काठमाडौं । भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भएको खुशियालीमा आज देशका विभिन्न स्थानमा धार्मिक कार्यक्रमसँगै रथयात्रा तथा शोभायात्रा निकालिँदै छन् । श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको अवसरमा कृष्ण मन्दिरहरूमा विशेष पूजा, आराधना, भजन–कीर्तन तथा झाँकीसहितका धार्मिक कार्यक्रम आयोजना गरिएका छन् ।
हिन्दू धार्मिक परम्पराअनुसार भाद्र कृष्ण पक्षको अष्टमी तिथिलाई भगवान् श्रीकृष्णको जन्मदिनका रूपमा मनाउने गरिन्छ । पाप र अधर्मको अन्त्य गर्दै धर्मको रक्षा तथा सज्जनको संरक्षणका लागि भगवान् श्रीकृष्णले अवतार लिएको धार्मिक विश्वास छ । यही आस्थाका साथ जन्माष्टमीको अवसरमा देशभरका कृष्ण मन्दिरमा भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गरेको छ ।
श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका दिन व्रत बस्ने, मध्यरातमा भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सव मनाउने, पूजा तथा आराधना गर्ने र भजन–कीर्तन गर्ने परम्परा रहेको छ । जन्माष्टमीको भोलिपल्ट विभिन्न स्थानमा भगवान् श्रीकृष्णको मूर्ति तथा झाँकीसहित रथयात्रा र शोभायात्रा निकाल्ने चलन पनि रहिआएको छ ।
बूढानीलकण्ठबाट विशेष रथयात्रा
यस अवसरमा काठमाडौंको उत्तरी भेग बूढानीलकण्ठस्थित नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय श्रीकृष्ण भावनामृत सङ्घ (इस्कोन) को कार्यालय परिसरबाट आज विशेष रथयात्रा निकालिने कार्यक्रम रहेको छ ।
इस्कोनले प्रत्येक वर्ष कृष्ण जन्माष्टमीका अवसरमा धार्मिक कार्यक्रम, भजन–कीर्तन तथा भगवान् श्रीकृष्णको झाँकीसहित विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएको छ । यस वर्ष पनि भक्तजन तथा श्रद्धालुको सहभागितामा विशेष रथयात्रा निकाल्ने तयारी गरिएको छ ।
रथयात्रामा श्रीकृष्ण र राधाको झाँकीसहित भक्तजन सहभागी हुनेछन् । भक्तजनले भजन–कीर्तन गर्दै रथयात्रामा सहभागिता जनाउने र भगवान् श्रीकृष्णको जयजयकार गर्ने परम्परा छ ।
काठमाडौंका विभिन्न स्थानमा शोभायात्रा
जन्माष्टमीको अवसरमा काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न कृष्ण मन्दिर तथा धार्मिक सङ्घसंस्थाले पनि झाँकीसहित शोभायात्रा तथा रथयात्रा निकाल्ने तयारी गरेका छन् ।
विभिन्न स्थानमा रहेका कृष्ण मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको आगमन सुरु भएको छ । भक्तजनले भगवान् श्रीकृष्णको पूजा, दर्शन तथा आराधना गर्दै जन्माष्टमी मनाइरहेका छन् ।
कतिपय स्थानमा धार्मिक झाँकी, भजन–कीर्तन तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमसमेत आयोजना गरिएका छन् । रथयात्रामा महिला, पुरुष, वृद्धवृद्धा तथा बालबालिकासहित ठूलो संख्यामा भक्तजन सहभागी हुने गरेका छन् ।
गोकर्णेश्वरमा पनि रथयात्रा
यसैगरी गोकर्णेश्वर नगरपालिका–८ स्थित बेँशीगाउँमा रहेको श्रीकृष्ण मन्दिर क्षेत्रबाट पनि आज रथयात्रा निकालिने कार्यक्रम रहेको छ ।
वडाध्यक्ष नन्दलाल श्रेष्ठका अनुसार रथयात्रामा हरेक वर्ष हजारौँ भक्तजन तथा स्थानीय बासिन्दाको सहभागिता रहने गरेको छ । यस वर्ष पनि धार्मिक आस्थाका साथ ठूलो संख्यामा श्रद्धालु सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
