काठमाडौं । मध्यपूर्वमा संयुक्त राज्य अमेरिका, इजरेल र इरान बीच चर्किँदै गएको द्वन्द्वले अब खाडी क्षेत्रका अन्य राष्ट्रहरूलाई समेत युद्धको भुमरीमा तान्न थालेको छ। पछिल्ला घटनाक्रमले यो क्षेत्रको सुरक्षा अवस्थालाई अत्यन्तै संवेदनशील बनाएको छ।

⚠️ ऊर्जा केन्द्रमा आक्रमण, क्षेत्रीय तनाव चुलियो

गत साता इजरेलले इरानको विशाल ‘साउथ पार्स’ ग्यासखानीमा आक्रमण गरेपछि त्यसको प्रतिकारस्वरूप इरानले कतार को महत्वपूर्ण ‘रास लफान’ ऊर्जा केन्द्रलाई निशाना बनाएको बताइएको छ।
यसैबीच फेब्रुअरी २८ देखि अमेरिका र इजरेलले इरानविरुद्ध संयुक्त सैन्य अभियान सुरु गरेसँगै तेहरानले अमेरिकी साझेदार खाडी राष्ट्रहरूमाथि पनि आक्रमण तीव्र बनाएको छ।

विशेषगरी संयुक्त अरब इमिरेट्स, बहराइन, कुवेत, साउदी अरब, कतार र ओमान इरानको सम्भावित निशानामा परेका छन्।

🏗️ पूर्वाधारमा प्रहार, तर खाडी राष्ट्रको संयम

खाडी क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार इरानले सैन्य अड्डासँगै विमानस्थल, होटल, आवासीय क्षेत्र र ऊर्जा पूर्वाधारहरूमा समेत क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिरहेको छ।
तर यति हुँदाहुँदै पनि ती राष्ट्रहरूले अहिलेसम्म इरानविरुद्ध प्रत्यक्ष सैन्य प्रतिक्रिया जनाएका छैनन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो ‘मौनता’ रणनीतिक छ। Center for International Policy का वरिष्ठ फेलो Sina Toossi का अनुसार खाडी देशहरूले यो युद्धलाई आफ्नो युद्धको रूपमा हेरेका छैनन्।
उनका अनुसार प्रतिकार गरेमा उनीहरू अझ ठूलो निशाना बन्ने जोखिम रहन्छ, जसले ऊर्जा पूर्वाधार र समुद्री व्यापारमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।

विशेषगरी विश्व व्यापारका लागि अत्यन्त संवेदनशील Strait of Hormuz अवरुद्ध हुने खतरा पनि खाडी देशहरूलाई सताइरहेको छ।

🕰️ इराक युद्धको तीतो अनुभव अझै ताजा

खाडी राष्ट्रहरू अमेरिकासँग पूर्ण रूपमा उभिन हिचकिचाउनुको अर्को कारण इतिहास पनि हो।
King’s College London का प्राध्यापक Rob Geist Pinfold का अनुसार सन् २००३ को Iraq War पछि उत्पन्न अस्थिरताको घाउ अझै निको भएको छैन।

सद्दाम हुसेनको पतनपछि सिर्जित शक्ति शून्यताले इरानलाई क्षेत्रीय प्रभाव विस्तार गर्ने अवसर दिएको थियो, जसको असर अहिले पनि देखिन्छ।

⚖️ मौनता नै जोखिम ?

केही रक्षा विज्ञहरूले भने खाडी देशहरूको मौनता उल्टै खतरनाक हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
ट्रम्प प्रशासनका पूर्व अधिकारी Bilal Saab भन्छन्, “यदि प्रतिकार भएन भने इरानले बिना परिणाम आक्रमण गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश पाउनेछ।”

🛡️ अमेरिकामाथि निर्भरता अझै कायम

राजनीतिक रूपमा प्रश्न उठे पनि सैन्य रूपमा खाडी राष्ट्रहरू अझै अमेरिकामाथि निर्भर छन्।
इरानका धेरै क्षेप्यास्त्रहरू अमेरिकी हवाई रक्षा प्रणालीले नै निष्क्रिय बनाइरहेको बताइएको छ।

🔮 अबको बाटो: कूटनीति कि युद्ध ?

अहिलेसम्म खाडी देशहरू कूटनीतिक समाधान र वार्ताको पक्षमा देखिएका छन्।
तर Royal United Services Institute का डा. H. A. Hellyer का अनुसार यदि इरानले ऊर्जा पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्‍यायो वा हुथी जस्ता समूहमार्फत आक्रमण बढायो भने परिस्थिति एकाएक बदलिन सक्छ।

बुधबार साउदी अरब मा भएको विदेशमन्त्रीहरूको बैठकले United Nations को धारा ५१ अनुसार ‘आत्मरक्षाको अधिकार’ सुरक्षित रहेको उल्लेख गरेको छ।
यसले आवश्यक परे खाडी राष्ट्रहरू पनि प्रत्यक्ष रूपमा युद्धमा होमिन सक्ने संकेत दिएको छ।

मध्यपूर्वको यो द्वन्द्व अब केवल तीन देशबीच सीमित छैन।
ऊर्जा, व्यापार, र क्षेत्रीय सुरक्षासँग जोडिएको यो संकटले विश्व अर्थतन्त्रमै असर पार्ने संकेत देखिएको छ।

यदि कूटनीति असफल भयो भने खाडी क्षेत्र पूर्ण युद्धको मैदान बन्न सक्ने जोखिम बढ्दो छ।