काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोसी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी मृत्यु हुनेको संख्या अत्यन्तै ठूलो पुगेको छ। नेपाल प्रहरीले हालसम्म १ हजार २ सय २२ जनाको शव तथा आंशिक अंग फेला परेको जनाएको छ।
प्रहरीका अनुसार फेला परेका शवमध्ये ३४ जना बालक, ४३ जना बालिका, २ सय ३६ जना महिला र ४ सय ६ जना पुरुष रहेका छन्। त्यस्तै, ४ सय २१ वटा आंशिक अंग र ८२ जनाको लिङ्ग नखुलेको अवस्था रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
बाढी तथा त्यसपछिको खोजी तथा उद्धार अभियानका क्रममा फेला परेका शवमध्ये हालसम्म ८ सय ८२ शवको जमिनमुनि व्यवस्थापन गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। विपद्को ठूलो मानवीय क्षतिपछि उद्धार, खोजी, पहिचान तथा व्यवस्थापनको कामलाई प्रहरीले निरन्तरता दिइरहेको छ।
१ हजार ६ सय ५५ जनाको डीएनए संकलन
शव तथा बेपत्ताको पहिचान गर्ने उद्देश्यले प्रहरीले डीएनए संकलनको कामसमेत तीव्र बनाएको छ। हालसम्म १ हजार ९२ शवबाट डीएनए नमुना संकलन गरिएको जनाइएको छ।
त्यस्तै, बेपत्ता भएका व्यक्तिका आफन्तबाट समेत ५ सय ६३ जनाको डीएनए नमुना संकलन गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। यसरी शव तथा आफन्तबाट गरी हालसम्म जम्मा १ हजार ६ सय ५५ जनाको डीएनए संकलन भएको छ।
पहिचान हुन नसकेका शव तथा आंशिक अंगको पहिचानका लागि डीएनए परीक्षणलाई महत्वपूर्ण आधारका रूपमा लिइएको छ। यसबाट बेपत्ता व्यक्तिका परिवारलाई आफ्ना आफन्तको अवस्थाबारे यथार्थ जानकारी उपलब्ध गराउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
४ हजार ८ सय ७५ जना अझै बेपत्ता
प्रहरीको विवरणअनुसार भोटेकोसी बाढीपछि ४ हजार ८ सय ७५ जना अझै बेपत्ता रहेको जनाइएको छ। बेपत्तामध्ये ६ सय १ जना विदेशी नागरिक रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
बेपत्ता हुनेको संख्या ठूलो रहेकाले खोजी तथा उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ। नदीको तीव्र बहाव, बाढीले बगाएर ल्याएको माटो तथा भग्नावशेष, भौगोलिक कठिनाइ र प्रभावित क्षेत्रको अवस्थाका कारण खोजी अभियानमा कठिनाइ भइरहेको छ।
विशेषगरी नदी आसपासका क्षेत्र, बाढीले प्रभावित बस्ती तथा सम्भावित जोखिमयुक्त स्थानमा खोजी कार्यलाई केन्द्रित गरिएको छ। उद्धार टोलीले उपलब्ध प्रविधि तथा जनशक्तिको प्रयोग गर्दै बेपत्ताको खोजी गरिरहेको छ।
परिवारमा बढ्दो चिन्ता
ठूलो संख्यामा मानिस बेपत्ता भएपछि प्रभावित परिवारमा आफ्ना आफन्तको अवस्थाबारे गहिरो चिन्ता र अन्योल कायम रहेको छ। शव पहिचान हुन नसक्दा धेरै परिवारले आफन्तको अवस्थाबारे अन्तिम जानकारी पाउन सकेका छैनन्।
डीएनए संकलन र परीक्षणको प्रक्रिया अघि बढेसँगै पहिचान हुन बाँकी शव तथा आंशिक अंगको वास्तविक विवरण खुल्दै जाने अपेक्षा गरिएको छ। यसका लागि बेपत्ता व्यक्तिका परिवार तथा आफन्तबाट संकलित नमुनालाई शवबाट संकलित नमुनासँग मिलान गरिनेछ।
खोजी, पहिचान र व्यवस्थापन मुख्य चुनौती
भोटेकोसी बाढीले ठूलो मानवीय क्षति पुर्याएपछि अहिले बेपत्ताको खोजी, शवको पहिचान, डीएनए परीक्षण र शव व्यवस्थापन प्रमुख चुनौती बनेका छन्।
प्रहरीले घटनाको विवरण संकलन तथा अद्यावधिक गर्ने काम पनि अघि बढाइरहेको छ। बेपत्ताको संख्या तथा फेला परेका शवको विवरणमा थप खोजी तथा पहिचानसँगै परिवर्तन आउन सक्ने भएकाले आधिकारिक तथ्यांकलाई नियमित रूपमा अद्यावधिक गरिँदै जाने बताइएको छ।
भोटेकोसीमा आएको बाढीले नेपालमा पछिल्लो समय देखिएको गम्भीर प्राकृतिक विपद्मध्ये एक ठूलो मानवीय संकट सिर्जना गरेको छ। हजारौं मानिसको अवस्थाबारे अझै यकिन हुन नसक्दा प्रभावित परिवार, स्थानीय समुदाय र उद्धार निकायका लागि आगामी दिन अझै चुनौतीपूर्ण देखिएको छ।
हालसम्मको प्रहरी विवरणअनुसार १ हजार २ सय २२ जनाको शव तथा आंशिक अंग फेला परेको, ८ सय ८२ शव व्यवस्थापन गरिएको, १ हजार ६ सय ५५ जनाको डीएनए संकलन गरिएको र ४ हजार ८ सय ७५ जना अझै बेपत्ता रहेको अवस्था छ। बेपत्तामध्ये ६ सय १ जना विदेशी नागरिक रहेका छन्।
