काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले पार्टीको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत आजदेखि वडा अधिवेशन सुरु गर्दैछ। कांग्रेसको अर्को पक्षले यसअघि नै महाधिवेशन प्रक्रिया अघि बढाइरहेका बेला देउवा पक्षले छुट्टै कार्यतालिका बनाएर समानान्तर रूपमा अधिवेशन प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
नेपाली कांग्रेसको संस्थापन पक्षले १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन असोज १८ गते काठमाडौंको खुलामञ्चमा गर्ने तयारी गरिरहेको छ। कांग्रेसको आधिकारिकता तथा महाधिवेशन प्रक्रियालाई लिएर पार्टीभित्र विवाद कायम रहेका बेला देउवा पक्षले भने आफ्नै कार्यतालिकाअनुसार वडा तहदेखि महाधिवेशन प्रक्रिया अघि बढाउन लागेको हो। कांग्रेसले असोज १८ गते दिउँसो २ बजे खुलामञ्चमा महाधिवेशन उद्घाटन गर्ने जनाएको छ।
मंसिर २१ देखि २३ गते महाधिवेशन गर्ने देउवा पक्षको कार्यतालिका
देउवा पक्षले आफ्नो छुट्टै महाधिवेशन मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म काठमाडौंमा गर्ने कार्यतालिका तय गरेको छ। सोहीअनुसार असोज १५ गते वडा अधिवेशन, असोज २० गते गाउँ तथा नगरपालिका अधिवेशन, असोज २३ गते प्रदेशसभा तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रीय अधिवेशन, कात्तिक १५ गते जिल्ला अधिवेशन र मंसिर ४ गते प्रदेश अधिवेशन गर्ने कार्यक्रम सार्वजनिक गरिएको छ।
देउवा पक्षले उक्त कार्यतालिकाबारे निर्वाचन आयोगलाई समेत औपचारिक जानकारी गराइसकेको छ। देउवाको हस्ताक्षर रहेको पत्र आयोगमा दर्ता भएको र त्यसमा वडा अधिवेशनदेखि केन्द्रीय महाधिवेशनसम्मको प्रस्तावित कार्यतालिका उल्लेख गरिएको आयोगसम्बन्धी विवरणमा जनाइएको छ।
७७ वटै जिल्लामा निर्वाचन अधिकृत खटाउने तयारी
देउवा पक्षले महाधिवेशन प्रक्रिया सञ्चालनका लागि देशभर संगठनात्मक तयारीसमेत तीव्र बनाएको छ। यसअघि नै ७७ वटै जिल्लामा केन्द्रीय प्रतिनिधि खटाउने तयारी अघि बढाइएको थियो।
वडा अधिवेशनका लागि विभिन्न जिल्लामा निर्वाचन संयोजक तथा निर्वाचन अधिकृतहरू खटाइएको देउवा पक्षले जनाएको छ। यससँगै वडा तहबाटै नेतृत्व चयन र क्षेत्रीय प्रतिनिधि छनोट गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरिएको छ।
देउवा पक्षले पार्टीका क्रियाशील सदस्यहरूलाई वडा अधिवेशनमा सहभागी गराउने र त्यसपछि क्रमशः पालिका, प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र, प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र, जिल्ला तथा प्रदेश तहका अधिवेशन सम्पन्न गर्दै केन्द्रीय महाधिवेशनमा पुग्ने योजना बनाएको छ।
कांग्रेसमा दुई छुट्टाछुट्टै अधिवेशन प्रक्रिया
कांग्रेसमा अहिले १५औँ महाधिवेशनलाई लिएर दुई फरक प्रक्रिया अघि बढिरहेका छन्। संस्थापन पक्षले आफ्नो घोषित कार्यतालिकाअनुसार वडा, पालिका तथा अन्य तहका अधिवेशन अघि बढाएको छ। नेपाली कांग्रेसको आधिकारिक वेबसाइटमा प्रकाशित विवरणअनुसार संस्थापन पक्षको मूल कार्यतालिकामा वडा अधिवेशन भदौ २४, गाउँ–नगर अधिवेशन भदौ २७, प्रदेशसभा क्षेत्रीय अधिवेशन भदौ ३१, जिल्ला अधिवेशन असोज ७ र केन्द्रीय महाधिवेशन असोज १६ देखि १९ गतेसम्म गर्ने उल्लेख थियो।
