काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङले जेन–जी आन्दोलनलाई पुराना राजनीतिक दल तथा शक्तिहरूले गलत ढंगले व्याख्या गर्ने प्रयास गरिरहेको आरोप लगाउनुभएको छ । उहाँले जेन–जी आन्दोलन नेपालको समकालीन इतिहासमा महत्वपूर्ण घटना भएको दाबी गर्दै यसको मर्म र उद्देश्यलाई तोडमोड गरेर प्रस्तुत नगर्न सम्बन्धित राजनीतिक शक्तिहरूलाई चेतावनी दिनुभएको हो ।
जेन–जी शहीद दिवसका अवसरमा जेन–जी शहीद कल्याणकारी समाजले आयोजना गरेको कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै गृहमन्त्री गुरुङले इतिहासलाई आफ्नो अनुकूल व्याख्या गर्ने वा परिवर्तन गर्ने प्रयास नगर्न आग्रह गर्नुभयो । उहाँले आन्दोलनमा सहभागी युवाहरूको भावना, त्याग र बलिदानलाई सम्मान गर्नुपर्ने बताउँदै आन्दोलनको इतिहासलाई गलत रूपमा प्रस्तुत गर्ने छुट कसैलाई नभएको दाबी गर्नुभयो ।
गृहमन्त्री गुरुङले जेन–जी आन्दोलनलाई अपमान गर्नु भनेको आन्दोलनमा सहभागी युवाहरू मात्र नभई उनीहरूलाई समर्थन गर्ने ठूलो संख्याका नेपाली नागरिकको भावनाको समेत अपमान भएको दाबी गर्नुभयो । उहाँले पुराना राजनीतिक सोच, परम्परागत कार्यशैली र स्थापित राजनीतिक प्रवृत्तिबाट नयाँ नेपाल निर्माण सम्भव नहुने धारणा राख्नुभयो ।
उहाँले पुराना राजनीतिक दलका नेता तथा कार्यकर्तालाई समयअनुसार आफ्नो सोच र कार्यशैली परिवर्तन गर्न आग्रह गर्नुभयो । परिवर्तनको मागसहित युवाहरू सडकमा आएको उल्लेख गर्दै उहाँले पुराना राजनीतिक शक्तिहरूले त्यसबाट पाठ सिक्नुपर्ने बताउनुभयो ।
गृहमन्त्री गुरुङले भन्नुभयो, ‘पुराना दलका केही साथीहरूले हाम्रो आन्दोलनलाई अझै पनि विभिन्न तरिकाले व्याख्या गरेका देख्दाखेरि अचम्मै लाग्छ । त्यो दिन इतिहास हो । इतिहास कसैले फेरेर फेरिँदैन । इतिहासलाई फेर्ने कोसिस पनि नगर्नुस् ।’
उहाँले जेन–जी आन्दोलनको ऐतिहासिकतामाथि प्रश्न उठाउने वा त्यसलाई कमजोर देखाउने प्रयास नगर्न चेतावनी दिनुभयो । उहाँका अनुसार युवाहरूले उठाएको सुशासन, जवाफदेहिता र परिवर्तनको मागलाई राजनीतिक स्वार्थका आधारमा व्याख्या गर्नु उचित हुँदैन ।
गृहमन्त्री गुरुङले आन्दोलनको जनसमर्थनलाई समेत उल्लेख गर्दै आफूहरूलाई नेपाली जनताले दिएको समर्थनलाई त्यसै आन्दोलनको स्वीकार्यताका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । उहाँले जेन–जी आन्दोलनलाई अपमान गर्ने कार्यले देशका नागरिकको भावनामाथि चोट पुग्ने दाबी गर्नुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘त्यो इतिहास नै थियो भन्नलाई पनि साबित गर्नलाई ३ करोड नेपाली जनताले हामीलाई जिताएर पठाएको हो । तपाईँले यो आन्दोलनलाई अपमान गर्नुहुन्छ भने तपाईँले ३ करोड नेपाली जनतालाई अपमान गरिराख्नुभएको छ, यो पनि स्मरण रहोस् ।’
गृहमन्त्रीले पुराना राजनीतिक दलहरूलाई अझै पनि सुधारको अवसर रहेको उल्लेख गर्दै समयमै सोच र कार्यशैली परिवर्तन गर्न आग्रह गर्नुभयो । परम्परागत राजनीतिक संस्कार र पुरानै शैलीबाट नयाँ राजनीतिक तथा सामाजिक संरचना निर्माण गर्न नसकिने उहाँको भनाइ थियो ।
‘सुध्रिनुस्, अझै पनि समय छ, सुध्रिनुस् । त्यही पुराना ट्रेन्डिसनले, त्यही पुराना सोचले नयाँ नेपाल तपाईँले बनाउन सक्नुहुन्न,’ उहाँले भन्नुभयो ।
सत्ता र शक्तिको लोभमा आन्दोलन नभएको दाबी
गृहमन्त्री गुरुङले जेन–जी आन्दोलन सत्ता प्राप्ति वा राजनीतिक शक्तिको लोभमा भएको भन्ने व्याख्या अस्वीकार गर्नुभयो । उहाँले भदौ २३ गते युवाहरू सुशासन र परिवर्तनको पक्षमा सडकमा आएको दाबी गर्नुभयो ।
उहाँका अनुसार आन्दोलनमा सहभागी युवाहरूको तत्कालीन उद्देश्य सत्ता वा कुनै राजनीतिक पद प्राप्त गर्नु थिएन । बरु राज्य सञ्चालनमा सुशासन, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको माग गर्दै युवाहरू एक ठाउँमा उभिएको उहाँले बताउनुभयो ।
