहोस्। भगवान सन्तोषीलाई विधि-विधान साथ पूजा गर्नुहोस्।

यस पछि सन्तोषी माताको कथा सुन्नुहोस्। त्यसपछि, आरती गर्नुहोस् र सबैलाई गुड र चनाको प्रसाद वितरण गर्नुहोस्। अन्तमा, ठूलो पात्रको जलले घर वरिपरि छर्कनुहोस् र बाँकी पानी तुलसीको बोटमा राख्नुहोस्।

त्यस्तै गरी, १६ शुक्रबारको नियमित व्रत राख्नुहोस्। र अन्तिम शुक्रबारको दिनमा छिटो विसर्जन गर्नुहोस्। विसर्जनको दिनमा उपरोक्त विधिबाट सन्तोषी माताको पूजा गर्नुहोस् र ८ बच्चाहरूलाई खीर-पुरी खुवाउनुहोस् र तिनीहरूलाई दक्षिणा र केराको प्रसाद दिएर पठाउनुहोस्। र अन्तिममा भोग लगाइएको प्रसाद आफैले लिनुहोस्।