काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण मृत्यु हुनेको संख्या १ हजार ४ सय ३६ पुगेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार आइतबार बिहान ८ बजेसम्म विभिन्न जिल्लाबाट १ हजार ४ सय ३६ जनाको मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएको हो।
प्राधिकरणका अनुसार बाढी तथा त्यसबाट सिर्जित विपद्का कारण रसुवामा २ सय २३ जना, नुवाकोटमा २ सय ३ जना, धादिङमा ७२ जना, चितवनमा ३ सय ६५ जना, गोरखामा ७९ जना, तनहुँमा ३८ जना, नवलपरासी पूर्वमा २ सय ३२ जना र नवलपरासी पश्चिममा २ सय २२ जनाको शव फेला परेको छ। यसबाहेक काठमाडौंमा उपचारका क्रममा थप दुई जनाको मृत्यु भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
विपद्पछि ठूलो संख्यामा शव फेला परेकाले मृतकको पहिचान तथा व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बनेको छ। प्राधिकरणका अनुसार फेला परेका शवको पहिचानका लागि डीएनए नमुना संकलनलगायत आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। हालसम्म १ हजार २ सय ९२ वटा शवलाई आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी सुरक्षित रूपमा माटोमुनि व्यवस्थापन गरिएको छ।
शव पहिचानका लागि मृतकका १ हजार २ सय ८६ वटा तथा आफन्तका १ हजार ९ सय ९७ वटा गरी कुल ३ हजार २ सय ८३ वटा डीएनए नमुना संकलन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ। डीएनए परीक्षण तथा अन्य पहिचान प्रक्रियाबाट मृतकको वास्तविक पहिचान खुलाउने प्रयास भइरहेको छ।
पहिचान हुन नसकेका शवको विवरणसमेत सार्वजनिक गरिएको छ। प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म पहिचान नभएका १ हजार ३ सय ६२ वटा शवको विवरण नेपाल प्रहरीको वेबसाइटमा अपलोड गरिएको छ। यसबाट आफन्त तथा परिवारजनलाई आफ्ना हराइरहेका सदस्यबारे जानकारी लिन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार कार्य अझै जारी रहेको छ। बेपत्ता भएका ४ हजार ६ सय ५५ जनाको खोजी भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ। ठूलो भूगोलमा फैलिएको विपद्, नदी तथा खोलाको बहाव, भौगोलिक कठिनाइ र प्रभावित क्षेत्रसम्म पुग्न देखिएका चुनौतीका कारण खोजी कार्यलाई निरन्तरता दिनुपरेको छ।
विपद्पछि उद्धार, खोजी, राहत वितरण तथा शव व्यवस्थापनलगायतका कामलाई तीव्रता दिन ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। प्राधिकरणका अनुसार प्रभावित क्षेत्रमा हालसम्म ७ हजार ९ सय ७५ जना प्रहरी कर्मचारी परिचालन भएका छन्।
प्रहरीसहित सम्बन्धित सुरक्षा निकाय तथा स्थानीय तहका संयन्त्रहरूबाट प्रभावित नागरिकको उद्धार, बेपत्ताको खोजी, राहत वितरण र शव व्यवस्थापनका काम सञ्चालन भइरहेका छन्। प्रभावित परिवारलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने तथा विस्थापितलाई सुरक्षित स्थानमा राख्ने कामसमेत जारी रहेको छ।
यसैबीच, विभिन्न जिल्लामा स्थापना गरिएका होल्डिङ सेन्टरमा १ हजार ३ सय ७२ जना व्यक्तिलाई राखिएको प्राधिकरणले जनाएको छ। विपद्का कारण आफ्नो नियमित बसोबासबाट विस्थापित भएका तथा तत्काल सुरक्षित आवासको आवश्यकता भएका व्यक्तिहरूलाई होल्डिङ सेन्टरमा राखेर आवश्यक व्यवस्थापन गर्ने काम भइरहेको छ।
भोटेकोशी बाढीपछि मानवीय क्षति ठूलो हुनुका साथै हजारौँ मानिस बेपत्ता भएका छन्। मृतकको पहिचान, बेपत्ताको खोजी, शव व्यवस्थापन, उद्धार तथा प्रभावित परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउने कार्यलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउनु अहिलेको प्रमुख चुनौती बनेको छ।
प्राधिकरणले खोजी तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिँदै बेपत्ता व्यक्तिको खोजी, फेला परेका शवको पहिचान र व्यवस्थापन तथा प्रभावित नागरिकलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने कार्य जारी रहेको जनाएको छ।