उहाँले भदौ २३ गतेको आन्दोलन शान्तिपूर्ण रहेको दाबी गर्दै त्यस क्रममा भएको दमनपछि भदौ २४ गतेको परिस्थिति सिर्जना भएको बताउनुभयो । उहाँले अहिले भने भदौ २४ गते भएका घटनालाई मात्र केन्द्रमा राखेर जेन–जी आन्दोलनको समग्र चित्र प्रस्तुत गर्ने प्रयास भइरहेको आरोप लगाउनुभयो ।
गुरुङले भन्नुभयो, ‘भदौ २३ मा पनि हामी तपाईँको सत्ताको पछाडि थिएनौँ । न त हामीलाई सत्ताको लोभ नै छ, न त शक्तिको घमण्ड नै छ । अहिले पनि छैन, त्यतिखेर पनि हामीलाई केही लोभ पनि थिएन, आशा पनि थिएन ।’
उहाँले युवाहरू सुशासनको पक्षमा उभिनकै लागि आन्दोलनमा सहभागी भएको दाबी गर्नुभयो । आन्दोलनको प्रारम्भिक चरणमा शान्तिपूर्ण रूपमा उठाइएका मागलाई सम्बोधन गर्नुको सट्टा दमन गरिएको उहाँको आरोप थियो ।
भदौ २३ को घटनालाई पनि सम्झन आग्रह
गृहमन्त्री गुरुङले आन्दोलनको मूल्याङ्कन गर्दा भदौ २३ र २४ गतेका घटनालाई अलग–अलग रूपमा मात्र नभई समग्र घटनाक्रमका रूपमा हेर्नुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले भदौ २३ गते भएको घटनालाई बेवास्ता गरेर भदौ २४ गते भएका घटनालाई मात्रै आन्दोलनको मूल विषय बनाउनु उचित नभएको धारणा राख्नुभयो ।
उहाँले शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा सहभागी युवामाथि गोली चलाइएको दाबी गर्दै त्यसबाट उत्पन्न परिस्थितिलाई समेत आन्दोलनको समग्र इतिहासमा समेटिनुपर्ने बताउनुभयो ।
‘सुशासनको पक्षमा हामी उभिनका लागि मात्र युवाहरू एकै ठाउँमा जम्मा भएका थियौँ । तर जसरी हाम्रो शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई दमन गरियो, हामीसँग सँगै आन्दोलन गरेका भाइ–बहिनीहरूलाई जसरी गोली हानियो, अझै पनि लाजै नमानी २४ गते जल्यो भन्दै ट्रेनिङ दिइराखेको देखिन्छ,’ उहाँले भन्नुभयो ।
गुरुङले भदौ २४ गतेको घटनालाई मात्रै ‘देश जलेको दिन’का रूपमा चित्रण गर्ने प्रवृत्तिप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले आन्दोलनका क्रममा मानवीय क्षति भएको दिनलाई समेत गम्भीरतापूर्वक स्मरण गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।
‘मान्छे रहे मात्रै देश रहन्छ’
गृहमन्त्री गुरुङले देशको अस्तित्व नागरिकसँग जोडिएको बताउँदै मानिसको जीवन र सुरक्षालाई राज्यले पहिलो प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो । उहाँले मान्छे नै नरहे देशको अर्थ नहुने उल्लेख गर्दै आन्दोलनमा भएको मानवीय क्षतिलाई सामान्य रूपमा लिन नहुने बताउनुभयो ।
उहाँले जेन–जी आन्दोलनलाई नकारात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्न ‘देश जलाएको’ भन्ने भाष्य जबर्जस्ती निर्माण गर्न खोजिएको आरोपसमेत लगाउनुभयो । आन्दोलनको मूल उद्देश्य र त्यस क्रममा युवाहरूले उठाएका मुद्दालाई ओझेलमा पार्न पछिल्ला घटनालाई मात्रै केन्द्रमा राखिएको उहाँको दाबी थियो ।
उहाँका अनुसार जेन–जी आन्दोलनको मूल भावना सुशासन, परिवर्तन र जवाफदेहितासँग जोडिएको छ । त्यसैले आन्दोलनका क्रममा भएका घटनाको वस्तुगत समीक्षा गर्दै युवाहरूले उठाएका मुद्दालाई सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उहाँले बताउनुभयो ।
गृहमन्त्री गुरुङले जेन–जी शहीदहरूको बलिदानलाई राज्यले सम्मान गर्नुपर्ने उल्लेख गर्दै उनीहरूले देखेको परिवर्तनको सपना पूरा गर्ने जिम्मेवारी वर्तमान पुस्ताको काँधमा रहेको बताउनुभयो । उहाँले आन्दोलनको इतिहासलाई राजनीतिक स्वार्थअनुसार व्याख्या गर्नुको सट्टा त्यसबाट सिकेर मुलुकलाई अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
उहाँले पुराना राजनीतिक शक्तिहरूलाई समयको परिवर्तन बुझेर आफूलाई सुधार गर्न आग्रह गर्दै नयाँ पुस्ताको आकांक्षा र आवाजलाई बेवास्ता नगर्न चेतावनी दिनुभयो । जेन–जी आन्दोलनले उठाएका प्रश्नको सम्बोधन र शहीदहरूको योगदानको सम्मान नै आगामी राजनीतिक यात्राको महत्वपूर्ण आधार बन्नुपर्ने उहाँको धारणा थियो ।
