पर्वत । निरन्तर भइरहेको वर्षासँगै कालीगण्डकी नदीमा पानीको बहाव अत्यधिक बढेपछि पर्वतका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको छ। नदीमा आएको भीषण बाढीले बस्तीमा पानी पस्दा घर, विद्यालय, कृषि फर्म तथा पशुचौपायाका गोठमा क्षति पुगेको छ भने जोखिम बढेपछि तीनवटा बस्तीका स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ।
कालीगण्डकी नदीको बहाव बढेपछि जलजला गाउँपालिका–८ फर्से, जलजला गाउँपालिका–३ वारीबेनी तथा बिहादी गाउँपालिका–६ सेतीवेणी क्षेत्रमा बाढीको प्रभाव परेको हो।
फर्सेमा २० भन्दा बढी घर बगे
जलजला गाउँपालिका–८ फर्सेमा कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले मात्रै २० भन्दा बढी घर बगाएको वडा अध्यक्ष हरिविकास जिसीले जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार बाढीका कारण थप एक सयभन्दा बढी घरमा पानी पसेर क्षति पुगेको छ।
नदीको बहाव अझै बस्ती क्षेत्रमा पसिरहेको बताउँदै वडा अध्यक्ष जिसीले जोखिम कायमै रहेको जानकारी दिनुभयो। बाढीको पानी निरन्तर बस्तीमा प्रवेश गरिरहेकाले स्थानीयवासीलाई सुरक्षित स्थानतर्फ सार्ने काम भइरहेको छ।
बाढीका कारण घरमा क्षति पुगेपछि कतिपय परिवारलाई आवश्यक सामानसमेत निकाल्न कठिनाइ भएको छ। बस्तीमा पानीको सतह बढ्दै गएपछि स्थानीयवासी त्रसित बनेका छन्।
विद्यालय, कृषि फर्म र गोठमा पनि क्षति
कालीगण्डकीको बाढीले आवासीय क्षेत्रमा मात्रै नभई स्थानीय संरचनामा समेत क्षति पुर्याएको छ। बाढीले विद्यालय, कृषि फर्म तथा पशुचौपायाका गोठहरूमा समेत क्षति पुर्याएको स्थानीयले बताएका छन्।
बस्ती नै जोखिममा परेपछि स्थानीय प्रशासन तथा स्थानीय तहको समन्वयमा प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने काम भइरहेको छ। तत्कालका लागि सुरक्षित स्थानमा पुगेका नागरिकलाई आवश्यक राहत तथा बसोबासको व्यवस्था मिलाउने प्रयास भइरहेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्वतका प्रहरी नायब उपरीक्षक विजय यादवका अनुसार हालसम्म मानवीय क्षतिको विवरण प्राप्त भएको छैन। बाढीको जोखिम बढेपछि अधिकांश स्थानीयले घर छाडेर सुरक्षित स्थानमा आश्रय लिएका छन्।
वारीबेनीका स्थानीय विद्यालयमा आश्रित
कालीगण्डकी नदीको बहाव बढेपछि जलजला गाउँपालिका–३ स्थित वारीबेनी बजारका बासिन्दा पनि रातिदेखि नै घर छाडेर सुरक्षित स्थानतर्फ गएका छन्।
बाढीको जोखिम बढेपछि स्थानीयवासीलाई बस्तीभन्दा माथि रहेको विद्यालयमा बस्ने व्यवस्था मिलाइएको गाउँपालिका अध्यक्ष राजु आचार्यले जानकारी दिनुभयो।
रातिको समयमा नदीको बहाव बढ्दै गएपछि स्थानीयवासीले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै घर छाडेका हुन्। प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा राखेर अवस्था सामान्य नभएसम्म निगरानी गर्ने काम भइरहेको छ।
सेतीवेणी बजार पनि डुबानमा
यसैगरी, कालीगण्डकी र सेतीखोलाको बहाव बढेपछि दक्षिण पर्वतको बिहादी गाउँपालिका–६ स्थित सेतीवेणी बजार समेत डुबानमा परेको छ।
शालिग्राम प्रहरी चौकीका अनुसार बाढीले सातवटा घर बगाएको छ भने केही अन्य घरमा समेत क्षति पुगेको छ। नदी तथा खोलाको पानीको बहाव बढेपछि बजार क्षेत्रका थप घरहरू जोखिममा परेका छन्।
सेतीवेणी बजारको पर्वततर्फ मात्रै करिब ४० घर डुबानमा परेका छन् भने स्याङ्जातर्फ ५० भन्दा बढी घरमा बाढीको पानी पसेको बताइएको छ। कालीगण्डकी नदी र सेतीखोलाको संगम आसपास पानीको बहाव बढेपछि बजार क्षेत्र थप जोखिममा परेको हो।
नदी किनारका बस्तीमा उच्च जोखिम
लगातार वर्षा भइरहेकाले कालीगण्डकी नदीमा पानीको बहाव अझै बढ्न सक्ने जोखिम रहेको स्थानीयवासीले बताएका छन्। नदी आसपासका बस्तीमा पानीको सतह बढ्दै गएपछि प्रशासनले स्थानीयलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।
विशेषगरी नदी किनारमा रहेका घर तथा संरचना जोखिममा परेकाले स्थानीयवासीलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने कामलाई प्राथमिकता दिइएको छ। उद्धार तथा राहतका लागि स्थानीय तह, प्रहरी तथा अन्य सुरक्षा निकाय परिचालन भएका छन्।
बाढीले सडक तथा स्थानीय पूर्वाधारमा समेत असर पुर्याउन सक्ने भएकाले प्रभावित क्षेत्रमा आवतजावतमा समेत कठिनाइ उत्पन्न भएको छ। नदीको बहाव उच्च रहेका कारण उद्धार तथा क्षतिको विवरण सङ्कलनमा समेत चुनौती देखिएको छ।
मानवीय क्षति नभए पनि भौतिक क्षति ठूलो
हालसम्म मानवीय क्षतिको विवरण नआएको भए पनि पर्वतका विभिन्न बस्तीमा बाढीले ठूलो भौतिक क्षति पुर्याएको प्रारम्भिक विवरणले देखाएको छ। दर्जनौँ घर बग्नुका साथै सयौँ घरमा पानी पस्दा स्थानीयको जनजीवन प्रभावित भएको छ।
बाढीबाट प्रभावित परिवारका लागि तत्काल सुरक्षित आवास, खाद्यान्न, खानेपानी तथा स्वास्थ्य सेवाको आवश्यकता देखिएको छ। बाढीको अवस्था सामान्य भएपछि क्षतिको विस्तृत विवरण सङ्कलन गरी पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्ने देखिएको छ।
निरन्तर वर्षा भइरहेका कारण कालीगण्डकी तथा आसपासका नदी–खोलामा पानीको सतह थप बढ्न सक्ने भएकाले पर्वत, स्याङ्जा तथा नदी किनारका अन्य क्षेत्रका नागरिकलाई समेत सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
