काठमाडौँ । हिन्दू धार्मिक परम्पराअनुसार शनिबारको दिनलाई शनिदेवको आराधनाका लागि विशेष मानिन्छ । धार्मिक विश्वासअनुसार शनिदेवलाई न्यायका देवता मानिन्छ, जसले मानिसका कर्मअनुसार फल प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ । शनिदेवलाई प्रसन्न पार्न श्रद्धा, अनुशासन र सत्कर्म आवश्यक रहेको धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख पाइन्छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार शनिदेव सूर्यदेवका पुत्र हुन् । उनकी माता छाया हुन् भने यमराज उनका दाजु र यमुना उनकी बहिनी भएको उल्लेख गरिन्छ । शनिदेवले मानिसले गरेका राम्रो वा नराम्रो कर्मको परिणाम दिने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले शनिबारको दिन विशेष पूजा, व्रत तथा दान गर्ने परम्परा रहँदै आएको छ ।
धार्मिक विश्वासअनुसार शनिदेवलाई प्रसन्न बनाउन कडा परिश्रम, इमानदारी, अनुशासन र धर्मको बाटोमा हिँड्नुपर्ने मान्यता छ । मानिसले आफ्नो व्यवहार सुधार्दै सकारात्मक कर्म गरेमा जीवनमा राम्रो फल प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ ।
शनिबारका दिन शनिदेवको पूजा गर्दा विशेषगरी तेल, कालो तिल, कालो वस्त्रलगायतका सामग्री चढाउने चलन छ । धार्मिक परम्पराअनुसार शनिबार तेल दान गर्दा शनिको अशुभ प्रभाव कम हुने विश्वास गरिन्छ । त्यस्तै कालो तिल दान गर्नु पनि शुभ मानिन्छ ।
यस्तै, शनिबार पिपलको रूखको पूजा गर्ने परम्परा पनि छ । पिपलको रूखमा पानी चढाउने, दीप प्रज्वलन गर्ने र पूजा गर्ने गर्दा धार्मिक फल प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ । शमीको रूखको पूजा गर्नु पनि शनिदेवसँग सम्बन्धित शुभ कार्य मानिन्छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार शनिबार छालाका जुत्ता–चप्पल, आवश्यक सामग्री तथा गरीब–असहायलाई सहयोग गर्नु पुण्य कार्य मानिन्छ । यसले सकारात्मक ऊर्जा बढ्ने विश्वास गरिन्छ ।
शनिबार हनुमानको पूजा गर्नु पनि विशेष महत्व राख्ने धार्मिक विश्वास छ । हनुमानजीको आराधना गर्दा शनिको पीडा कम हुने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले धेरै भक्तजनले शनिबार हनुमान मन्दिरमा गएर सर्स्युको तेलको दीप बाल्ने र हनुमान चालीसाको पाठ गर्ने गर्छन् ।
यद्यपि यस्ता धार्मिक अभ्यासहरू आस्था र परम्परामा आधारित छन् । यसको उद्देश्य मानिसलाई अनुशासन, दान, सेवा र सकारात्मक सोचतर्फ प्रेरित गर्नु रहेको मानिन्छ । श्रद्धा र विश्वासका साथ गरिएका सत्कर्मले जीवनमा मानसिक शान्ति र सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने विश्वास गरिन्छ ।
