काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष चैत्र शुक्ल अष्टमीका दिन मनाइने चैते दशैं पर्व आज देशभर नवदुर्गा भगवतीको पूजा–आराधना गर्दै श्रद्धा र भक्तिभावका साथ मनाइँदैछ । यस पर्वलाई चैत्र नवरात्रको महत्वपूर्ण दिनका रूपमा लिइन्छ, जहाँ शक्ति स्वरूपा देवीको उपासना गरी सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गरिन्छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार वर्षमा चार नवरात्र पर्ने भए पनि असोज शुक्ल पक्षको नवरात्र सबैभन्दा बढी प्रचलित छ, जसलाई बडादशैंका रूपमा मनाइन्छ । सो समयमा घटस्थापना गरी जमरा राख्ने र दशमीका दिन मान्यजनबाट टीका–जमरा ग्रहण गर्ने परम्परा रहन्छ । तर आसाढ र पुस महिनामा पर्ने नवरात्र कम प्रचलनमा छन्, यद्यपि केही साधकहरूले ती अवधिमा पनि देवीको आराधना गर्ने गर्छन् ।
चैते दशैंमा भने बडादशैंजस्तो व्यापक रूपमा टीका–जमरा लगाउने परम्परा सबै घरपरिवारमा पाइँदैन । तर हनुमानढोका दरबार को दशैंघरमा विधिवत् घटस्थापना गरी अष्टमीका दिन विशेष पूजा तथा बलि दिने चलन कायमै छ । यस पर्वमा अष्टमी र नवमीलाई विशेष महत्व दिइन्छ ।
अष्टमीलाई चैते दशैंका रूपमा मनाइन्छ भने नवमीलाई भगवान श्रीराम को जन्मदिनका रूपमा रामनवमी मनाउने गरिन्छ । धार्मिक विश्वासअनुसार त्रेता युगमा अयोध्याका राजा दशरथ र रानी कौशल्याका ज्येष्ठ पुत्रका रूपमा श्रीरामको जन्म नवमीकै दिन भएको मानिन्छ ।
चैते दशैंको पूजा–उपासनाको उद्देश्य पनि बडादशैंजस्तै लोकमा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त गर्नु र परलोकमा सद्गति प्राप्त होस् भन्ने कामना गर्नु हो । यस अवसरमा परिवारका सदस्यहरूबीच भेटघाट तथा जमघट हुने परम्परा पनि रहेको छ ।
काठमाडौं उपत्यकाभित्रका प्रमुख शक्तिपीठहरू जस्तै गुह्येश्वरी मन्दिर, मैतीदेवी मन्दिर, भद्रकाली मन्दिर, कालिकास्थान, शोभा भगवती मन्दिर लगायतका स्थानमा आज विशेष पूजा भइरहेको छ, जहाँ भक्तजनहरूको ठूलो भीड लागेको छ ।
यसैगरी उपत्यका बाहिरका मनकामना मन्दिर, पालाञ्चोक भगवती मन्दिर, चण्डेश्वरी मन्दिर, शैलेश्वरी मन्दिर लगायतका शक्तिपीठहरूमा पनि भक्तजनहरूको घुइँचो लागेको छ ।
धार्मिक विश्वासअनुसार चैत्र नवरात्रका अवसरमा शक्तिपीठमा गई पूजा–आराधना तथा दर्शन गरेमा शक्ति प्राप्त हुने र मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास रहिआएको छ ।
