काठमाडौं । आज शनिबार। हिन्दू धार्मिक परम्पराअनुसार शनिबारलाई शनिदेवको पूजा–आराधना गर्ने विशेष दिनका रूपमा लिइन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार शनिदेवलाई कर्मअनुसार फल प्रदान गर्ने देवताका रूपमा मानिन्छ। त्यसैले यस दिन शनिदेवको पूजा, दान तथा धार्मिक कार्य गर्दा जीवनमा सुख, शान्ति र सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुने जनविश्वास छ।
शनिदेव सूर्यदेवका पुत्र हुन्। हिन्दू पौराणिक मान्यताअनुसार यमराज उनका भाइ र यमुना उनकी बहिनी हुन्। शनिदेवलाई न्याय, अनुशासन, कर्म र कर्मअनुसारको फलसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। असल कर्म गर्ने, मेहनत गर्ने, सत्यको मार्गमा हिँड्ने र अनुशासित जीवन बिताउने व्यक्तिले शनिदेवको कृपा प्राप्त गर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ।
शनिबार के–के गर्दा शुभ मानिन्छ ?
१. शनिदेवको पूजा–आराधना गर्ने
शनिबार बिहान स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र लगाएर शनिदेवको स्मरण तथा पूजा गर्ने परम्परा छ। यस दिन आफ्नो कर्मप्रति इमानदार रहने, सत्य बोल्ने र अरूलाई दुःख नदिने सङ्कल्प गर्नुलाई पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
२. तोरीको तेल दान गर्ने
धार्मिक मान्यताअनुसार शनिबार शनिदेवलाई तोरीको तेल अर्पण गर्ने वा आवश्यक व्यक्तिलाई तेल दान गर्ने चलन छ। यसो गर्दा शनिदेव प्रसन्न हुने र जीवनका बाधा–अड्चन कम हुने जनविश्वास रहेको छ।
३. कालो तिल दान गर्ने
शनिबार कालो तिल दान गर्नु शुभ मानिन्छ। धार्मिक परम्परामा कालो तिललाई शनिदेवको पूजासँग जोडिएको छ। श्रद्धापूर्वक दान गर्दा पुण्य प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
४. पीपलको रूखको पूजा गर्ने
शनिबार पीपलको रूखको पूजा गर्ने, पानी चढाउने तथा दीप प्रज्वलन गर्ने धार्मिक चलन छ। हिन्दू धर्ममा पीपलको रूखलाई पवित्र मानिन्छ। यस दिन पीपलको पूजा गर्दा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने जनविश्वास छ।
५. शमीको रूखको पूजा गर्ने
शनिदेवको पूजासँग शमीको रूखलाई पनि जोडेर हेरिन्छ। शनिबार शमीको रूखको पूजा तथा संरक्षण गर्नुलाई धार्मिक दृष्टिले शुभ मानिन्छ।
६. हनुमानजीको पूजा र हनुमान चालीसा पाठ गर्ने
शनिबार हनुमानजीको पूजा गर्ने, उहाँको प्रतिमासामु तोरीको तेलको दीप बाल्ने र हनुमान चालीसा पाठ गर्ने परम्परा छ। धार्मिक विश्वासअनुसार हनुमानजीको आराधनाले भय, चिन्ता र कठिनाइको सामना गर्ने आत्मबल प्राप्त हुन्छ।
७. आवश्यक व्यक्तिलाई सहयोग गर्ने
शनिबार गरिब, असहाय तथा आवश्यकतामा रहेका व्यक्तिलाई खाना, लत्ताकपडा, जुत्ता–चप्पल वा अन्य उपयोगी सामग्री दान गर्ने चलन पनि छ। दान गर्दा देखावटीभन्दा सेवाभाव र मानवीय संवेदनालाई प्राथमिकता दिनु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
शनिदेवको पूजा गर्दा के कुरामा ध्यान दिने ?
धार्मिक परम्पराअनुसार शनिदेवको पूजा गर्दा मन शान्त राख्ने, अनुशासन पालना गर्ने, अरूको अधिकारको सम्मान गर्ने र गलत कार्यबाट टाढा रहने कुरालाई विशेष महत्त्व दिइन्छ।
शनिदेवलाई कर्मको फलसँग जोडेर हेरिने भएकाले पूजा–आराधनासँगै इमानदारी, मेहनत, धैर्य र जिम्मेवारीपूर्ण व्यवहार अपनाउनुपर्ने धार्मिक मान्यता छ।
शनिबार शनिदेवको पूजा, तेल तथा कालो तिल दान, पीपल र शमीको आराधना तथा हनुमान चालीसा पाठ गर्ने धार्मिक परम्परा छ। यी कार्यले शुभ फल दिने विश्वास हिन्दू धार्मिक मान्यतामा आधारित छ। यद्यपि यस्ता धार्मिक विधिले निश्चित परिणाम दिन्छन् भन्ने वैज्ञानिक प्रमाण छैन। आफ्नो आस्था, परम्परा र क्षमताअनुसार पूजा तथा दान गर्न सकिन्छ।
