काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत जारी बन्द सत्रले पार्टीको संशोधित विधान पारित गरेको छ। नयाँ विधान पारित भएसँगै कांग्रेसको सांगठनिक संरचना थप विस्तार हुनुका साथै समावेशी प्रतिनिधित्व, युवा सहभागिता तथा विभिन्न पेसागत क्षेत्रका विज्ञलाई पार्टीको केन्द्रीय नीति निर्माण तहमा सहभागी गराउने बाटो खुलेको छ।
पारित संशोधित विधानअनुसार नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति २९७ सदस्यीय बन्ने भएको छ। पार्टीले बदलिँदो राजनीतिक परिस्थिति, समाजको विविधता तथा नयाँ पुस्ताको अपेक्षालाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यले सांगठनिक संरचनामा व्यापक परिवर्तन गरेको जनाएको छ।
कांग्रेसका प्रवक्ता देवराज चालिसेका अनुसार नयाँ विधानले पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमितिको कार्यक्षेत्रलाई थप विस्तार गरेको छ। उनका अनुसार ठूलो आकारको केन्द्रीय समिति बनाउनुको उद्देश्य केवल संख्या बढाउनु नभई पार्टीभित्र विभिन्न समुदाय, क्षेत्र, पुस्ता र पेसाको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नु हो।
संशोधित विधानले सभापतिबाहेक वरिष्ठ उपसभापतिसहित विभिन्न पदाधिकारीको व्यवस्था गरेको छ। पार्टीको नेतृत्व संरचनालाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यको भूमिकालाई समेत नयाँ ढंगले परिभाषित गरिएको बताइएको छ।
नयाँ विधानमा समावेशी प्रतिनिधित्वलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ। महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, थारू, मुस्लिम तथा पिछडिएको क्षेत्रका समुदायलाई पार्टीको नेतृत्व तहमा सुनिश्चित गर्न क्लस्टरगत आरक्षणको व्यवस्थालाई थप व्यवस्थित गरिएको छ।
कांग्रेसले लामो समयदेखि पार्टीभित्र उठ्दै आएको युवा सहभागिताको विषयलाई पनि नयाँ विधानमार्फत सम्बोधन गरेको छ। संशोधित विधानअनुसार ३५ वर्षभन्दा कम उमेरका २१ जना युवालाई अनिवार्य रूपमा केन्द्रीय कार्यसमितिमा प्रतिनिधित्व गराइने व्यवस्था गरिएको छ। यसले पार्टीको नेतृत्वमा नयाँ पुस्ताको प्रवेशलाई संस्थागत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पार्टीले युवा पुस्तासँगै विभिन्न पेसागत क्षेत्रमा विशेषज्ञता हासिल गरेका व्यक्तिहरूलाई समेत नीति निर्माणमा सहभागी गराउने व्यवस्था गरेको छ। इन्जिनियर, चिकित्सक, पत्रकार, प्राध्यापकलगायत पेसागत क्षेत्रका विज्ञलाई प्रतिनिधित्व गराउन ७ जनाका लागि व्यवस्था गरिएको छ।
त्यस्तै, वैदेशिक रोजगारी तथा विभिन्न कारणले विदेशमा रहेका नेपालीहरूको पार्टीसँगको सम्बन्धलाई समेत ध्यानमा राख्दै जनसम्पर्क समितिबाट ७ जना प्रतिनिधित्व हुने व्यवस्था गरिएको छ। यसले प्रवासमा रहेका नेपाली कांग्रेस समर्थक तथा कार्यकर्तालाई पार्टीको केन्द्रीय संरचनासँग थप जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रवक्ता चालिसेका अनुसार नयाँ विधानअनुसार सभापतिबाट ६६ जना केन्द्रीय सदस्य मनोनित हुने व्यवस्था गरिएको छ। विभिन्न क्षेत्र, समुदाय, पेसा तथा आवश्यकताअनुसार पार्टीको प्रतिनिधित्व विस्तार गर्न मनोनयनको व्यवस्था गरिएको कांग्रेसको भनाइ छ।
विधान संशोधनसँगै कांग्रेसले आफ्नो सांगठनिक संरचनालाई समावेशी र व्यापक बनाउने प्रयास गरेको छ। पार्टीभित्र लामो समयदेखि उठ्दै आएका प्रतिनिधित्व, युवा सहभागिता र विज्ञको सहभागितासम्बन्धी विषयलाई नयाँ विधानले संस्थागत गरेको कांग्रेस नेताहरूको दाबी छ।
यसैबीच, महाधिवेशनको बन्द सत्रले कोषाध्यक्षद्वारा प्रस्तुत आर्थिक प्रतिवेदनसमेत पारित गरेको छ। महाधिवेशनलाई मितव्ययी ढंगले सम्पन्न गर्ने प्रयास भइरहेको प्रवक्ता चालिसेले जानकारी दिए। पार्टी सदस्य, प्रतिनिधि तथा शुभेच्छुकहरूको सहयोग र सक्रियताका कारण ठूलो राजनीतिक कार्यक्रम अपेक्षाकृत कम खर्चमा सम्पन्न गर्न सम्भव भएको उनको भनाइ छ।
कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनलाई पार्टीको आगामी राजनीतिक दिशा, नेतृत्व चयन र संगठन पुनर्संरचनाका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ। नयाँ विधान पारित भएपछि अब महाधिवेशनको निर्वाचन प्रक्रिया अगाडि बढाउने बाटोसमेत खुलेको छ।
विधान पारित भएसँगै कांग्रेसभित्र नयाँ नेतृत्व चयनका लागि थप राजनीतिक गतिविधि तीव्र हुने अपेक्षा गरिएको छ। सभापतिसहित पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यका आकांक्षी नेताहरूबीच सहमति, छलफल र चुनावी तयारीले अब थप गति लिने देखिएको छ।
नयाँ विधान कार्यान्वयनमा आएसँगै पार्टीको केन्द्रीय संरचना ठूलो र विविधतायुक्त बन्नेछ। यसले एकातर्फ विभिन्न समुदाय र पुस्ताको प्रतिनिधित्व बढाउने अपेक्षा गरिएको छ भने अर्कोतर्फ ठूलो संख्याको केन्द्रीय कार्यसमितिलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्ने चुनौती पनि कांग्रेससामु रहने देखिन्छ।
