काठमाडौं । हिन्दू धर्ममा शनिबारलाई न्यायका देवता तथा कर्मफलदाता भगवान् शनिदेवको आराधनाको विशेष दिन मानिन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार शनिदेवले मानिसले गरेका असल र खराब कर्मअनुसार फल प्रदान गर्ने भएकाले उनलाई कर्मफलदाता देवताको रूपमा पूजा गरिन्छ। यही कारण शनिबार श्रद्धा, भक्ति र अनुशासनका साथ पूजा–आराधना गर्दा जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन आउने विश्वास रहिआएको छ।
धार्मिक ग्रन्थहरूका अनुसार शनिदेव भगवान् सूर्यका पुत्र हुन्। उनकी आमा छाया (छायादेवी) हुन्। यमराज उनका दाजु तथा यमुना उनकी बहिनी हुन्। शनिदेवलाई न्यायप्रिय देवताको रूपमा चिनिन्छ। उनले कुनै पनि व्यक्तिको पद, प्रतिष्ठा वा सम्पत्तिभन्दा पनि उसको कर्मका आधारमा फल दिने विश्वास गरिन्छ। त्यसैले सत्य, इमानदारी, परिश्रम र अनुशासनको मार्गमा हिँड्ने मानिसमाथि शनिदेवको विशेष कृपा रहने धार्मिक मान्यता छ।
ज्योतिष शास्त्रका अनुसार शनिको साढेसाती, ढैय्या वा प्रतिकूल प्रभाव चलिरहेका व्यक्तिहरूले शनिबार विशेष पूजा, दान र सत्कर्म गरेमा त्यसको सकारात्मक प्रभाव प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। तर धर्मविद्हरूका अनुसार शनिदेवलाई प्रसन्न पार्ने सबैभन्दा ठूलो उपाय भनेको राम्रो कर्म गर्नु, कसैलाई दुःख नदिनु, गरिब तथा असहायको सेवा गर्नु र अन्यायको विरोध गर्नु हो।
शनिबार किन विशेष मानिन्छ ?
शनिबार शनिदेवको दिन भएकाले यस दिन श्रद्धापूर्वक पूजा, व्रत, दान र जप–तप गर्नाले मानसिक शान्ति, आर्थिक स्थिरता, पारिवारिक सुख तथा कर्ममा सफलता प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। शनिदेवले मानिसलाई दुःख दिन होइन, उसलाई आफ्नो कर्मको मूल्य बुझाउन परीक्षा लिने देवताको रूपमा पनि व्याख्या गरिन्छ।
शनिदेवलाई प्रसन्न पार्ने धार्मिक उपाय
धार्मिक मान्यताअनुसार शनिबार निम्न कार्यहरू गर्न शुभ मानिन्छः
शनिदेवको पूजा गरी कालो तिल, कालो कपडा, फलफूल वा आवश्यक सामग्री दान गर्ने।
शनि मन्दिरमा वा पीपलको रुखको फेदीमा सर्स्यु वा तिलको तेल चढाउने।
पीपलको रुखमा जल अर्पण गरी परिक्रमा गर्ने।
शमी (समी)को रुखको पूजा गर्ने र सम्भव भए रोप्ने।
गरिब, असहाय, वृद्ध वा श्रमिकलाई सहयोग गर्ने।
कालो तिल, छालाका जुत्ता–चप्पल वा आवश्यक वस्तु दान गर्ने।
शनिबार हनुमान मन्दिरमा सर्स्युको तेलको दीप प्रज्वलन गरी हनुमान चालीसा पाठ गर्ने। धार्मिक विश्वासअनुसार यसले शनिदेवको प्रतिकूल प्रभाव कम गर्न सहयोग पुग्छ।
यी कुरामा पनि ध्यान दिनुहोस्
धार्मिक आस्थाअनुसार शनिबार झूट बोल्ने, कसैलाई अपमान गर्ने, अन्याय गर्ने, अनावश्यक क्रोध गर्ने वा कमजोर व्यक्तिलाई दुःख दिने कार्यबाट टाढा रहनुपर्ने विश्वास छ। शनिदेव न्यायका देवता भएकाले राम्रो कर्म गर्ने व्यक्तिलाई सम्मान र सफलता तथा गलत कर्म गर्ने व्यक्तिलाई त्यसअनुसारको फल दिने धार्मिक मान्यता छ।
कर्म नै सबैभन्दा ठूलो पूजा
धर्मशास्त्रहरूले शनिदेवलाई प्रसन्न पार्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय सत्कर्मलाई मानेका छन्। केवल पूजा वा व्रतभन्दा पनि इमानदार जीवन, अनुशासन, कडा परिश्रम, सत्यको साथ र मानव सेवाले शनिदेवको विशेष कृपा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
धार्मिक विश्वासका आधारमा गरिने यी पूजा–आराधना र दान–पुण्यले मानिसमा सकारात्मक सोच, आत्मविश्वास र आध्यात्मिक ऊर्जा बढाउने मान्यता रहेको छ। त्यसैले शनिबारलाई केवल पूजा गर्ने दिन मात्र नभई आफ्नो आचरण सुधार्ने, सेवा गर्ने र राम्रो कर्म गर्ने अवसरका रूपमा लिनु उपयुक्त मानिन्छ।
