काठमाडौं । जडिबुटीका सुजन सुवेदी अघिल्लो शनिबार एक साथीसँग हाइकिङको लागि घरबाट निस्किए । काठमाडौंका अधिकांश हाइकिङ रुटमा हिँडिसकेकाले ललितपुरको लेलेतर्फ लागेका उनीहरु सडक बिस्तारका क्रममा अत्यधिक धुलो भएर तीनपाने डाँडाँतर्फ लागे ।

आफ्ना लागि विलकुल नयाँ हाइकिङ रुटमा न कुनै सूचना केन्द्र थियो न त साइनबोर्ड । बाटोमा भेटिएकाहरुलाई सोध्दै अगाडि बढ्ने क्रममा उनीहरुले खाजा–पानीसम्म किनेर खान पाएनन् ।

हिजोआज हरेक शनिबार स–सानो समूह बनाएर पदयात्रामा निस्कने चलन बढेको छ । उपत्यका वरपरका अधिकांश हाइकिङ रुटमा भिडभाड बढेको छ । तर, उचित व्यवस्थापनको अभावमा फोहोर बढेको छ ।

दुईसाता अगाडि काठमाडौंको कंकाली हाइकिङ गएका सञ्चारकर्मी मोदनाथ ढकाल डाँडामा पुग्दा रमाइलो होइन, दिक्क लागेको बताउँछन् । उनका अनुसार, त्यहाँ भ्यूटावर बनिरहेको छ । त्यहीँ नै पिकनिक स्पट बनाइएको छ ।

‘कंकालीमा जताततै पानीका बोतल, चाउचाउका खोल लगायत फोहर असरल्ल पारिएको छ’, उनी भन्छन्, ‘डाँडामा पुगिसकेपछि एकछिन भुइँमा बसेर सुस्ताउन पनि सिकसिको लाग्ने अवस्था रहेछ ।’

गन्तव्य चम्किए, व्यवस्थापन कसले गर्ने ?

ट्रेकिङ एजेन्सिज एशोसिएशन अफ नेपाल (टान)का अध्यक्ष खुमबहादुर सुवेदी काठमाडौं उपत्यका वरिपरिका स्थानीय तहहरुले पाएको पर्यटकीय अवसर उपयोग नभएको ठान्छन् ।

‘धेरैजसो हाइकिङ रुट पहिले तयार पारेर यात्रुलाई आइदिनुस् भनेर आह्वान गर्नुपर्छ । त्यो नचल्न पनि सक्छ’, उनी भन्छन्, ‘तर, काठमाडौं वरिपरिका डाँडाकाँडामा यात्रुहरु आफैं पुगिरहेका छन् । तर, स्थानीयवासी, स्थानीय सरकार र सरोकारवाला निकायहरुको बेवास्ताले गन्तव्यहरु भद्रगोल बन्दै गएका छन् ।’

उनका अनुसार, राम्रो पर्यटकीय गन्तव्यको सम्भावना बोकेका ठाउँहरुमा समान्य सूचनापाटी समेत पाइँदैन । सुवेदी भन्छन्, ‘प्रकृतिले त दिएकै छ, त्यसमा अलिकति लगानी गर्नुपर्छ भन्ने सोच नै पाइँदैन ।’

बढ्दो जोखिम

ललितपुरको फूलचोकी डाँडा जानेहरु दुर्घटनामा पर्नेदेखि जंगलमै हराउनेसम्मका घटना हुने गरेका छन् । २०७५ सालयता मात्र फूलचोकीमा २० जनाभन्दा बढी हराएर खोजी अभियानपछि फेला परेको तथ्यांक प्रहरीसँग छ ।