काठमाण्डौं । भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा घाइतेको उद्धार तथा मृत्यु भएकाहरूको शव व्यवस्थापनका लागि देशका विभिन्न जिल्लाबाट १०० भन्दा बढी एम्बुलेन्स निःशुल्क रूपमा परिचालन भएका छन् । बाढीका कारण ठूलो मानवीय क्षति भएपछि घाइतेलाई तत्काल अस्पताल पुर्याउने र मृतकका शवलाई घटनास्थल तथा अस्पतालबाट शवगृहसम्म लैजाने कार्यमा एम्बुलेन्स चालकहरू निरन्तर खटिएका छन् ।
भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, चितवन, नवलपरासी (पूर्व), नवलपरासी (पश्चिम), रुपन्देही र कपिलवस्तुलगायतका जिल्लाका एम्बुलेन्स उद्धार तथा व्यवस्थापनमा परिचालन भएका हुन् । काठमाडौँ उपत्यकाबाट समेत थप एम्बुलेन्स उद्धार कार्यमा खटिएका छन् ।
संयुक्त एम्बुलेन्स चालक सङ्घ नेपाल (ट्रेड युनियन सङ्घ) का केन्द्रीय अध्यक्ष नवराज लामिछानेका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा एम्बुलेन्स चालकहरूले मानवीय सेवाको भावनाले निःशुल्क रूपमा सेवा दिइरहेका छन् । उनका अनुसार अधिकांश एम्बुलेन्सले घाइतेलाई घटनास्थलबाट अस्पतालसम्म पुर्याउने तथा बाढीमा मृत्यु भएकाहरूको शव अस्पताल वा घटनास्थलबाट शवगृहसम्म पुर्याउने काम गरिरहेका छन् ।
लामिछानेका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा एम्बुलेन्सको माग बढेपछि विभिन्न जिल्लाबाट थप एम्बुलेन्स परिचालन गरिएको हो । कतिपय स्थानमा सडक तथा पुलहरू क्षतिग्रस्त भएका कारण एम्बुलेन्स सञ्चालनमा चुनौती रहे पनि उपलब्ध मार्ग तथा वैकल्पिक बाटो प्रयोग गरेर सेवा प्रदान भइरहेको छ ।
चितवनमा मात्रै ४५ एम्बुलेन्स परिचालन
उद्धार तथा शव व्यवस्थापनका लागि चितवनमा सबैभन्दा बढी ४५ वटा एम्बुलेन्स परिचालन भएका छन् । त्यस्तै नवलपरासी (पूर्व) मा सात, नवलपरासी (पश्चिम) मा १०, गोरखामा १०, धादिङमा १५, नुवाकोटमा छ, कपिलवस्तुमा पाँच तथा रुपन्देहीमा पाँच वटा एम्बुलेन्स परिचालन गरिएको अध्यक्ष लामिछानेले जानकारी दिए ।
बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रबाट घाइते तथा मृतकलाई सुरक्षित रूपमा अस्पताल तथा शवगृहसम्म पुर्याउन एम्बुलेन्सले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । विशेषगरी ठूलो संख्यामा घाइते तथा शव व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्थामा स्थानीय तह तथा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी एम्बुलेन्स परिचालन गरिएको जनाइएको छ ।
टाढाको दूरीमा घाइते तथा शव लैजानुपर्ने अवस्थामा भने इन्धनको समस्या नहोस् भनेर विभिन्न सङ्घसंस्था तथा स्थानीय तहले सहयोग गरिरहेका छन् । लामिछानेका अनुसार नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, स्थानीय तह तथा अन्य सङ्घसंस्थाले आवश्यकताअनुसार इन्धन सहयोग उपलब्ध गराइरहेका छन् ।
काठमाडौँबाट पनि शव निःशुल्क व्यवस्थापन
बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट काठमाडौं ल्याइएका मृतकका शव व्यवस्थापनमा समेत एम्बुलेन्स चालकहरूले सहयोग गरिरहेका छन् । काठमाडौँ उपत्यकामा अस्पतालबाट पशुपति क्षेत्र तथा मृतकका आफन्तको घरसम्म शव निःशुल्क रूपमा पुर्याउने व्यवस्था मिलाइएको लामिछानेले बताए ।
बाढीमा मृत्यु भएकाहरूको पहिचान, पोस्टमार्टम तथा शव व्यवस्थापनका क्रममा आफन्तलाई सहज होस् भन्ने उद्देश्यले एम्बुलेन्सले सेवा दिइरहेका छन् । लामो दूरीमा शव तथा घाइते ओसारपसार गर्नुपर्ने अवस्थामा पनि चालकहरूले शुल्क नलिई सेवा दिइरहेको जनाइएको छ ।
नुवाकोटमा चार एम्बुलेन्स क्षतिग्रस्त
बाढी तथा त्यसबाट उत्पन्न विपद्का कारण उद्धारमा खटिएका एम्बुलेन्स स्वयंसमेत क्षतिग्रस्त भएका छन् । अध्यक्ष लामिछानेका अनुसार नुवाकोटमा तीन वटा एम्बुलेन्स बाढीले बगाएको छ भने एउटा एम्बुलेन्स पुरिएको अवस्थामा फेला परेको छ ।
उद्धार तथा स्वास्थ्य सेवाका लागि प्रयोग भइरहेका सवारी साधन नै बाढीको चपेटामा पर्दा स्थानीय स्तरमा एम्बुलेन्स सेवामा थप चुनौती उत्पन्न भएको छ । यद्यपि उपलब्ध एम्बुलेन्सलाई अधिकतम रूपमा परिचालन गरी घाइतेको उद्धार तथा शव व्यवस्थापनको कामलाई निरन्तरता दिइएको छ ।
त्यस्तै रसुवामा रहेका पाँच वटा एम्बुलेन्ससँग हालसम्म सम्पर्क हुन नसकेको लामिछानेले जानकारी दिए । ती एम्बुलेन्सको अवस्था तथा चालकहरूबारे जानकारी प्राप्त गर्न खोजी भइरहेको जनाइएको छ ।
रातदिन खटिएका एम्बुलेन्स चालक
बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा शव व्यवस्थापनको काम निरन्तर भइरहेकाले एम्बुलेन्स चालकहरू पनि आराम नगरी सेवामा खटिएका छन् । घटनास्थलबाट घाइतेलाई अस्पताल लैजाने, अस्पतालबाट आवश्यक ठाउँमा स्थानान्तरण गर्ने तथा मृतकका शवलाई शवगृह र आफन्तको घरसम्म पुर्याउने काममा चालकहरू निरन्तर सक्रिय छन् ।
अध्यक्ष लामिछानेले बाढीबाट उत्पन्न विपद्को कठिन परिस्थितिमा एम्बुलेन्स चालकहरूले आफ्नो सुरक्षाको समेत ख्याल नगरी मानवीय सेवामा योगदान गरिरहेको बताए ।
उनले भने, “एम्बुलेन्स चालक रातदिन शव व्यवस्थापन र घाइतेको उद्धारमा खटिनुभएको छ ।”
भोटेकोशी बाढीपछि ठूलो क्षेत्र प्रभावित बनेको र विभिन्न जिल्लामा उद्धार तथा व्यवस्थापनको आवश्यकता बढिरहेका बेला एम्बुलेन्स चालक तथा सञ्चालकहरूको यस्तो निःशुल्क सेवाले विपद् व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण सहयोग पुगेको छ । उद्धार तथा राहत कार्य जारी रहेकाले आवश्यकता अनुसार थप एम्बुलेन्स परिचालन गर्ने तयारीसमेत भइरहेको जनाइएको छ ।
