काठमाडौं । हिमालको काखमा रहेको मुस्ताङको कोरला नाका पछिल्लो समय अस्वाभाविक रूपमा व्यस्त देखिन थालेको छ । रसुवाको भोटेकोसीमा आएको बाढीका कारण रसुवागढी नाका बन्द हुनुका साथै तातोपानी नाकाबाट हुने कारोबारसमेत प्रभावित भएपछि चीनबाट नेपाल भित्रिने मालवस्तु तथा विद्युतीय सवारीसाधनको चाप कोरला नाकातर्फ बढेको हो ।
केही समयअघिसम्म सीमित व्यापारिक गतिविधिका कारण सुनसानजस्तै देखिने कोरला नाकामा अहिले लामो लाइनमा उभिएका कन्टेनर, भन्सार जाँचपासका लागि रोकिएका विद्युतीय सवारीसाधन र व्यापारी तथा चालकको चहलपहल बढेको छ । चीनसँगको व्यापारका लागि वैकल्पिक मार्गका रूपमा कोरला नाकाको प्रयोग बढ्न थालेपछि उच्च हिमाली क्षेत्रमा व्यापारिक गतिविधिसमेत विस्तार भएको छ ।
समुद्री सतहदेखि करिब ४ हजार ६ सय ५० मिटरको उचाइमा रहेको कोरला नाका २०८० सालदेखि व्यावसायिक रूपमा सञ्चालनमा आएको हो । व्यावसायिक सञ्चालन सुरु भएयता क्रमशः व्यापारिक गतिविधि बढ्दै गएको नाका पछिल्लो समय चीनसँगको व्यापारका लागि थप महत्वपूर्ण बन्दै गएको देखिएको छ ।
मुस्ताङ भन्सार कार्यालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कोरला नाका हुँदै ३ हजार २ सय २३ वटा विद्युतीय सवारीसाधन नेपाल भित्रिएका थिए । सोही अवधिमा नाका हुँदै १४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका वस्तु आयात भएको भन्सार कार्यालयको तथ्यांक छ ।
रसुवागढी बन्द भएपछि कोरलातर्फ डाइभर्सन
रसुवागढी नाका बन्द भएपछि चीनको केरुङ क्षेत्रमा रोकिएका मालवाहक कन्टेनरलाई वैकल्पिक मार्गका रूपमा कोरला नाकातर्फ पठाउन थालिएको छ ।
मुस्ताङ भन्सार कार्यालयका अनुसार केरुङमा रोकिएका १७६ वटा मालवाहक कन्टेनर कोरला नाकातर्फ डाइभर्ट गरिएको छ । कन्टेनरहरू कोरला हुँदै नेपाल प्रवेश गर्न थालेपछि नाकाको आसपासमा मालवाहक सवारीको चाप बढेको हो ।
यसअघि मुख्यतः सीमित मात्रामा हुने आयात–निर्यात गतिविधि हुँदै आएको क्षेत्रमा अहिले ठूलो सङ्ख्यामा कन्टेनर तथा विद्युतीय सवारीसाधन देखिन थालेका छन् । नाकाको व्यापारिक क्षेत्रमा समेत यसको प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ ।
उच्च हिमाली सीमामा बढ्यो चहलपहल
कोरला नाकाको भौगोलिक अवस्था अत्यन्त कठिन छ । समुद्री सतहबाट चार हजार ६ सय ५० मिटरभन्दा बढी उचाइमा रहेको यस क्षेत्रमा मौसमसमेत चुनौतीपूर्ण हुने गरेको छ । चिसो मौसम, हिमपात, तीव्र हावा तथा भौगोलिक कठिनाइका बाबजुद पछिल्लो समय नाकामा व्यापारिक गतिविधि बढेको हो ।
कन्टेनरको लामो लाइन, भन्सार क्षेत्रमा जाँचपासका लागि रोकिएका विद्युतीय गाडी तथा सामान बोकेर आएका मालवाहक सवारीका कारण सीमावर्ती क्षेत्रमा मानिसको आवतजावतसमेत बढेको छ ।
स्थानीय क्षेत्रमा लामो समयसम्म सीमित गतिविधि हुने गरे पनि अहिले व्यापारिक प्रयोजनका लागि आउने चालक, व्यवसायी तथा अन्य व्यक्तिको सङ्ख्या बढेको देखिन्छ ।
विद्युतीय सवारी आयातको महत्वपूर्ण मार्ग बन्दै
कोरला नाका विद्युतीय सवारीसाधन आयातका लागि पनि महत्वपूर्ण मार्गका रूपमा विकास हुँदै गएको छ । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा मात्रै ३ हजारभन्दा बढी विद्युतीय सवारीसाधन यही नाका हुँदै नेपाल भित्रिनुले यसको व्यापारिक सम्भावना देखाएको छ ।
चीनबाट नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधनको आयात बढ्दै जाँदा उत्तरी सीमाका नाकाहरूको भूमिका पनि विस्तार हुँदै गएको छ । रसुवागढी र तातोपानीमा समस्या देखिँदा त्यसको वैकल्पिक प्रभाव कोरला नाकामा परेको हो ।
यसले भविष्यमा कोरला नाकाबाट हुने व्यापारका लागि आवश्यक पूर्वाधार, भन्सार सुविधा, सडक तथा यातायात व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता समेत देखाएको छ ।
वैकल्पिक व्यापारिक ढोकाका रूपमा कोरला
रसुवागढी र तातोपानी नाकामा प्राकृतिक विपत्ति वा अन्य कारणले व्यापार प्रभावित हुँदा नेपाल–चीन व्यापारका लागि वैकल्पिक मार्गको आवश्यकता स्पष्ट देखिएको छ । पछिल्लो समय कोरला नाकामा बढेको चापले यस नाकाको सम्भावनालाई थप उजागर गरेको छ ।
हालको व्यापारिक चाप स्थायी हुने वा मुख्य नाकाहरू नियमित रूपमा सञ्चालनमा आएपछि घट्ने भन्ने विषय आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ । तर पछिल्लो गतिविधिले कोरला नाका उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेको एउटा सीमावर्ती नाका मात्रै नभई चीनसँगको व्यापारका लागि वैकल्पिक प्रवेशद्वारका रूपमा विकास हुन सक्ने सम्भावना देखाएको छ ।
उच्च हिमाली भूगोल, कठोर मौसम र लामो दूरीका बाबजुद कन्टेनर तथा विद्युतीय सवारीको बढ्दो आवतजावतले कोरला नाकाको बदलिँदो व्यापारिक भूमिका देखाइरहेको छ ।
अहिले कोरला आसपास देखिने कन्टेनरको लाम, भन्सार जाँचपासका लागि रोकिएका विद्युतीय सवारी र सीमावर्ती व्यापारिक गतिविधिले कुनै समय सुनसानजस्तै देखिने यो क्षेत्र चीन–नेपाल व्यापारको नयाँ वैकल्पिक केन्द्रका रूपमा विस्तार हुँदै गएको संकेत गरेको छ ।
