काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका सांसद अर्जुननरसिंह केसीले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा भइरहेको अस्वाभाविक वृद्धि नियन्त्रण गर्न सरकारको गम्भीर ध्यानाकर्षण गराएका छन्।
प्रतिनिधि सभाको बुधवारको बैठकमा बोल्दै सांसद केसीले मुलुक संकटपूर्ण अवस्थामा रहेका बेला त्यसैलाई अवसर बनाएर केही व्यवसायी तथा कालोबजारीमा संलग्न व्यक्तिहरूले उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढाएको आरोप लगाए। उनले बजार अनुगमन, आपूर्ति व्यवस्था तथा मूल्य नियन्त्रणका लागि सरकारले प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने बताए।
केसीका अनुसार पछिल्लो समय सर्वसाधारणको दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका खाद्यान्न तथा उपभोग्य वस्तुको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ। उनले चामलको मूल्य प्रतिबोरा २ हजार ७ सय रुपैयाँ, सूर्यमुखी तेलको मूल्य ३ सय रुपैयाँ, तोरीको तेलको मूल्य ४ सय ४० रुपैयाँ तथा खसीको मासुको मूल्य १ हजार ७ सय रुपैयाँसम्म पुगेको दाबी गरे।
त्यस्तै, अण्डाको मूल्य प्रतिगोटा २५ रुपैयाँसम्म पुगेको र सागपात तथा फलफूलको मूल्यसमेत बढेकाले सर्वसाधारणलाई दैनिक उपभोगका वस्तु खरिद गर्न कठिन भइरहेको उनले बताए।
सांसद केसीले पछिल्लो चार महिनाको अवधिमा मूल्यवृद्धि ४ दशमलव ५६ प्रतिशत पुगेको उल्लेख गर्दै बजार अनुगमन तथा आपूर्ति व्यवस्थापनमा सरकार पर्याप्त गम्भीर नदेखिएको आरोप लगाए।
उनले प्रतिनिधि सभा बैठकमा भने, ‘आम जनताको भान्सामा भइरहेको निर्लज्ज, अस्वाभाविक र निरङ्कुश मूल्यवृद्धिमा हामी मौन बस्नु उपयुक्त देखिँदैन।’
संकटको अवस्थामा बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी मूल्य बढाइएको हुनसक्ने भन्दै उनले त्यसतर्फ सरकारको ध्यान जानुपर्ने बताए। मौज्दातमा रहेका खाद्यान्नलगायत उपभोग्य वस्तुको समेत मूल्य बढाइएको उनको आरोप थियो।
ग्यासको आपूर्तिमाथि पनि प्रश्न
सांसद केसीले काठमाडौं उपत्यकामा खाना पकाउने ग्यासको आपूर्तिसम्बन्धी अवस्थामाथि समेत प्रश्न उठाएका छन्। उनका अनुसार उपत्यकामा दैनिक करिब ४० हजार ग्यास सिलिण्डरको माग रहे पनि आपूर्ति त्यसको आधाभन्दा कम रहेको छ।
ग्यासका लागि सर्वसाधारणले घण्टौँसम्म लाइन बस्नुपर्ने अवस्था रहेको तर कालोबजारमा भने सहजै महँगो मूल्यमा ग्यास उपलब्ध भइरहेको उनले दाबी गरे।
केसीका अनुसार कालोबजारमा एउटा ग्यास सिलिण्डर २ हजार ६ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ। नियमित बजारमा आवश्यक मात्रामा ग्यास उपलब्ध नहुनु र वैकल्पिक रूपमा महँगो मूल्यमा ग्यास उपलब्ध हुनु आपूर्ति प्रणालीप्रति गम्भीर प्रश्न भएको उनको भनाइ छ।
उनले भने, ‘काठमाडौं उपत्यकामा दैनिक ४० हजार ग्यास सिलिण्डर माग हुँदा आपूर्ति आधाभन्दा कम छ । घण्टौँ लाइन बस्दा पनि ग्यास नपाइने तर कालोबजारमा सजिलैसँग २ हजार ६ सय रुपैयाँमा पाइने जुन स्थिति सिर्जना भएको छ, यसले राज्यको उपस्थितिमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।’
बजार अनुगमन प्रभावकारी बनाउन माग
