काठमाडौं । मेची भन्सार कार्यालयको तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ मसान्तसम्ममा अलैँची निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। कार्यालयका अनुसार दस महिनाको अवधिमा अलैँची निर्यात ५९.८० प्रतिशतले वृद्धि भई आठ अर्ब ६१ करोड २० लाख सात हजार बराबरको मूल्यको निर्यात भएको छ।
अलैँची निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धिको कारण
सूचना अधिकारी ईश्वरकुमार हुमागाईं का अनुसार, चालु आवमा चार हजार १५३.१५ मेट्रिकटन अलैँची निर्यात भएको छ, जुन अघिल्लो आवको चार अर्ब ३८ करोडभन्दा बढी हो। हुमागाईंले भने, “यस वर्षको अलैँची उत्पादन राम्रो भएको र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग वृद्धि भएकोले निर्यातमा ठुलो वृद्धी देखिएको हो।”
विवरण अनुसार भारत, संयुक्त अरब इमिरेट्स, अमेरिका, र अन्य युरोपेली मुलुकमा नेपाली अलैँचीको माग बढेको छ। विशेषगरी भारतमा उत्पादनको गुणस्तर उच्च भएको कारण अलैँचीको मूल्य प्रतिस्पर्धी बनिरहेको छ। भन्सार कार्यालयका अधिकारीले नेपाली किसानको उत्पादन क्षमता र निर्यात संरचनामा सुधार भएका कारण निर्यात वृद्धि भएको मूल्यांकन गरेका छन्।
चियामा गिरावट, निर्यात घट्यो
तर निर्यातमा सबै वस्तुमा वृद्धि भने देखिएको छैन। कार्यालयका तथ्याङ्क अनुसार चालु आवमा चियाको निर्यात २६.७० प्रतिशतले घटेको छ। दस महिनाको अवधिमा दुई अर्ब ३२ करोड १२ लाख ५६ हजार बराबरको चिया निर्यात भएको छ, जुन अघिल्लो आवको तीन अर्ब १६ करोड ६२ लाख १३ हजार बराबरको निर्यात भन्दा कम हो।
हुमागाईंले बताएअनुसार, चियाको निर्यातमा गिरावटको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य प्रतिस्पर्धा र उत्पादन घटाइ भएको हो। साथै, भारत र अन्य परम्परागत बजारमा नेपाली चियाको मूल्य उच्च हुने र प्रतिस्पर्धी मुलुकको चियासँग तुलना गर्दा मूल्यमा अन्तर देखिएको कारण निर्यात प्रभावित भएको छ।
अन्य वस्तुमा निर्यातमा वृद्धि र गिरावट
मेची भन्सार कार्यालयका तथ्याङ्क अनुसार निर्यात हुने अन्य वस्तुमा मिश्रित परिणाम देखिएको छ। निर्यात बढेका वस्तुहरूमा मुख्यतः:
भेनियर सिट – ९१.१०% वृद्धि
छुर्पी – ६३.३०% वृद्धि
अदुवा र सुठो – १०१.८०% वृद्धि
काउली, ब्रोकाउली र बन्दागोपी – ३६.१०% वृद्धि
मुसुरो दाल – ३१६.२०% वृद्धि
जडीबुटी – ९२.९% वृद्धि
वहीं, निर्यातमा कमी आएका वस्तुहरूमा:
प्लाउड – ४०.९% घट
अम्रिसो – २४.९% घट
विभिन्न वस्तुको निर्यात वृद्धिको कारण उत्पादकहरूको गुणस्तर सुधार, अन्तर्राष्ट्रिय बजारको माग, र भन्सार प्रक्रिया सहज हुनु रहेको भन्सार कार्यालयले बताएको छ।
कुल मालवस्तु निर्यात
मेची भन्सारबाट चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ मसान्तसम्म १६ अर्ब ३ करोड १५ लाख ८३ हजार बराबरको मालवस्तु निर्यात भएको तथ्याङ्क छ। यसमा अलैँची, भेनियर सिट, छुर्पी, अदुवा, जडीबुटी, मसला तथा अन्य कृषि तथा गैरकृषि वस्तुहरू समावेश छन्।
भन्सार कार्यालयले निर्यात बढाउन विभिन्न पहलहरू सञ्चालन गरिरहेको छ। यसमा निर्यात व्यवसायीलाई सहजता दिने, कागजी प्रक्रियामा सुधार गर्ने, र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली उत्पादनको गुणस्तर प्रमाणीकरण गर्न मद्दत गर्ने उपायहरू समावेश छन्।
किसान र उद्योगमा प्रभाव
अलैँची निर्यातको वृद्धिले किसानमा उत्साह बढाएको छ। उत्पादनको मूल्य प्रतिस्पर्धी भइसकेको र निर्यातमार्गमा सुधार हुँदा किसानले राम्रो आम्दानी कमाउन थालेका छन्। भन्सार कार्यालयका अधिकारीले बताएअनुसार, अलैँची उत्पादन र निर्यातको वृद्धि किसानको रोजगारी र ग्रामीण अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने छ।
विभिन्न उद्योगीहरूले पनि निर्यातमा भएको वृद्धिले उत्पादन विस्तार र लगानीमा वृद्धि हुने आशा व्यक्त गरेका छन्। उद्योगीहरूले भने, “अलैँची निर्यातले मूल्य बढाउने मात्र होइन, किसान र उद्योगबीचको सहकार्यलाई पनि बलियो बनाएको छ।”
चुनौती र भविष्य
भन्सार कार्यालयका अनुसार निर्यात वृद्धिका बाबजुद केही चुनौतीहरू अझै छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य प्रतिस्पर्धा, भन्सार प्रक्रिया ढिला हुनु, र ढुवानी व्यवस्थामा समस्या रहेका कारण निर्यातमा असर पर्न सक्छ। यसैगरी चिया निर्यातमा गिरावटले निर्यात रणनीति पुनःनिर्माणको आवश्यकता देखाएको छ।
भविष्यमा निर्यात विस्तारका लागि:
गुणस्तरीय उत्पादन र प्रमाणिकरणमा जोड
भन्सार प्रक्रिया सरल बनाउने
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली उत्पादनको ब्रान्डिङ
किसान–उद्योग–सरकार बीच सहकार्य मजबुत बनाउने
जस्ता उपाय आवश्यक हुने विशेषज्ञहरूले बताएका छन्।
मेची भन्सार कार्यालयका तथ्याङ्कले देखाउँछ कि चालु आवमा अलैँची, मसला, जडीबुटी, भेनियर सिट लगायत वस्तुको निर्यात उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ भने चिया र केही अन्य वस्तुमा गिरावट आएको छ। यसले नेपालको निर्यात संरचना र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपालको स्थिति दुवैको झलक दिन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, निर्यात वृद्धिलाई टिकाऊ बनाउन र निरन्तरता दिन किसान, उद्योग र सरकारी निकायबीच सहकार्य आवश्यक छ। साथै, निर्यात घटेका वस्तुमा सुधारात्मक कदम चाल्नुपर्ने र बजारअनुसार रणनीति बनाउनु पर्ने उल्लेख गरिएको छ।
मेची भन्सार कार्यालयको तथ्याङ्कले स्पष्ट गरेको छ कि चालु आवमा नेपालका कृषि तथा गैरकृषि वस्तुहरूको निर्यातमा सकारात्मक संकेत देखा परेको छ र यसले आगामी वर्षका लागि निर्यात विस्तार र ग्रामीण अर्थतन्त्र सुदृढ बनाउने सम्भावना देखाउँछ।