रथयात्रामा श्रीकृष्णको मूर्ति तथा झाँकीसहित भक्तजन सहभागी हुनेछन् । स्थानीय समुदायले रथयात्रालाई व्यवस्थित बनाउन आवश्यक तयारीसमेत गरेका छन् ।
श्रीकृष्णका बाललीलासँग जोडिएका कथा
पौराणिक ग्रन्थहरूमा भगवान् श्रीकृष्णको बाल्यकालदेखि नै विभिन्न लीला र असाधारण घटनाहरूको वर्णन गरिएको पाइन्छ । श्रीकृष्णले बाल्यकालमै पूतनाको संहार गरेको तथा पछि कंशको अत्याचार अन्त्य गरेको धार्मिक कथन छ ।
त्यस्तै जरासन्ध र शिशुपालजस्ता अधर्म तथा दानवी प्रवृत्तिका पात्रको अन्त्यसँग पनि श्रीकृष्णको कथा जोडिएको छ । धार्मिक ग्रन्थमा श्रीकृष्णलाई अन्याय र अत्याचारविरुद्ध उभिने तथा धर्मको रक्षा गर्ने भगवान्का रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
श्रीकृष्णको जीवनसँग जोडिएका यिनै धार्मिक तथा पौराणिक कथाले जन्माष्टमी पर्वको धार्मिक महत्त्वलाई अझ बढाएको मानिन्छ ।
धर्म र सत्यको पक्षमा लाग्न सन्देश
महाभारतको युद्धका क्रममा भगवान् श्रीकृष्णले अर्जुनलाई दिएको उपदेशलाई हिन्दू धर्ममा विशेष महत्त्वका साथ लिइन्छ । कुरुक्षेत्रको युद्धभूमिमा अर्जुन मोह र अन्योलमा परेका बेला श्रीकृष्णले उनलाई कर्म, धर्म र सत्यका विषयमा उपदेश दिएको धार्मिक मान्यता छ ।
भगवद्गीतामा प्रस्तुत श्रीकृष्णको उपदेशले आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्न, धर्मको पक्षमा उभिन र कर्ममा केन्द्रित हुन प्रेरणा दिने विश्वास गरिन्छ ।
धार्मिक ग्रन्थहरूमा भगवान् श्रीकृष्णले धर्मको स्थापना तथा अधर्मको अन्त्यका लागि युग–युगमा अवतार लिने सन्देश दिएको उल्लेख छ । यही मान्यताका कारण जन्माष्टमीलाई केवल भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सवका रूपमा मात्र नभई धर्म, सत्य, कर्तव्य र सदाचारको स्मरण गर्ने पर्वका रूपमा समेत लिइन्छ ।
मन्दिरमा भक्तजनको भीड
जन्माष्टमीका अवसरमा देशभरका कृष्ण मन्दिरमा विशेष पूजा तथा आराधना भइरहेको छ । भक्तजन बिहानैदेखि मन्दिर पुगेर दर्शन तथा पूजा गर्ने गरेका छन् ।
कतिपय भक्तजनले जन्माष्टमीको दिन निराहार वा फलाहार व्रत बस्ने तथा राति भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भएको समयमा विशेष पूजा गर्ने परम्परा पालना गर्छन् । मन्दिरहरूमा राति अबेरसम्म भजन–कीर्तन र धार्मिक कार्यक्रम सञ्चालन हुने गरेका छन् ।
श्रीकृष्णको जन्मोत्सवसँगै निकालिने रथयात्रा तथा शोभायात्राले धार्मिक तथा सांस्कृतिक वातावरणलाई थप उत्सवमय बनाउने गरेको छ । भक्तजनहरू कृष्णको नामस्मरण गर्दै रथयात्रामा सहभागी हुने र शान्ति, समृद्धि तथा परिवारको सुख–समृद्धिको कामना गर्ने गर्छन् ।
यसरी भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सवका अवसरमा आज देशका विभिन्न स्थानमा धार्मिक श्रद्धा र सांस्कृतिक उत्साहका साथ रथयात्रा तथा शोभायात्रा निकालिँदै छन् । सत्य, धर्म र सदाचारको पक्षमा लाग्न प्रेरणा दिने धार्मिक विश्वाससँग जोडिएको जन्माष्टमी पर्व भक्तजनले श्रद्धापूर्वक मनाइरहेका छन् ।
