काठमाडौँ । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा बुधबार बिहान आएको भीषण बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत कार्यलाई तीव्र पारिएको छ । बाढीका कारण विभिन्न स्थानमा ठूलो क्षति पुगेपछि विपद्मा परेका नागरिकको उद्धार, खोजी तथा राहत वितरणका लागि राज्यका सुरक्षा संयन्त्रलाई व्यापक रूपमा परिचालन गरिएको छ ।
राष्ट्रिय विपद् न्यूनीकरण तथा जोखिम व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा हाल १३ हजार २९५ जना सुरक्षाकर्मी प्रत्यक्ष रूपमा परिचालित छन् । उनीहरूले जोखिममा परेका नागरिकको खोजी तथा उद्धार, सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण, राहत सामग्री वितरण तथा प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक सुरक्षा व्यवस्थापनको काम गरिरहेका छन् ।
प्राधिकरणका अनुसार उद्धार कार्यमा नेपाल प्रहरीका सात हजार २५०, नेपाली सेनाका चार हजार २०० र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका एक हजार ८४५ जना सुरक्षाकर्मी खटिएका छन् । तीनवटै सुरक्षा निकायका टोलीहरू प्रभावित क्षेत्रमा छुट्टाछुट्टै तथा संयुक्त रूपमा परिचालन भई खोज तथा उद्धार अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् ।
बाढीका कारण कतिपय क्षेत्रमा सडक तथा यातायात सञ्जाल अवरुद्ध भएपछि उद्धार कार्यमा थप चुनौती सिर्जना भएको छ । सडकबाट सहज रूपमा पुग्न नसकिने तथा नदीको बहावका कारण जोखिमपूर्ण बनेका स्थानमा उद्धार टोलीले वैकल्पिक माध्यम प्रयोग गरिरहेका छन् ।
स्थलगत पहुँच कठिन भएका क्षेत्रमा हवाई तथा पैदल मार्गबाट उद्धार कार्य अघि बढाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ । विशेषगरी बाढीका कारण सडक सम्पर्क विच्छेद भएका र जोखिमपूर्ण स्थानमा फसेका नागरिकलाई हेलिकप्टरमार्फत सुरक्षित स्थानमा ल्याउने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएको छ ।
नेपाली सेना तथा निजी हवाई कम्पनीका हेलिकप्टरहरूले हालसम्म ६९ पटक उडान भरेका छन् । ती उडानमार्फत बाढीका कारण जोखिमपूर्ण अवस्थामा थुनिएका ३५१ जना नागरिकलाई उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा पुर्याइएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
हवाई उद्धारका क्रममा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा फसेका महिला, बालबालिका, वृद्धवृद्धा तथा अन्य जोखिममा रहेका नागरिकलाई प्राथमिकताका साथ सुरक्षित स्थानमा सारिएको जनाइएको छ । सडक तथा पुलमा क्षति पुगेका कारण तत्काल स्थलगत उद्धार सम्भव नभएका स्थानमा हेलिकप्टरको प्रयोग प्रभावकारी बनेको छ ।
उद्धारका क्रममा सुरक्षाकर्मीहरूले प्रतिकूल मौसम, नदीको तीव्र बहाव र जोखिमपूर्ण भौगोलिक अवस्थाको सामना गरिरहेका छन् । लगातारको वर्षा तथा नदीमा आएको तीव्र बहावका कारण प्रभावित क्षेत्रमा जुनसुकै बेला थप जोखिम सिर्जना हुन सक्ने अवस्था रहेकाले उद्धार टोलीहरू उच्च सतर्कताका साथ परिचालित छन् ।
सुरक्षा निकायका टोलीले जोखिममा रहेका नागरिकको उद्धारसँगै बाढीका कारण सम्पर्कविहीन भएका व्यक्तिको खोजीलाई समेत प्राथमिकतामा राखेका छन् । सम्भावित स्थानमा खोजी अभियान सञ्चालन गर्दै बेपत्ता तथा सम्पर्कविहीन नागरिकको अवस्था पत्ता लगाउने प्रयास भइरहेको छ ।
बाढीका कारण प्रभावित बस्तीहरूमा खाद्यान्न, खानेपानी, औषधि तथा अन्य अत्यावश्यक सामग्रीको आवश्यकता बढेको छ । स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय तथा सम्बन्धित निकायले प्रभावित क्षेत्रमा राहत सामग्री पुर्याउने र आवश्यकताअनुसार वितरण गर्ने कार्यलाई समेत अघि बढाइरहेका छन् ।
सडक सञ्जाल अवरुद्ध भएका कारण कतिपय स्थानमा राहत सामग्री पुर्याउन कठिनाइ भए पनि उपलब्ध स्रोतसाधनको अधिकतम प्रयोग गर्दै राहत तथा उद्धार अभियान सञ्चालन भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । हवाई मार्ग तथा पैदल मार्गको प्रयोग गरी दुर्गम तथा पहुँच कठिन भएका स्थानमा समेत सहायता पुर्याउने प्रयास भइरहेको छ ।
स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायबीच समन्वय गरी बाँकी प्रभावित क्षेत्रमा खोजी, उद्धार तथा राहत वितरणलाई थप व्यवस्थित बनाउने काम भइरहेको छ । प्रभावित नागरिकलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा पुर्याउने, घाइतेको उद्धार तथा उपचारमा सहयोग गर्ने र आवश्यक राहत उपलब्ध गराउने कार्यलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ ।
भोटेकोशी बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा मानवीय क्षति न्यूनीकरण गर्न ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । प्रतिकूल परिस्थितिका बाबजुद सुरक्षाकर्मीहरूले आफ्नै ज्यान जोखिममा राखेर उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेका छन् ।
प्राधिकरणका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अझै पनि खोज तथा उद्धारको आवश्यकता रहेका स्थान पहिचान गरी आवश्यकताअनुसार थप जनशक्ति र स्रोतसाधन परिचालन गरिनेछ । प्रभावित क्षेत्रको अवस्था निरन्तर मूल्याङ्कन गर्दै राहत तथा उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी र विस्तृत बनाइने जनाइएको छ ।
यसैबीच, स्थानीय प्रशासनले बाढी प्रभावित तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई सतर्क रहन र सुरक्षा निकायले दिएको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेको छ । नदी तथा खोलाको किनार, जोखिमपूर्ण सडक र पहिरोको सम्भावना भएका क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्नसमेत आग्रह गरिएको छ ।
