काठमाडौं । आगामी निर्वाचनलाई स्वतन्त्र, निष्पक्ष र बढीभन्दा बढी सहभगितामूलक बनाउने उद्देश्यसहित निर्वाचन आयोग ले देशव्यापी रूपमा मतदाता शिक्षा कार्यक्रमलाई तीव्रता दिएको छ । मतदातामा मतदान प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी अभावका कारण विगतका निर्वाचनमा बदर मतको संख्या उल्लेख्य देखिएकाले यसपटक आयोगले जनचेतनामूलक कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ ।
आयोगका अनुसार फागुन ३ गतेदेखि १७ गतेसम्म देशभरका ७५३ स्थानीय तहका ६ हजार ७४३ वडामा एक–एक जना मतदाता शिक्षा स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ । ती स्वयंसेवकले बस्ती–बस्ती, टोल–टोल र घरदैलोमै पुगेर नमूना मतपत्रमार्फत मतदान गर्ने तरिका सिकाउने, मत संकेत गर्ने सही विधि बुझाउने तथा मत बदर हुन नदिने उपायबारे जानकारी दिने कार्य गरिरहेका छन् । ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका मतदातालाई लक्षित गरी स्थानीय भाषा र सरल शैलीमा शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको आयोगले जनाएको छ ।
अनुगमन संयन्त्र सुदृढ
मतदाता शिक्षा कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न आयोगले स्थानीय तहमा यसअघि तोकिएका सम्पर्क व्यक्तिलाई नै अनुगमनकर्ताको जिम्मेवारी दिएको छ । उनीहरूलाई आवश्यक अभिमुखीकरण प्रदान गरी कार्यक्रमको गुणस्तर, पारदर्शिता र प्रभावकारितामा विशेष ध्यान दिइएको छ । आयोगले प्रत्येक वडामा स्वयंसेवकको कार्यसम्पादनको नियमित अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ ।
आयोगका अधिकारीका अनुसार मतदाता शिक्षा कार्यक्रमले पहिलो पटक मतदान गर्ने युवा मतदाता, महिला, ज्येष्ठ नागरिक र अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई विशेष रूपमा लक्षित गरेको छ । उनीहरूलाई मतदान केन्द्रसम्म पहुँच, गोप्य मतदानको महत्व तथा मतदानपश्चात् प्रक्रिया सम्बन्धी जानकारी दिइँदै आएको छ ।
मिथ्या सूचना र आचारसंहिता उल्लङ्घनमाथि निगरानी
निर्वाचनको समयमा सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन माध्यमबाट फैलिने मिथ्या तथा भ्रमपूर्ण सूचनाले निर्वाचन प्रक्रियालाई प्रभावित पार्न सक्ने भएकाले आयोगले विशेष निगरानी संयन्त्र सञ्चालन गरेको छ । आयोगअन्तर्गत स्थापना गरिएको निर्वाचन सूचना सम्प्रेषण तथा समन्वय केन्द्रको सूचना सदाचार प्रवर्द्धन एकाइ पूर्ण रूपमा सक्रिय रहेको छ ।
आयोगले हानिकारक तथा भ्रामक सामग्री उत्पादन एवं सम्प्रेषण गर्ने २९० कन्टेन्ट उत्पादक र सम्प्रेषकविरुद्ध विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ बमोजिम कारबाहीका लागि नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरो मा उजुरी दिएको जनाएको छ । त्यसैगरी, ११ वटा विषयलाई दूरसञ्चार प्राधिकरण ऐन, २०५२ अनुसार कारबाही गर्न नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण मा पठाइएको छ ।
त्यस्तै, ६५ वटा विषयमा प्रेस काउन्सिल ऐन, २०४८ बमोजिम कारबाहीका लागि प्रेस काउन्सिल नेपाल मा सिफारिस गरिएको छ भने एक विषय विज्ञापन (नियमन गर्ने) ऐन, २०७६ बमोजिम सम्बन्धित निकायमा पठाइएको आयोगले जानकारी दिएको छ ।
निष्पक्ष निर्वाचनमा सबैको भूमिका
आयोगले निष्पक्ष, पारदर्शी र विश्वसनीय निर्वाचन सम्पन्न गराउन राजनीतिक दल, सञ्चारमाध्यम, नागरिक समाज तथा आम मतदातालाई आचारसंहिता पालना गर्न आग्रह गरेको छ । लोकतन्त्रको सुदृढीकरणका लागि प्रत्येक मतदाताको सक्रिय सहभागिता आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै आयोगले मतदाता शिक्षा कार्यक्रमलाई सफल बनाउन सबै पक्षको सहयोग अपरिहार्य भएको जनाएको छ ।
आयोगका अनुसार यस अभियानले मतदाता सचेतना अभिवृद्धि गर्नुका साथै निर्वाचनप्रतिको विश्वास र पारदर्शिता थप सुदृढ हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