केसीले बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि र आपूर्ति समस्यालाई सामान्य रूपमा लिन नहुने बताए। उनले उपभोग्य वस्तुको मूल्य निर्धारण, मौज्दात, वितरण प्रणाली तथा बजार अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउन सरकारसँग आग्रह गरे।
उनका अनुसार संकटका बेला सर्वसाधारणको दैनिकी थप कठिन बनाउने गरी बजारमा अस्वाभाविक मूल्यवृद्धि हुनु गम्भीर विषय हो। उनले बजारमा कृत्रिम अभाव तथा कालोबजारी भएको भए सम्बन्धित निकायले तत्काल छानबिन गरी दोषीमाथि कारबाही गर्नुपर्ने बताए।
केसीले अहिले देखिएको बजार अवस्थालाई संकटको आडमा सिर्जना गरिएको ‘लुट’ को संज्ञा दिँदै सरकारको सक्रिय हस्तक्षेप आवश्यक रहेको बताए।
उनले प्रतिनिधि सभामा भने, ‘यो अस्वाभाविक बजार चक्र संकटको आडमा रचिएको घिनलाग्दो लुट हो । तर सरकारी निकाय यस घडीमा पनि जनताको घाउमा नुनचुक छर्किने काम गरिरहेका छन् सभामुख महोदय । यतातिर सरकार अत्यन्त गम्भीर हुनुपर्ने आवश्यकता छ।’
सर्वसाधारणको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष असर
खाद्यान्न, खाने तेल, मासु, अण्डा, तरकारी तथा फलफूलजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर आम उपभोक्ताको पारिवारिक बजेटमा पर्ने गरेको छ। त्यसमाथि खाना पकाउने ग्यासजस्ता अत्यावश्यक वस्तुको आपूर्ति सहज नहुँदा सर्वसाधारणले थप समस्या भोग्नुपरेको केसीको भनाइ छ।
उनले मूल्यवृद्धि नियन्त्रणका लागि केवल बजार अनुगमनको औपचारिकता पूरा गरेर नहुने भन्दै आपूर्ति शृङ्खलाको वास्तविक अवस्था पहिचान गर्नुपर्ने बताए। उत्पादनदेखि आयात, ढुवानी, थोक तथा खुद्रा बिक्रीसम्मको प्रक्रियामा कहाँबाट मूल्य बढिरहेको छ भन्ने विषयमा सरकारले अध्ययन गर्नुपर्ने उनको माग छ।
त्यसैगरी, अत्यावश्यक वस्तुको कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने, मौज्दात लुकाउने वा तोकिएकोभन्दा बढी मूल्यमा बिक्री गर्ने गतिविधि भए त्यसलाई नियन्त्रण गर्न सम्बन्धित निकाय सक्रिय हुनुपर्ने उनले बताए।
‘राज्यको उपस्थितिमाथि प्रश्न’
सांसद केसीले बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि र आपूर्ति समस्याले राज्यको प्रभावकारिता तथा उपस्थितिमाथि समेत प्रश्न उठाएको बताए। सर्वसाधारणले दैनिक उपभोग्य वस्तु खरिद गर्न कठिनाइ भोगिरहेका बेला सरकारले तत्काल राहत पुग्ने गरी कदम चाल्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
उनले सरकारलाई मूल्यवृद्धि नियन्त्रण, बजार अनुगमन, आपूर्ति व्यवस्थापन तथा कालोबजारी नियन्त्रणमा तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्न आग्रह गरे।
केसीले संसद्मार्फत उठाएको विषयमा सरकारले आवश्यक अध्ययन तथा अनुगमन गरी वास्तविक बजार अवस्था सार्वजनिक गर्नुपर्ने मागसमेत गरेका छन्। बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि तथा आपूर्ति समस्याको वास्तविक कारण पहिचान गरी उपभोक्तालाई सहज रूपमा आवश्यक वस्तु उपलब्ध गराउने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उनको जोड छ।
उनले मुलुकको वर्तमान परिस्थितिको फाइदा उठाउँदै सर्वसाधारणमाथि थप आर्थिक भार पर्ने गतिविधि हुन नदिन सरकार गम्भीर हुनुपर्ने बताए।
