काठमाडौं । अविरल वर्षासँगै देशका खोटाङ र दोलखासहित २७ जिल्लामा आइतबार पनि आकस्मिक बाढीको जोखिम रहेको पूर्वानुमान गरिएको छ। लगातारको वर्षाका कारण विभिन्न नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्न सक्ने भएकाले नदी आसपास र तल्लो तटीय क्षेत्रमा जोखिम बढेको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।
महाशाखाका अनुसार आइतबार देशका विभिन्न जिल्लाबाट बहने स–साना नदी तथा खोलामा पानीको बहाव उल्लेख्य रूपमा बढ्ने सम्भावना छ। विशेषगरी पहाडी क्षेत्रमा भइरहेको वर्षाका कारण खोला तथा नदीमा एक्कासि पानीको सतह बढ्न सक्ने भएकाले आकस्मिक बाढीको सम्भावना रहेको हो।
आइतबार ताप्लेजुङ, पाँचथर, तेह्रथुम, संखुवासभा, धनकुटा, भोजपुर, खोटाङ, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, काभ्रेपलाञ्चोक, ललितपुर, भक्तपुर, काठमाडौं, नुवाकोट, रसुवा, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, लमजुङ, कास्की, स्याङ्जा, पर्वत, म्याग्दी, बागलुङ, बाँके, बर्दिया र कैलाली हुँदै बहने स–साना नदी तथा खोलामा बहाव बढ्ने पूर्वानुमान गरिएको छ।
यी जिल्लामा आकस्मिक बाढीको मध्यम जोखिम रहेको महाशाखाले जनाएको छ। वर्षा निरन्तर भइरहेका स्थानमा खोलानाला तथा नदीको पानीको सतह छोटो समयमै बढ्न सक्ने भएकाले स्थानीय बासिन्दालाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
विशेषगरी खोला किनार, नदी तटीय क्षेत्र, पुल तथा कल्भर्ट आसपासका क्षेत्रमा आवतजावत गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ। रातको समयमा पानीको बहाव बढेमा जोखिम पहिचान गर्न कठिन हुने भएकाले नदी तथा खोलामा नजान र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्नेले आवश्यक सतर्कता अपनाउनुपर्ने महाशाखाको सुझाव छ।
ठूला नदीमा पनि बहाव बढ्ने
महाशाखाले साना नदी तथा खोलासँगै देशका केही प्रमुख ठूला नदीमा समेत पानीको बहाव उल्लेख्य रूपमा बढ्ने पूर्वानुमान गरेको छ।
तामाकोसी, सुनकोसी, नारायणी, त्रिशूली, बूढीगण्डकी र मर्स्याङ्दी लगायतका नदीमा पानीको बहाव बढ्ने सम्भावना रहेको जनाइएको छ। यी नदीको जलाधार क्षेत्रमा लगातार वर्षा भएमा तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत पानीको सतह बढ्न सक्ने भएकाले सतर्क रहन आवश्यक रहेको छ।
वर्षाको मात्रा र अवधि बढ्दै जाँदा नदी तथा खोलामा अचानक बाढी आउन सक्ने भएकाले स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय तथा सम्बन्धित निकायलाई समेत आवश्यक तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरिएको छ।
बाढीसँगै पहिरोको जोखिम पनि
मनसुन सक्रिय रहेकाले बाढीसँगै पहाडी तथा हिमाली जिल्लामा पहिरो र भूक्षयको जोखिम समेत बढेको छ। सडक तथा ग्रामीण बाटो आसपास पहिरो खस्न सक्ने भएकाले लामो दूरीको यात्रा गर्दा मौसम तथा सडकको अवस्था बुझेर मात्र यात्रा गर्न सुझाव दिइएको छ।
भारी वर्षाका कारण पहाडी क्षेत्रमा सडक अवरुद्ध हुने, पुल तथा कल्भर्टमा पानीको बहाव बढ्ने र नदी किनारका बस्तीमा पानी पस्ने जोखिमसमेत रहन्छ। त्यसैले सम्भावित जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायले जारी गर्ने सूचनामा ध्यान दिन आग्रह गरिएको छ।
नदी किनारका बासिन्दालाई विशेष सतर्कता
बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्ने अवस्थामा नदी किनारमा नजान, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई जोखिमयुक्त क्षेत्रमा जान नदिन र अत्यावश्यक अवस्थामा सुरक्षित स्थानतर्फ सर्न तयारी अवस्थामा रहन सुझाव दिएको छ।
यस्तै, नदीको पानीको सतह सामान्य देखिए पनि माथिल्लो जलाधार क्षेत्रमा भारी वर्षा भइरहेको अवस्थामा केही समयपछि अचानक बहाव बढ्न सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउनुपर्ने महाशाखाले जनाएको छ।
लगातारको वर्षाका कारण कृषि, यातायात, विद्युत्, खानेपानी तथा दैनिक जनजीवन समेत प्रभावित हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ। वर्षाका कारण स्थानीय खोलामा आउने बाढीले खेतबारी, सडक तथा बस्तीमा क्षति पुर्याउन सक्ने भएकाले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राखेर पूर्वतयारी गर्न आवश्यक रहेको छ।
महाशाखाले मौसम तथा बाढीसम्बन्धी पछिल्ला सूचना नियमित रूपमा हेर्न र आधिकारिक सूचनाका आधारमा मात्र आवश्यक निर्णय लिन आग्रह गरेको छ। सम्भावित बाढी, पहिरो तथा डुबानबाट हुने क्षति न्यूनीकरणका लागि स्थानीय तह र नागरिक स्वयं पनि सचेत र तयारी अवस्थामा रहनुपर्ने देखिएको छ।
