काठमाडौं । हिन्दू धर्ममा शनिबार शनिदेवको पूजा–आराधनाको विशेष महत्व रहेको छ । न्यायका देवता मानिने शनिदेवले व्यक्तिको कर्मअनुसार फल दिने विश्वास भएकाले यस दिन भक्तजनहरूले विशेष पूजा, व्रत तथा दान–पुण्य गर्ने परम्परा रहिआएको छ । धार्मिक मान्यताअनुसार शनिदेवलाई प्रसन्न पार्दा जीवनका विभिन्न कठिनाइ कम हुने, मानसिक शान्ति प्राप्त हुने तथा सकारात्मक ऊर्जा बढ्ने विश्वास गरिन्छ ।
धर्मशास्त्रअनुसार शनिदेव सूर्यका पुत्र हुन् भने उनकी आमाको नाम ‘छाया’ रहेको उल्लेख पाइन्छ । यमराज उनका भाइ तथा यमुना उनकी बहिनी मानिन्छन् । कर्म, अनुशासन, कडा परिश्रम र धर्मपालनलाई महत्व दिने देवताका रूपमा शनिदेवलाई सम्मान गरिन्छ । यसैले सत्य, इमान्दारिता र कर्तव्यपरायणतालाई शनिदेवको आराधनासँग जोडेर हेरिन्छ ।
शनिबार तेल दान गर्ने, कालो तिल अर्पण गर्ने, पिपलको पूजा गर्ने तथा पिपलको बोटमा पानी चढाउने चलन व्यापक छ । पिपललाई धार्मिक दृष्टिले पवित्र वृक्ष मानिने भएकाले शनिबार यसको पूजा गर्दा शुभ फल प्राप्त हुने विश्वास छ । त्यस्तै छालाका जुत्ता–चप्पल दान गर्नु पनि धार्मिक रूपमा शुभ मानिन्छ ।
धार्मिक परम्पराअनुसार शनिबार शमीको रूखको पूजा गर्ने, हनुमान मन्दिरमा सर्सुको तेलको दीप प्रज्वलन गर्ने तथा हनुमान चालीसा पाठ गर्ने प्रचलन पनि रहेको छ । यसले शनिदेवको प्रभाव शान्त हुने, नकारात्मकता कम हुने र जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन आउने विश्वास गरिन्छ ।
धार्मिक विद्वानहरूका अनुसार शनिदेवको पूजा केवल कर्मकाण्ड मात्र नभई अनुशासन, नैतिकता, कडा मेहनत र सकारात्मक सोचको सन्देश पनि हो । जीवनमा धैर्य, परिश्रम र सत्यताको मार्ग अपनाएमा सफलता प्राप्त हुने सन्देश यस आराधनाबाट प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ ।
श्रद्धा र विश्वासअनुसार गरिने यी धार्मिक अभ्यासहरूले मानसिक सन्तुलन, आत्मविश्वास र सकारात्मक ऊर्जा वृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने आस्थावानहरूको विश्वास छ ।
