एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको ऊर्जा तथा अन्य महत्वपूर्ण पूर्वाधारमाथि गर्ने भनिएको आक्रमण अन्तिम समयमा स्थगित गर्ने निर्णय गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण केही सातायता निरन्तर उकालो लागेको तेलको मूल्य ट्रम्पको निर्णयसँगै एकै दिनमा प्रतिब्यारेल ४ डलरभन्दा बढीले घटेको हो।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार आइतबार मध्यराति (जीएमटी) सम्म ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ४.०८ डलर अर्थात् ४.६४ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ८३.८५ डलरमा कारोबार भएको थियो। त्यसैगरी अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्लुटीआई) कच्चा तेलको मूल्य पनि ४.०१ डलर अर्थात् ४.७४ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ८०.६६ डलरमा झरेको जनाएको छ।
गत महिना अमेरिका र इरानबीचको तनाव चर्किएपछि विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो अस्थिरता देखिएको थियो। अमेरिकाले इरानमाथि पुनः हवाई आक्रमण सुरु गरेको र त्यसको प्रत्युत्तरमा इरान समर्थित तथा तेहरानसँग आबद्ध सैन्य समूहहरूले ओमानको खाडी आसपास सञ्चालनमा रहेका केही तेलवाहक जहाजलाई निशाना बनाएपछि तेल आपूर्तिमा अवरोध आउने चिन्ताले मूल्य तीव्र रूपमा बढेको थियो। त्यस अवधिमा ब्रेन्ट र डब्लुटीआई दुवै प्रकारका कच्चा तेलको मूल्य २० प्रतिशतभन्दा बढीले उकालो लागेको थियो।
तर पछिल्लो पटक राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको पूर्वाधारमाथिको प्रस्तावित सैन्य कारबाही तत्कालका लागि स्थगित गर्ने निर्णय गरेपछि विश्व बजारमा तनाव केही कम भएको संकेत देखिएको छ। यसले तेल उत्पादन र आपूर्तिमा तत्काल ठूलो असर नपर्ने अपेक्षा बढेपछि लगानीकर्ताले बजारमा बिक्री बढाएका हुन्, जसका कारण मूल्य घटेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
ऊर्जा बजारका जानकारहरूका अनुसार मध्यपूर्व विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादन तथा निर्यात क्षेत्र भएकाले त्यहाँ हुने कुनै पनि सैन्य गतिविधिले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ। विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्य र ओमान आसपासका समुद्री मार्गबाट विश्वको ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल ओसारपसार हुने भएकाले त्यहाँको सुरक्षा अवस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्य निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने गर्दछ।
विश्लेषकहरूले भने अमेरिका–इरान सम्बन्ध अझै संवेदनशील अवस्थामा रहेकाले मूल्यमा आएको गिरावट दीर्घकालीन नहुन सक्ने बताएका छन्। यदि दुवै देशबीच पुनः सैन्य तनाव बढेमा तेलको मूल्य फेरि उकालो लाग्न सक्ने चेतावनी उनीहरूको छ। अहिलेका लागि भने सम्भावित युद्धको जोखिम केही घटेको संकेतसँगै अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारले राहत महसुस गरेको देखिएको छ।
