धनगढी । धनगढी उपमहानगरपालिका–६ मटयारीकी सुशीला विष्टले व्यावसायिक फूलखेतीबाट आत्मनिर्भर बन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेकी छन्। सामान्य लगानीबाट सुरु गरेको फूलखेतीलाई निरन्तर मेहनत, सीप र बजारको मागअनुसार विस्तार गर्दै उनले अहिले वार्षिक रूपमा करिब ५० लाख रुपैयाँको कारोबार गर्न सफल भएकी छन्।
सुशीलाले विगत तीन वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा फूलखेती गर्दै आएकी हुन्। धनगढी उपमहानगरपालिकाले सञ्चालन गरेको फूलखेतीसम्बन्धी तालिमबाट आवश्यक सीप हासिल गरेपछि उनले व्यावसायिक रूपमा फूलखेती सुरु गरेकी थिइन्। तालिमबाट सिकेको ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्दै उनले आफ्नो व्यवसायलाई क्रमशः विस्तार गरेकी हुन्।
न्यू बण्डोली नर्सरी कन्सर्न फार्ममार्फत फूलखेती गर्दै आएकी सुशीलाले सुरुआतमा करिब ५ लाख रुपैयाँ लगानी गरेकी थिइन्। व्यवसायबाट आम्दानी बढ्दै गएपछि उनले लगानी पनि क्रमशः थप्दै गइन्। अहिले उनको फूलखेती व्यवसायमा करिब ५० लाख रुपैयाँ लगानी पुगेको छ।
उनले करिब दुई बिघा जमिन लिजमा लिएर व्यावसायिक रूपमा विभिन्न जातका फूल उत्पादन गर्दै आएकी छन्। फूलखेतीको क्षेत्र विस्तारसँगै उत्पादन र बिक्रीसमेत बढ्दै गएको उनको भनाइ छ। हाल उनको फार्ममा विभिन्न प्रजातिका फूलका साथै फूलका बेर्नासमेत उत्पादन हुँदै आएको छ।
फूलखेतीबाट हुने आम्दानीले आफ्नो परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार गर्न ठूलो सहयोग पुगेको सुशीला बताउँछिन्। उनका अनुसार व्यवसाय सञ्चालन गर्दा हुने सबै खर्च कटाएर वार्षिक करिब २० लाख रुपैयाँ बचत हुने गरेको छ।
फूल उत्पादनदेखि बिक्रीसम्मको काममा उनले स्थानीय जनशक्तिलाई समेत रोजगारी दिएकी छन्। फूलका बिरुवा हुर्काउने, गोडमेल गर्ने, सिँचाइ तथा हेरचाह गर्ने लगायतका काममा हाल ११ जना स्थानीयले रोजगारी पाएका छन्। उनीहरूको तलबमा मात्रै मासिक करिब १ लाख ८० हजार रुपैयाँ खर्च हुने गरेको सुशीलाले बताइन्।
“दश जना परिवारको सम्पूर्ण खर्च यसै व्यवसायबाट धान्दै आएको छु,” उनले भनिन्, “फूलखेतीबाट आम्दानी राम्रो हुन थालेपछि अहिले आर्थिक अवस्था सुधारसँगै आत्मनिर्भर भएकी छु।”
उनका अनुसार उत्पादन भएको फूल प्रतिकिलोग्राम करिब ४ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको छ। स्थानीय बजारमा मात्र सीमित नरही उनले कैलाली र कञ्चनपुरसहित सुदूरपश्चिम प्रदेशका नौवटै जिल्लामा फूल बिक्री गर्दै आएकी छन्।
फूलको माग र बजारको आवश्यकता हेरेर उनले कहिलेकाहीँ काठमाडौंसम्म समेत फूल पठाउने गरेकी छन्। यसले उनको व्यवसाय स्थानीय बजारबाट विस्तार भएर अन्य जिल्लासम्म पुग्न सफल भएको देखाउँछ।
सुशीलाले उत्पादन गरेको फूल बिक्रीका लागि धनगढी उपमहानगरपालिकाको परिसरमा समेत बिक्री केन्द्र सञ्चालन गरेकी छन्। उक्त बिक्री केन्द्रबाट फूलका साथै फूलका माला, बुके, गुच्छा तथा सजावटका लागि आवश्यक विभिन्न सामग्री बिक्री हुँदै आएको छ।
उनको फार्ममा हाल सयपत्री, गोदावरी, गुलाफ, रजनीगन्धा, जीप्सफिला, ग्लाडियोलस लगायत विभिन्न जातका फूल उत्पादन भइरहेका छन्। मौसम र बजारको मागअनुसार फूलका विभिन्न प्रजाति उत्पादन गर्ने गरिएको उनले बताइन्।
