काठमाडौं । इन्डियन आयल कर्पोरेसन (आईओसी) बाट पेट्रोल र डिजेलको खरिद मूल्य बढेर आए पनि नेपाल आयल निगमले स्वदेशी बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको खुद्रा बिक्री मूल्य यथावत राख्ने निर्णय गरेको छ।
भोटेकोशी नदीमा आएको असाधारण बाढीका कारण देशका विभिन्न क्षेत्रमा सिर्जना भएको असहज परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै निगम सञ्चालक समितिले तत्कालका लागि पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य नबढाउने निर्णय गरेको हो। निगमका अनुसार नयाँ मूल्य भदौ ३१ गते बिहान १ बजेदेखि लागू हुने गरी पुरानै बिक्री मूल्य कायम राखिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढिरहेको र आईओसीबाट समेत नयाँ खरिद मूल्य बढेर आएको अवस्थामा स्वचालित मूल्य प्रणालीअनुसार नेपालमा पनि मूल्य समायोजन गर्नुपर्ने अवस्था थियो। तर, प्राकृतिक विपत्तिका कारण सर्वसाधारणमा थप आर्थिक भार पर्न सक्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै निगमले हालकै खुद्रा बिक्री मूल्यलाई निरन्तरता दिएको जनाएको छ।
निगमका अनुसार इन्डियन आयल कर्पोरेसनले भदौ ३० गते पठाएको नयाँ खरिद मूल्यमा पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर रु. १२.४० र डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर रु. ४.६८ ले वृद्धि भएको छ। खरिद मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भए पनि उपभोक्तालाई राहत दिने उद्देश्यले स्वदेशी बजारमा बिक्री मूल्य वृद्धि नगरिएको निगमले जनाएको छ।
यसरी अन्तर्राष्ट्रिय बजार तथा खरिद मूल्यअनुसार स्वदेशी बजारमा मूल्य समायोजन नगर्दा निगममाथि ठूलो आर्थिक भार थपिने भएको छ। निगमका अनुसार हालको अवस्थामा बिक्री मूल्य यथावत राख्दा १५ दिनमा करिब रु. १ अर्ब ९१ करोड ६९ लाख घाटा हुने अनुमान गरिएको छ।
पेट्रोल र डिजेलको मूल्य यथावत
नेपाल आयल निगमले हाल कायम गरेको मूल्यअनुसार तेस्रो वर्गअन्तर्गत पर्ने काठमाडौं, पोखरा र दिपायल क्षेत्रमा पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर रु. २०० कायम छ। सोही क्षेत्रमा डिजेल तथा मट्टीतेलको मूल्य पनि प्रतिलिटर रु. २०० नै रहेको छ।
त्यस्तै, दोस्रो वर्गमा पर्ने सुर्खेत र दाङ क्षेत्रमा पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टीतेलको मूल्य प्रतिलिटर रु. १९९ कायम गरिएको छ।
पहिलो वर्गअन्तर्गत पर्ने चारआली, विराटनगर, जनकपुर, अमलेखगञ्ज, भलवारी, नेपालगञ्ज, धनगढी र वीरगञ्ज क्षेत्रमा पेट्रोल तथा डिजेल/मट्टीतेलको मूल्य प्रतिलिटर रु. १९७.५० कायम छ।
निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य निर्धारण गर्दा क्षेत्रअनुसार ढुवानी खर्च तथा अन्य लागतका आधारमा विभिन्न मूल्य वर्ग निर्धारण गर्दै आएको छ।
हवाई इन्धन र एलपी ग्यासको मूल्य पनि यथावत
निगमले हवाई इन्धन र खाना पकाउने एलपी ग्यासको मूल्यमा समेत कुनै परिवर्तन गरेको छैन।
नयाँ मूल्यअनुसार हवाई इन्धन (आन्तरिकतर्फ) प्रतिलिटर रु. २४९ कायम गरिएको छ। त्यस्तै, हवाई इन्धन (अन्तर्राष्ट्रियतर्फ, काठमाडौंका लागि) प्रति किलोलिटर १ हजार ६९७ अमेरिकी डलर कायम गरिएको छ।
यसैगरी, खाना पकाउने एलपी ग्यासको मूल्य प्रतिसिलिन्डर १४.२ केजीका लागि रु. २ हजार ६० कायम राखिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारको उतारचढावले निगममाथि दबाब
निगमका अनुसार विगत केही महिनादेखि मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा निरन्तर उतारचढाव भइरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा हुने परिवर्तनको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालमा आयात हुने पेट्रोलियम पदार्थको खरिद मूल्यमा पर्ने गरेको छ।
आईओसीबाट प्राप्त नयाँ मूल्यमा पेट्रोल र डिजेलको खरिद मूल्य बढेर आएपछि निगमले स्वचालित मूल्य प्रणालीअनुसार मूल्य समायोजन गर्नुपर्ने अवस्था बनेको थियो। तर, भोटेकोशी बाढीबाट सिर्जित विपत्तिपूर्ण परिस्थितिमा उपभोक्तालाई थप आर्थिक भार नपरोस् भन्ने उद्देश्यले निगमले मूल्य नबढाउने निर्णय गरेको जनाएको छ।
निगमले मूल्य यथावत राख्ने निर्णयबाट उपभोक्तालाई तत्काल राहत पुग्ने भए पनि यसको प्रत्यक्ष आर्थिक भार भने निगमले व्यहोर्नुपर्ने अवस्था रहेको जनाएको छ। हालको बिक्री मूल्य र खरिद मूल्यबीचको अन्तरका कारण निगमलाई प्रत्येक १५ दिनमा करिब रु. १ अर्ब ९१ करोड ६९ लाख घाटा हुने स्थिति देखिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा थप वृद्धि भएमा निगमको आर्थिक भार अझ बढ्न सक्ने अवस्था रहेको छ। यद्यपि, विपत्तिको समयमा सर्वसाधारणलाई राहत दिने उद्देश्यले तत्काल मूल्य वृद्धि नगर्ने निर्णय गरिएको निगमले जनाएको छ।
