रसुवा । भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवाका निजी तथा संस्थागत विद्यालयमा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएको छ। बाढीमा परी विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थी तथा उनीहरूका अभिभावक ठूलो सङ्ख्यामा बेपत्ता भएपछि जिल्लाको शैक्षिक क्षेत्रसमेत गम्भीर संकटमा परेको छ।
बाढीका कारण धेरै परिवार प्रभावित भएका छन् भने सयौँ बालबालिकाले आफ्ना आमाबुबा तथा अभिभावक गुमाएका छन्। अभिभावक गुमाएपछि उनीहरूको संरक्षण, खानपान, बसोबास र शिक्षाको निरन्तरतासमेत चुनौतीपूर्ण बनेको छ। प्राकृतिक विपत्तिले बालबालिकाको नियमित जीवनमा गम्भीर असर पारेपछि विद्यालयको पठनपाठनसमेत प्रभावित भएको हो।
निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेसन नेपाल (प्याब्सन) रसुवाका अध्यक्ष पासाङ लामाका अनुसार जिल्लाका विभिन्न संस्थागत विद्यालयमा अध्ययनरत ३८ जना विद्यार्थी बाढीमा परी बेपत्ता भएका छन्।
उहाँका अनुसार गोसाइँकुण्ड बोर्डिङ स्कुलका १९ जना, मोडर्न ट्रिनिटी बोर्डिङ स्कुलका १० जना र हाइल्याण्ड आवासीय माध्यमिक विद्यालयका नौ जना विद्यार्थी बाढीपछि बेपत्ता छन्।
विद्यार्थी मात्र नभई उनीहरूका अभिभावकसमेत ठूलो सङ्ख्यामा बेपत्ता भएका छन्। प्याब्सन रसुवाको तथ्याङ्कअनुसार बाढीका कारण २०१ जना अभिभावक बेपत्ता भएका छन्। अभिभावक गुमाएका बालबालिकाको संख्या हेर्दा विपत्तिले जिल्लाको विद्यालय क्षेत्र र बालबालिकाको भविष्यमा गहिरो असर पुर्याएको देखिन्छ।
प्याब्सनका अनुसार गोसाइँकुण्ड बोर्डिङका ४६ जना, हाइल्याण्ड आवासीय माध्यमिक विद्यालयका ४२ जना, नमूना एभरग्रिनका ४१ जना, मोडर्न ट्रिनिटीका ३३ जना, ग्रीनगार्डनका २५ जना, नर्थपोलका नौ जना र हिमालयनका पाँच जना विद्यार्थीले आफ्ना अभिभावक गुमाएका छन्।
अभिभावक गुमाएपछि बालबालिकाको भविष्य अन्योलमा
बाढीमा आफ्ना आमाबुबा तथा अभिभावक गुमाएका बालबालिकाको नियमित जीवन प्रभावित भएको छ। परिवारको मुख्य आधार नै गुमेपछि उनीहरूको पढाइलाई निरन्तरता दिने, बस्ने र खाने व्यवस्था मिलाउनेदेखि भावनात्मक संरक्षणसम्म चुनौती बनेको छ।
प्राकृतिक विपत्तिपछि विस्थापित तथा अभिभावकविहीन बालबालिकालाई सुरक्षित वातावरणमा राख्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ। विद्यालय जाने उमेरका बालबालिकाले एकैपटक परिवारको सदस्य गुमाउनुका साथै घर, सम्पत्ति र दैनिकीसमेत प्रभावित भएका कारण उनीहरूको शिक्षा निरन्तरतामा समेत प्रत्यक्ष असर परेको छ।
अभिभावकविहीन बनेका विद्यार्थीको पठनपाठन मात्र नभई उनीहरूको संरक्षण र मानसिक अवस्थालाई समेत प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने अवस्था रहेको प्याब्सनले जनाएको छ।
विद्यालयका संस्थापक र शिक्षिका पनि बेपत्ता
भोटेकोशी बाढीले विद्यार्थी तथा अभिभावकसँगै विद्यालयमा कार्यरत जनशक्तिलाई समेत प्रभावित बनाएको छ।
बाढीकै कारण मोडर्न ट्रिनिटी बोर्डिङ स्कुलका संस्थापक प्रधानाध्यापक सुरोज डङ्गोल र एक शिक्षिका पनि बेपत्ता भएको प्याब्सन रसुवाले जनाएको छ।
विद्यालय सञ्चालनमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने व्यक्तिसमेत विपत्तिमा परेपछि प्रभावित विद्यालयको व्यवस्थापन र नियमित शैक्षिक गतिविधिमा थप कठिनाइ उत्पन्न भएको छ।