यसैबीच संस्थापन पक्षले विभिन्न जिल्लामा वडा अधिवेशन सम्पन्न भइसकेको र पालिका अधिवेशनसमेत अघि बढिरहेको जनाएको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार ७३ जिल्लाका ६ हजार १३२ वडामा अधिवेशन सम्पन्न भएको समाचार सार्वजनिक भएको छ।
यता देउवा पक्षले भने संस्थापन पक्षले अघि बढाएको प्रक्रियामा सहभागी नभई आफ्नै महाधिवेशन कार्यतालिका बनाएर अघि बढेको छ।
आधिकारिकताको विवाद सर्वोच्च अदालतमा
कांग्रेसभित्रको विवादको एउटा प्रमुख विषय पार्टीको आधिकारिकता र महाधिवेशन गर्ने अधिकारसँग जोडिएको छ। देउवा पक्षले १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित केन्द्रीय कार्यसमिति नै आधिकारिक भएको दाबी गर्दै आएको छ। यही आधारमा उसले पार्टीको कार्यकाल र विधानअनुसार नयाँ महाधिवेशन गर्नुपर्ने धारणा राख्दै आएको छ।
देउवा पक्षले संस्थापन पक्षले अघि सारेको महाधिवेशन प्रक्रियाप्रति असहमति जनाउँदै छुट्टै प्रक्रिया सुरु गरेको हो। यस विषयमा पार्टीभित्रको विवाद अदालतमा समेत विचाराधीन रहेको देउवा पक्षको तर्क छ।
यसबीच संस्थापन पक्ष भने आफ्नो प्रक्रियालाई निरन्तरता दिँदै असोज १८ गतेदेखि १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन गर्ने तयारीमा छ। भारी वर्षाका कारण केही क्षेत्रमा अधिवेशन प्रक्रिया प्रभावित भएपछि संस्थापन पक्षले कतिपय क्षेत्रीय अधिवेशनका कार्यक्रमलाई स्थानीय मौसमअनुकूल व्यवस्थापन गर्न निर्देशनसमेत दिएको छ।
शशांक कोइरालाको अपिल
देउवा पक्षीय १५औँ महाधिवेशन तयारी समितिका संयोजक डा. शशांक कोइरालाले वडा तहदेखि नै संगठनलाई बलियो, अनुशासित र जनमुखी बनाउनुपर्ने धारणा राख्दै नेता, कार्यकर्ता तथा क्रियाशील सदस्यलाई अधिवेशनमा सक्रियतापूर्वक सहभागी हुन अपिल गरेका छन्।
देउवा पक्षले वडा अधिवेशनलाई संगठन पुनर्गठनको प्रारम्भिक चरणका रूपमा लिएको छ। वडा तहमा नेतृत्व चयनसँगै क्षेत्रीय प्रतिनिधि छनोट हुने भएकाले आगामी महाधिवेशनमा प्रतिनिधित्व गर्ने संरचनाका लागि यो चरण महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।
अब कांग्रेसको महाधिवेशन प्रक्रिया कसरी अघि बढ्ला ?
देउवा पक्षको प्रस्तावित कार्यतालिका कार्यान्वयन भएमा असोज १५ गतेदेखि वडा अधिवेशन सुरु हुनेछ। त्यसपछि असोज २० गते पालिका, असोज २३ गते प्रदेशसभा तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रीय अधिवेशन, कात्तिक १५ गते जिल्ला र मंसिर ४ गते प्रदेश अधिवेशन गर्ने योजना छ। त्यसपछि मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म काठमाडौंमा केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने देउवा पक्षको निर्णय छ।
यसरी कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको प्रक्रिया पार्टीभित्र दुई अलग कार्यतालिकाअनुसार अघि बढिरहेको छ। एकातर्फ संस्थापन पक्षले असोजमै महाधिवेशन सम्पन्न गर्ने तयारी गरिरहेको छ भने अर्कोतर्फ देउवा पक्षले मंसिरमा छुट्टै महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिका अघि सारेको छ।
पार्टीको आधिकारिकता, महाधिवेशनको वैधानिकता तथा कुन प्रक्रियालाई अन्तिम मान्यता प्राप्त हुन्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा हुने राजनीतिक तथा कानुनी प्रक्रियासँग जोडिएको छ। त्यसैले कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन प्रक्रिया अहिले पार्टीको आन्तरिक विवाद, संगठनात्मक गतिविधि र कानुनी प्रक्रियासँगै अघि बढिरहेको छ।
