काठमाडौं । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) को डाटा सेन्टरमा देखिएको प्राविधिक समस्याका कारण नियमित धितोपत्र कारोबार स्थगित भएपछि नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले घटनाप्रति गम्भीर चासो देखाएको छ।
डाटा सेन्टरमा देखिएको समस्या समयमै समाधान हुन नसकेपछि कारोबार प्रणालीमा समेत असर पर्न सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नेप्सेले असोज ५ गतेको नियमित कारोबार स्थगित गरेको थियो। कारोबार स्थगित भएपछि सेयर बजारको नियमित सञ्चालनमा प्राविधिक पूर्वाधारको विश्वसनीयता र तयारीबारे समेत प्रश्न उठेको छ।
७२ कारोबार सदस्य कम्पनीको सर्भर रहेको डाटा सेन्टरमा समस्या
धितोपत्र दलाल व्यवसायीको कार्य गर्न अनुमति प्राप्त ९२ कम्पनीमध्ये ७२ वटा कारोबार सदस्य कम्पनीका सर्भर रहेको डाटा सेन्टरमा असोज ४ गते बिहानदेखि प्राविधिक समस्या देखिएको थियो।
डाटा सेन्टरमा समस्या देखिएपछि त्यसलाई तत्काल समाधान गर्ने प्रयास भए पनि अपेक्षित रूपमा समाधान हुन सकेन। समस्या लामो समयसम्म कायम रहँदा कारोबार प्रणालीमा थप क्षति पुग्न सक्ने सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै नेप्सेले अर्को दिनको नियमित कारोबार नै स्थगित गर्ने निर्णय गरेको थियो।
यस घटनाले नेपालको पुँजी बजार सञ्चालनका लागि आवश्यक प्राविधिक पूर्वाधार तथा डाटा सेन्टरको निरन्तर सञ्चालन क्षमता महत्वपूर्ण रहेको विषयलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ।
असोज १२ गतेभित्र प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन
कारोबार नै स्थगित गर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न भएको घटनाप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाउँदै धितोपत्र बोर्डले नेप्सेलाई घटनाको आवश्यक अध्ययन तथा जाँचबुझ गरी प्रतिवेदन पेश गर्न निर्देशन दिएको छ।
बोर्डका प्रवक्ता निरञ्जय घिमिरेका अनुसार, नेप्सेले डाटा सेन्टरमा देखिएको प्राविधिक समस्याको कारण, त्यसबाट परेको प्रभाव तथा भविष्यमा यस्ता समस्या दोहोरिन नदिन अपनाउनुपर्ने सुधारका उपायसहितको प्रतिवेदन असोज १२ गतेभित्र बोर्डसमक्ष पेश गर्नुपर्नेछ।
बोर्डले केवल तत्कालीन समस्या समाधानमा सीमित नभई यस्ता प्राविधिक समस्या आगामी दिनमा दोहोरिन नदिन आवश्यक पूर्वतयारी, प्रणालीगत सुधार तथा जोखिम व्यवस्थापनका विषयलाई समेत प्रतिवेदनमा समेट्न भनेको छ।
पाँच सदस्यीय निरीक्षण टोली गठन
घटनाको प्राविधिक पक्ष तथा कारोबार स्थगित गर्नुपर्ने अवस्था किन उत्पन्न भयो भन्ने विषयमा थप अध्ययन गर्न बोर्डले उपकार्यकारी निर्देशकको नेतृत्वमा पाँच सदस्यीय निरीक्षण टोली समेत खटाएको छ।
निरीक्षण टोलीले डाटा सेन्टरमा देखिएको प्राविधिक समस्या, त्यसको कारण, समस्या समाधानका लागि अपनाइएका उपाय तथा त्यसबाट कारोबार प्रणालीमा पर्न सक्ने जोखिमका विषयमा अध्ययन गर्नेछ।
त्यसैगरी डाटा सेन्टरको प्राविधिक क्षमता, प्रणालीको स्थायित्व, सम्भावित जोखिम तथा भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिएमा कारोबारलाई निरन्तरता दिन सकिने वैकल्पिक व्यवस्थालगायतका विषयसमेत अध्ययनको दायरामा पर्ने बताइएको छ।
पुँजी बजारको प्राविधिक पूर्वाधारमाथि प्रश्न
नेपालको सेयर बजार पछिल्लो समय प्रविधिमा आधारित हुँदै गएको अवस्थामा कारोबार प्रणाली सञ्चालनका लागि आवश्यक डाटा सेन्टर र सूचना प्रविधि पूर्वाधारको भरपर्दोपन महत्वपूर्ण मानिन्छ।
एक दिनको कारोबार स्थगनले लगानीकर्ता, ब्रोकर कम्पनी तथा बजारका अन्य सरोकारवालाको नियमित कारोबार प्रभावित हुने भएकाले यस्ता प्राविधिक समस्या दोहोरिन नदिन दीर्घकालीन समाधान आवश्यक देखिन्छ।
धितोपत्र बोर्डले नेप्सेसँग प्रतिवेदन माग्नुका साथै आफैंले पनि निरीक्षण टोली परिचालन गरेपछि घटनाको वास्तविक प्राविधिक कारण र कमजोरी पहिचान हुने अपेक्षा गरिएको छ।
अब निरीक्षण टोलीको अध्ययन तथा नेप्सेले बुझाउने प्रतिवेदनपछि डाटा सेन्टरमा देखिएको समस्याको वास्तविक कारण, त्यसले कारोबार प्रणालीमा पारेको प्रभाव र भविष्यमा अपनाउनुपर्ने सुधारका उपाय थप स्पष्ट हुनेछन्।