बाढीले जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा सडक, घर, पुल तथा अन्य भौतिक संरचनामा क्षति पुर्याउनुका साथै शैक्षिक संस्थालाई समेत प्रभावित बनाएको छ। विद्यालय भवन तथा विद्यालयसँग सम्बन्धित संरचनामा क्षति पुगेपछि कतिपय विद्यालयमा नियमित पठनपाठन सञ्चालन गर्न समस्या भएको हो।
छात्रावासमा रहेका विद्यार्थीको खानपान र संरक्षणको व्यवस्था
बाढीपछि अभिभावक गुमाएका तथा छात्रावासमा रहेका विद्यार्थीको तत्कालीन आवश्यकता पूरा गर्न विद्यालय तथा प्याब्सनले पहल थालेको छ।
प्याब्सन रसुवाका अध्यक्ष पासाङ लामाका अनुसार विद्यालय छात्रावासमा रहेका अभिभावकविहीन विद्यार्थीको खानपानको व्यवस्था मिलाइएको छ। विद्यालय तत्काल सञ्चालनमा ल्याउन आवश्यक खाद्यान्न तथा अन्य सामग्रीसमेत उपलब्ध गराइएको छ।
विपत्तिको समयमा बालबालिकालाई विद्यालयसँग जोडिराख्नु र उनीहरूको दैनिकीलाई सामान्य बनाउने प्रयास भइरहेको प्याब्सनले जनाएको छ। विद्यालयलाई सुरक्षित आश्रयस्थलका रूपमा समेत प्रयोग गर्दै प्रभावित विद्यार्थीलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रयास भइरहेको छ।
सातमध्ये पाँच विद्यालय पुनः सञ्चालनमा
बाढीबाट प्रभावित भए पनि रसुवाका संस्थागत विद्यालयले शैक्षिक गतिविधिलाई क्रमशः सामान्य अवस्थामा फर्काउने प्रयास थालेका छन्।
जिल्लामा रहेका सात संस्थागत विद्यालयमध्ये पाँच वटा विद्यालय पुनः सञ्चालनमा आइसकेका छन्। ठूलो क्षति भएका बाँकी दुई विद्यालयलाई पनि आवश्यक तयारी पूरा गरी केही समयमै सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास भइरहेको प्याब्सन रसुवाले जनाएको छ।
विद्यालय सञ्चालनमा आए पनि विद्यार्थी तथा अभिभावकको ठूलो क्षति भएको अवस्थामा शैक्षिक गतिविधिलाई सामान्य बनाउन थप सहयोग र स्रोत आवश्यक पर्ने देखिएको छ।
निःशुल्क शिक्षाका लागि पहल
बाढीका कारण अभिभावक गुमाएका बालबालिकाको शिक्षालाई निरन्तरता दिन प्याब्सन रसुवाले सहयोगका लागि सबै पक्षसँग अपिल गरेको छ।
अभिभावक गुमाएका बालबालिकालाई आर्थिक अभावका कारण विद्यालयबाट बाहिरिनुपर्ने अवस्था नआओस् भन्ने उद्देश्यले निःशुल्क पठनपाठनको व्यवस्था मिलाउन पहल भइरहेको जनाइएको छ।
केन्द्रीय प्याब्सनसँगको समन्वयमा प्रभावित तथा अभिभावकविहीन बालबालिकाको शिक्षालाई निरन्तरता दिने, आवश्यक शैक्षिक सामग्री उपलब्ध गराउने र उनीहरूको विद्यालय जीवन सुरक्षित बनाउने विषयमा विभिन्न प्रयास भइरहेको बताइएको छ।
बालबालिकाको भविष्य जोगाउन सामूहिक सहयोग आवश्यक
भोटेकोशी बाढीले रसुवामा ठूलो मानवीय क्षति निम्त्याएसँगै त्यसको दीर्घकालीन प्रभाव बालबालिकाको शिक्षामा समेत पर्ने देखिएको छ। अभिभावक गुमाएका बालबालिकालाई तत्काल राहतसँगै दीर्घकालीन संरक्षण, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक सहयोग आवश्यक पर्ने अवस्था छ।
विपत्तिमा घरपरिवारको आधार गुमाएका बालबालिकालाई विद्यालयसँग जोडिराख्नु अहिलेको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी बनेको छ। विद्यालय, स्थानीय समुदाय, निजी क्षेत्र, सामाजिक संस्था तथा सम्बन्धित निकायबीच समन्वय गरेर प्रभावित बालबालिकाको शिक्षा र भविष्य सुरक्षित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
रसुवाका निजी विद्यालयमा अध्ययनरत ३८ विद्यार्थी तथा २०१ अभिभावक बेपत्ता भएको तथ्याङ्कले भोटेकोशी बाढीले शैक्षिक क्षेत्रमा पारेको क्षतिको गम्भीरता देखाएको छ। विद्यालयहरू क्रमशः सञ्चालनमा आए पनि बाढीबाट प्रभावित बालबालिकाको जीवन सामान्य अवस्थामा फर्काउन अझै लामो समय र निरन्तर सहयोग आवश्यक देखिन्छ।
