काठमाडौं । रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्राअन्तर्गत रथलाई यतिबेला लगनखेल बसपार्कमा पुर्याइएको छ । परम्पराअनुसार आज रथलाई सोही स्थानमा राखिनेछ ।
पौराणिक मान्यता तथा चलिआएको परम्पराअनुसार आज रातिबाट राँगा, बोको र हाँसको अण्डाको बली दिने परम्परा शुरु हुने गर्दछ । रथयात्रा ललितपुरको सांस्कृतिक र धार्मिक दृष्टिकोणले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
जात्रामा सहभागी हुन ललितपुर र आसपासका क्षेत्रबाट ठूलो संख्यामा भक्तजनहरूको उपस्थिति रहेको छ । वर्षा र सहकालका देवताको रूपमा पुजिने मत्स्येन्द्रनाथको यो जात्रा नेपालकै सबैभन्दा लामो जात्रा मानिन्छ । रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा नेपालको सबैभन्दा लामो र महत्वपूर्ण सांस्कृतिक उत्सवमध्ये एक हो ।
रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्राको शुरुवात लिच्छविकालीन राजा नरेन्द्रदेवको पालामा भएको मानिन्छ । पौराणिक कथा अनुसार कुनै समय काठमाडौं उपत्यकामा १२ वर्षसम्म भीषण खडेरी परेको थियो । गुरु गोरखनाथले नवनागहरूलाई आफ्नो आसनमुनि थुनेर ध्यानमा बसेका कारण वर्षा हुन सकेको थिएन ।
ऋषिमुनि र तान्त्रिकहरूको सल्लाहमा राजा नरेन्द्रदेव, तान्त्रिक वन्धुदत्त आचार्य र ललित ज्यापू मिलेर गोरखनाथका गुरु मत्स्येन्द्रनाथलाई भारतको कामरुप कामाख्याबाट नेपाल ल्याएका थिए ।
आफ्ना गुरु आएको थाहा पाएपछि गोरखनाथ उठेर दर्शन गर्न जाँदा नागहरू स्वतन्त्र भए र उपत्यकामा वर्षा भयो । त्यसै बेलादेखि मत्स्येन्द्रनाथलाई वर्षा र सहकालका देवताका रूपमा पूज्न र जात्रा गर्न थालियो ।