फूल बिक्रीसँगै सुशीलाले फूलका बेर्नासमेत उत्पादन गरी बिक्री गर्दै आएकी छन्। फूलखेती गर्न चाहने अन्य किसान तथा व्यवसायीलाई बेर्ना उपलब्ध गराउँदै आएकाले उनको व्यवसाय उत्पादन र बिक्रीमा मात्र सीमित नभई फूलखेतीका लागि आवश्यक बिरुवा उत्पादनको केन्द्रका रूपमा समेत विकास हुँदै गएको छ।
पछिल्लो समय धनगढी तथा सुदूरपश्चिममा फूल तथा सजावटका सामग्रीको माग बढ्दै गएको सुशीलाको अनुभव छ। विवाह, व्रतबन्ध, विभिन्न औपचारिक कार्यक्रम, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व, विद्यालय तथा संघसंस्थाका कार्यक्रम र अन्य शुभकार्यमा फूलको प्रयोग बढ्दै गएको उनले बताइन्।
विशेषगरी विभिन्न समारोहमा माला, बुके तथा फूलबाट गरिने सजावटको माग बढेपछि स्थानीय उत्पादनले बजार पाउन थालेको उनको भनाइ छ। स्थानीयस्तरमै उत्पादन भएको फूल प्रयोग हुन थालेपछि बाहिरबाट आयात गर्नुपर्ने फूलको परिमाण घटाउनसमेत सहयोग पुग्ने देखिन्छ।
सुशीलाका लागि फूलखेती केवल आम्दानीको माध्यम मात्र बनेको छैन। यस व्यवसायले उनलाई आत्मनिर्भर बनाउनुका साथै स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्ने अवसरसमेत दिएको छ। सीमित लगानीबाट सुरु गरेको व्यवसायलाई निरन्तर विस्तार गर्दै ठूलो कारोबार गर्न सफल भएपछि उनको अनुभव अन्य कृषि उद्यमीका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
धनगढी उपमहानगरपालिकाबाट प्राप्त तालिमपछि व्यावसायिक फूलखेतीमा प्रवेश गरेकी सुशीलाले सीप, मेहनत र बजारको मागअनुसार व्यवसाय सञ्चालन गर्न सके कृषि क्षेत्रमा राम्रो सम्भावना रहेको देखाएकी छन्।
स्थानीयस्तरमा कृषि तथा उद्यम व्यवसाय गर्न चाहने युवायुवती र अन्य व्यक्तिका लागि समेत सुशीलाको फूलखेती एउटा उदाहरण बनेको छ। परम्परागत खेतीभन्दा फरक तर बजारमा निरन्तर माग रहने कृषि व्यवसाय छनोट गरी त्यसलाई व्यावसायिक रूपमा अघि बढाउन सके आत्मनिर्भर बन्न सकिने उनको अनुभवले देखाएको छ।
सुदूरपश्चिममा फूलखेतीका लागि सम्भावना हुँदाहुँदै पनि व्यावसायिक रूपमा खेती गर्ने किसानको संख्या अझै सीमित रहेको अवस्थामा सुशीलाको व्यवसायले यस क्षेत्रमा थप सम्भावना देखाएको छ। स्थानीय बजार, प्रदेशका अन्य जिल्ला तथा आवश्यकता पर्दा काठमाडौंसम्म फूल पठाउन सकिने भएकाले व्यावसायिक फूलखेतीलाई विस्तार गर्न सकिने उनको अनुभवले देखाएको छ।
फूलखेतीबाट आम्दानीसँगै रोजगारी सिर्जना गर्न सफल भएकी सुशीलाले आगामी दिनमा उत्पादन अझ बढाउने र बजार विस्तार गर्ने योजना बनाएकी छन्। उनको व्यवसाय विस्तार हुँदै गएमा स्थानीयस्तरमा उत्पादित फूलले थप बजार पाउने र फूलखेतीमा नयाँ उद्यमी आकर्षित हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यसरी तीन वर्षअघि तालिमबाट फूलखेतीको सीप सिकेर करिब ५ लाख रुपैयाँ लगानीबाट सुरु भएको सुशीलाको यात्रा अहिले ५० लाख रुपैयाँ लगानी र वार्षिक ५० लाख रुपैयाँ कारोबार गर्ने व्यवसायमा परिणत भएको छ। आफ्नै मेहनतबाट व्यवसायलाई विस्तार गर्दै परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्नुका साथै ११ जनालाई रोजगारी दिन सफल सुशीलाको कथा कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बन्न चाहनेहरूका लागि प्रेरणादायी उदाहरण बनेको छ।
