काठमाडौं । विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति तथा पहिलो ट्रिलियनेयर (१० खर्ब डलर सम्पत्तिका मालिक) बन्ने दिशामा अघि बढिरहेका Elon Musk ले विभिन्न प्रविधि र औद्योगिक क्षेत्रका कम्पनीहरूमार्फत आफ्नो व्यापारिक साम्राज्य विस्तार गर्दै गएका छन्। विद्युतीय सवारीसाधनदेखि अन्तरिक्ष, कृत्रिम बौद्धिकता, मस्तिष्क–प्रविधि र भूमिगत यातायातसम्म उनका व्यवसाय फैलिएका छन्।

समयसँगै उनका धेरै व्यवसायहरू एउटै रणनीतिक छातामुनि एकीकृत हुँदै गएका छन्। सन् २०२६ को सुरुवातमै उनले आफ्ना कम्पनी संरचनामा ठूलो पुनर्गठन गर्दै xAI र X बीचको सम्बन्धलाई अझ नजिक बनाएका छन्। मस्क विभिन्न कम्पनीहरूमा सीईओ तथा प्रमुख लगानीकर्ता रूपमा सक्रिय छन्।

स्पेसएक्स : अन्तरिक्ष उद्योगको केन्द्र

मस्कले सन् २००२ मा स्थापना गरेको SpaceX अहिले उनको सबैभन्दा प्रभावशाली कम्पनीमध्ये एक मानिन्छ। रकेट निर्माण मात्र नभई यसले उपग्रह इन्टरनेट सेवा स्टारलिंक सञ्चालन गर्दै आएको छ, जुन कम्पनीका लागि ठूलो आम्दानी स्रोत बनेको छ।

स्पेसएक्सले पछिल्ला वर्षहरूमा अर्बौं डलरको कारोबार गर्दै अन्तरिक्ष उद्योगमा निजी क्षेत्रको प्रभुत्व बढाएको छ। यद्यपि, कम्पनीको मूल्याङ्कन अत्यधिक भएको भन्दै आलोचना पनि हुँदै आएको छ।

स्पेसएक्सले भविष्यमा अन्तरिक्षमा डेटा सेन्टर स्थापना गर्ने, मंगल ग्रहमा मानव बस्ती बसाउने तथा ग्रह–अन्तरग्रह यातायात सम्भव बनाउने जस्ता दीर्घकालीन लक्ष्य अघि सारेको छ।

टेस्ला : विद्युतीय सवारीसाधनदेखि रोबोटिक्ससम्म

मस्क सन् २००८ देखि Tesla का सीईओ हुन्। विश्व ईभी बजारमा चीनको बीवाइडी जस्ता कम्पनीसँग तीव्र प्रतिस्पर्धा बढेपछि टेस्लाले हाल चुनौतीपूर्ण अवस्था सामना गरिरहेको छ।

तर मस्क टेस्लाको भविष्य केवल कार उत्पादनमा सीमित नभएको बताउँछन्। उनका अनुसार कम्पनीको लक्ष्य स्वचालित ट्याक्सी सेवा (रोबोट्याक्सी) र रोबोटिक्समा आधारित अर्थतन्त्र निर्माण गर्नु हो।

टेस्लाले सौर्य ऊर्जा व्यवसाय, ऊर्जा भण्डारण प्रणाली र घरायसी रोबोट विकासमा पनि विस्तार गरेको छ। कम्पनी सन् २०१० मा सार्वजनिक रूपमा सूचीकृत भएको थियो र यसको बजार मूल्य हाल करिब १५ खर्ब डलर आसपास रहेको छ।

न्युरालिंक : मानव मस्तिष्क र प्रविधिको संयोजन

मस्कको अर्को महत्वाकांक्षी परियोजना हो Neuralink, जसले मानव मस्तिष्कलाई कम्प्युटरसँग जोड्ने प्रविधिमा काम गरिरहेको छ। सन् २०१६ मा वैज्ञानिक तथा इन्जिनियरहरूको समूहसँग मिलेर स्थापना गरिएको यो कम्पनीले स्नायु प्रणालीमा प्रत्यक्ष उपकरण जडान गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ।

न्युरालिंकले हाल स्पाइनल इन्जुरी, एएलएस (ALS) तथा अन्य न्यूरोलोजिकल समस्या भएका बिरामीमा क्लिनिकल परीक्षण सुरु गरिसकेको छ। कम्पनीले सीमित संख्यामा मानव परीक्षण पनि अघि बढाइसकेको छ।

द बोरिङ कम्पनी : भूमिगत यातायातको अवधारणा

सहरी यातायात समस्या समाधान गर्ने उद्देश्यले मस्कले स्थापना गरेको The Boring Company ले भूमिगत सुरुङ प्रणालीमार्फत द्रुत यातायात विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

यसको प्रमुख परियोजना ‘भेगास लुप’ हो, जसमा टेस्ला कार प्रयोग गरी लस भेगास कन्भेन्सन सेन्टर आसपास भूमिगत यातायात सञ्चालन गरिएको छ। कम्पनीले भविष्यमा दुबई र न्यासभिल जस्ता शहरमा पनि यस्तै प्रणाली विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ।

एलन मस्कको व्यापारिक साम्राज्य अहिले प्रविधि, ऊर्जा, अन्तरिक्ष, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र मानव–मस्तिष्क अनुसन्धानसम्म फैलिएको छ। उनका परियोजनाहरूले भविष्यको प्रविधि कस्तो हुन सक्छ भन्ने बहसलाई निरन्तर चलाइरहेका छन्।

तर आलोचकहरूका अनुसार यी कम्पनीहरूको मूल्याङ्कन अत्यधिक आशावादी हुन सक्छ भने समर्थकहरू यसलाई मानव सभ्यताको अर्को ठूलो छलाङका रूपमा हेर्छन्।