काठमाडौँ । रसुवाको त्रिशूली थ्रीए जलविद्युत् आयोजनासँगै रहेको नेपाल टेलिकमको टावर सञ्चालनमा आएपछि बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सेवा विस्तारै सहज बन्दै गएको छ । टावर सञ्चालनमा आएपछि जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङ मार्गमा भइरहेको उद्धार तथा खोजी कार्यका लागि आवश्यक सञ्चार सम्पर्क थप सहज हुने भएको छ ।
भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न स्थानमा सञ्चार पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि मोबाइल तथा दूरसञ्चार सेवा प्रभावित भएको थियो । सञ्चार सम्पर्क अवरुद्ध हुँदा उद्धारमा खटिएका सुरक्षाकर्मी, प्राविधिक तथा अन्य सरोकारवाला निकायबीच समन्वयमा समेत कठिनाइ उत्पन्न भएको थियो ।
यसै अवस्थाबीच नेपाल टेलिकमले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका आफ्ना बीटीएस तथा टावरहरू पुनः सञ्चालनमा ल्याउने कामलाई तीव्रता दिएको छ । सोही क्रममा त्रिशूली थ्रीए जलविद्युत् आयोजनासँगै रहेको टावरलाई आवश्यक प्राविधिक व्यवस्थापन गरी सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।
टावर सञ्चालनका लागि आवश्यक जेनेरेटर तथा इन्धन नेपाल टेलिकमकै सवारी साधन प्रयोग गरी सम्बन्धित स्थानसम्म पुर्याइएको थियो । सडक तथा भौतिक पूर्वाधारमा आएको अवरोधका कारण कतिपय स्थानमा सवारी साधनबाट सामग्री लैजान सम्भव नभएपछि करिब एक घण्टाको दूरीसम्म मानव ढुवानीमार्फत आवश्यक उपकरण तथा इन्धन टावरसम्म पुर्याइएको कम्पनीले जनाएको छ ।
आवश्यक सामग्री साइटमा पुर्याएपछि नेपाल टेलिकमका प्राविधिक टोलीले टावरको प्राविधिक अवस्था परीक्षण गरेका थिए । परीक्षणपछि टावर सञ्चालनमा ल्याइएको हो । टावर सञ्चालनमा आएपछि त्रिशूली थ्रीए जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङ क्षेत्रमा उद्धारमा खटिएका टोली तथा सम्बन्धित निकायलाई सञ्चार सम्पर्क कायम गर्न थप सहज भएको छ ।
बाढीका कारण आयोजनाको सुरुङ क्षेत्रमा समेत उद्धार तथा खोजी कार्य सञ्चालन भइरहेका बेला सञ्चार सम्पर्कको उपलब्धता निकै महत्वपूर्ण मानिएको छ । उद्धारमा संलग्न टोलीबीच सूचना आदानप्रदान, आवश्यक जनशक्ति परिचालन तथा आकस्मिक अवस्थाको जानकारी सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउन मोबाइल तथा दूरसञ्चार सेवाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ ।
तुप्चे बीटीएस पनि सञ्चालनमा
यसैबीच रसुवा जिल्लाकै तुप्चेस्थित बीटीएस पनि आजैदेखि सञ्चालनमा आएको नेपाल टेलिकमले जनाएको छ । उक्त बीटीएस सञ्चालनका लागि आवश्यक जेनेरेटर तथा इन्धनसहित प्राविधिक टोली त्रिशूलीबाट हेलिकप्टरमार्फत साइटसम्म पुगेको थियो ।
बाढी तथा पहिरोका कारण सडकमार्गबाट साइटसम्म पुग्न कठिन भएपछि प्राविधिक टोलीलाई हेलिकप्टरमार्फत आवश्यक सामग्रीसहित पठाइएको थियो । टोलीले साइटमा पुगेर आवश्यक प्राविधिक परीक्षण तथा मर्मतसम्भारको काम सम्पन्न गरेपछि बीटीएस पुनः सञ्चालनमा ल्याएको हो ।
तुप्चे बीटीएस सञ्चालनमा आएपछि त्यस क्षेत्र आसपासका बासिन्दालाई पनि सञ्चार सेवामा राहत मिलेको छ । विशेषगरी त्रिशूली थ्रीबी जलविद्युत् आयोजना स्थल आसपास, बेत्रावती तथा कालिकास्थानका केही भागमा नेपाल टेलिकमको सेवा पुनः सञ्चालनमा आएको कम्पनीले जनाएको छ ।
सञ्चार सेवा पुनः सञ्चालनमा आएपछि बाढी प्रभावित क्षेत्रका नागरिकले आफन्तसँग सम्पर्क गर्न, आवश्यक सहयोग माग्न तथा स्थानीय अवस्थाबारे सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
उद्धार र राहतमा सञ्चार सेवाको महत्व
भोटेकोशी बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न क्षेत्रमा सडक, पुल, विद्युत् तथा सञ्चार पूर्वाधारमा क्षति पुगेको छ । कतिपय क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति तथा टेलिफोन सेवा अवरुद्ध हुँदा उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका काममा थप चुनौती देखिएको थियो ।
विपद्को समयमा सञ्चार सम्पर्क अवरुद्ध हुँदा घटनास्थलको वास्तविक अवस्था, उद्धार आवश्यक भएका स्थान, घाइते तथा विस्थापितको अवस्थालगायतका सूचना सम्बन्धित निकायसम्म तत्काल पुर्याउन कठिन हुन्छ । त्यसैले प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सेवा पुनःस्थापना गर्नु उद्धार तथा राहत कार्यकै महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा लिइएको छ ।
नेपाल टेलिकमले बाढीबाट प्रभावित विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नो प्राविधिक टोली परिचालन गरी क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको अवस्था पहिचान तथा सेवा पुनःस्थापनाको काम गरिरहेको छ । सडकमार्गबाट पुग्न नसकिने स्थानमा हेलिकप्टर तथा अन्य वैकल्पिक माध्यमबाट प्राविधिक जनशक्ति, जेनेरेटर, इन्धन तथा आवश्यक उपकरण पुर्याएर सेवा सञ्चालन गर्ने प्रयास भइरहेको छ ।
त्रिशूली थ्रीए आयोजनासँगैको टावर र तुप्चे बीटीएस सञ्चालनमा आएसँगै रसुवाका थप क्षेत्रमा सञ्चार सेवा उपलब्ध भएको छ । यसले बाढी प्रभावित नागरिकसँग सम्पर्क कायम गर्न मात्र नभई सुरक्षाकर्मी, उद्धारकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी, जलविद्युत् आयोजना तथा स्थानीय प्रशासनबीच आवश्यक समन्वय गर्न पनि सहयोग पुग्ने देखिएको छ ।
बाढीबाट क्षतिग्रस्त अन्य सञ्चार संरचनाको पुनःस्थापना तथा बाँकी प्रभावित क्षेत्रमा सेवा विस्तारका लागि समेत प्राविधिक टोली परिचालन भइरहेको छ । विपद् प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सेवा पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा फर्काउन अझै केही समय लाग्न सक्ने भए पनि महत्वपूर्ण स्थानमा रहेका टावर तथा बीटीएस क्रमशः सञ्चालनमा आउन थालेपछि उद्धार तथा राहत कार्यमा सहजता थपिने अपेक्षा गरिएको छ ।
