काठमाडौं । राहदानी विभाग अगाडि आत्मदाहको प्रयास गरेका गणेश नेपालीको सोमबार काठमाडौंस्थित पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरिएको छ। परिवारका सदस्य, आफन्त, शुभेच्छुक तथा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूको उपस्थितिमा धार्मिक परम्पराअनुसार उनको अन्त्येष्टि सम्पन्न भएको हो।
गणेश नेपालीले गत बिहीबार राहदानी विभाग अगाडि आफ्नै शरीरमा आगो लगाएर आत्मदाहको प्रयास गरेका थिए। गम्भीर रूपमा घाइते भएका उनलाई तत्काल उद्धार गरी वीर अस्पतालमा उपचारका लागि भर्ना गरिएको थियो। चिकित्सकहरूको निरन्तर प्रयासका बाबजुद उपचारकै क्रममा शुक्रबार उनको निधन भएको थियो।
यस घटनाले देशभर गम्भीर चर्चा र चिन्ता उत्पन्न गरेको छ। सार्वजनिक स्थानमै आत्मदाहको प्रयाससम्म पुग्नुपर्ने अवस्था किन सिर्जना भयो, सम्बन्धित निकायसँग उनको समस्या के थियो र समयमै समाधानको प्रयास किन हुन सकेन भन्ने विषयमा सामाजिक तथा राजनीतिक वृत्तमा व्यापक बहस भइरहेको छ।
गणेश नेपालीको निधनप्रति विभिन्न राजनीतिक दल, सामाजिक अभियन्ता, मानवअधिकारकर्मी तथा नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूले गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न, वास्तविक कारण सार्वजनिक गर्न तथा भविष्यमा यस्ता दुःखद घटना दोहोरिन नदिन प्रभावकारी कदम चाल्न सरकारसँग माग गरेका छन्।
यसैबीच, गणेश नेपालीको घटनापछि देशमा आत्मदाहका थप दुई घटना सार्वजनिक भएका छन्, जसले मानसिक स्वास्थ्य, सामाजिक दबाब, व्यक्तिगत तथा प्रशासनिक समस्याप्रति राज्यको संवेदनशीलतामाथि प्रश्न उठाएको छ।
काठमाडौंको बुद्धनगरका आश्विन राउतले पनि आत्मदाह गरेका थिए। उपचारका क्रममा उनको पनि मृत्यु भइसकेको छ। त्यसैगरी, सर्लाहीको गोडैता नगरपालिकाका विवेक मण्डलले आत्मदाहको प्रयास गरेका छन्। उनको शरीरको करिब ८५ प्रतिशत भाग जलेको र अवस्था अत्यन्त चिन्ताजनक रहेको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। हाल उनको काठमाडौंको कीर्तिपुरस्थित बर्न अस्पतालमा सघन उपचार भइरहेको छ।
लगातार भइरहेका आत्मदाहका घटनाले राज्य संयन्त्र, मानसिक स्वास्थ्य सेवा, सामाजिक सुरक्षा प्रणाली तथा नागरिक गुनासो सम्बोधन गर्ने प्रक्रियाको प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। मनोविद्हरूले मानसिक तनाव, निराशा वा संकटमा रहेका व्यक्तिहरूलाई समयमै मनोसामाजिक परामर्श र सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
यस घटनासम्बन्धी अनुसन्धान सम्बन्धित निकायले अघि बढाइरहेको जनाएको छ। घटनाको वास्तविक कारण, पृष्ठभूमि तथा सम्बन्धित पक्षहरूको जिम्मेवारीबारे थप तथ्य सार्वजनिक भएपछि मात्र स्पष्ट निष्कर्षमा पुग्न सकिने अधिकारीहरूको भनाइ छ।
यदि तपाईं वा तपाईंले चिनेको कोही व्यक्ति आत्महत्याको विचार, गहिरो निराशा वा आत्महानिको जोखिममा हुनुहुन्छ भने, एक्लै नबस्नुहोस्। परिवार, विश्वासिलो साथी, स्वास्थ्यकर्मी वा उपलब्ध आपत्कालीन तथा मानसिक स्वास्थ्य सेवासँग तत्काल सम्पर्क गर्नु अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ।
