काठमाडौं । पर्यटकीय नगरी पोखराको मुटु मानिने रामघाट क्षेत्र वर्षेनी डुबानको चपेटामा पर्ने गरेको छ। ठूलो तथा निरन्तर वर्षा हुँदा पानीको निकास सहज नहुँदा रामघाट क्षेत्र केही समयमै जलमग्न हुने गरेको हो।
प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण रामघाट क्षेत्र पोखराको आकर्षक स्थानमध्ये एक हो। विशेषगरी मौसम सफा हुँदा यहाँबाट देखिने हिमशृंखलाको मनमोहक दृश्यले पर्यटकदेखि स्थानीय बासिन्दासम्मलाई आकर्षित गर्ने गरेको छ। तर, यही सुन्दर क्षेत्र वर्षायाममा भने डुबानको समस्याले प्रभावित हुने गरेको छ।
भारी वर्षा सुरु भएसँगै आसपासका क्षेत्रबाट बगेर आउने पानीको बहाव बढ्ने गर्छ। पानीको निकासका लागि बनाइएको संरचनाको तल्लो भागमा रहेको मुख साँघुरो हुँदा ठूलो परिमाणमा आएको पानी सहज रूपमा बाहिरिन नसक्ने स्थानीयको भनाइ छ। निकासमा पानीको बहाव थुनिएपछि रामघाटको तल्लो भूभागमा पानी जम्मा हुँदै केही समयमै ठूलो तालजस्तो अवस्था सिर्जना हुने गरेको छ।
स्थानीय बासिन्दाका अनुसार रामघाटमा डुबानको समस्या नयाँ होइन। वर्षौँदेखि वर्षायाममा दोहोरिँदै आएको यो समस्याको दीर्घकालीन समाधान हुन नसक्दा हरेक वर्ष स्थानीयले उस्तै समस्या भोग्दै आएका छन्।
डुबानका कारण सडक तथा आसपासका पूर्वाधारमा क्षति पुग्नुका साथै स्थानीयको दैनिक जनजीवनसमेत प्रभावित हुने गरेको छ। घर, पसल तथा व्यवसाय सञ्चालनमा समेत समस्या हुने गरेको स्थानीयको गुनासो छ। वर्षा केही समय लगातार परेमा पानीको सतह बढ्दै जाने र आवतजावतमा समेत कठिनाइ हुने गरेको बताइन्छ।
पोखरामा पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र रूपमा शहरीकरण बढिरहेको छ। नयाँ संरचना निर्माणसँगै प्राकृतिक पानी बग्ने क्षेत्र साँघुरिँदै जानु र पर्याप्त तथा व्यवस्थित ढल तथा जल निकास प्रणालीको अभावले वर्षाको पानी व्यवस्थापन थप चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको देखिन्छ।
प्राविधिक दृष्टिले पनि ठूलो वर्षाका बेला पानीको बहाव व्यवस्थापन गर्न पर्याप्त क्षमताको निकास संरचना आवश्यक हुन्छ। निकासको मुख साँघुरो हुँदा पानीको बहावमा अवरोध सिर्जना हुने र त्यसको प्रत्यक्ष असर तल्लो क्षेत्रमा पर्ने गर्छ। त्यसैले रामघाटको डुबान समस्या समाधानका लागि तत्कालीन व्यवस्थापनसँगै दीर्घकालीन योजना आवश्यक देखिन्छ।
स्थानीयस्तरमा वर्षायाम सुरु हुनुअघि नै नाला तथा निकास क्षेत्रको सरसफाइ गर्ने, अवरोध हटाउने र पानीको बहाव सहज बनाउने कामलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ। त्यस्तै, दीर्घकालीन रूपमा निकासको क्षमता बढाउने, साँघुरो संरचनालाई आवश्यकताअनुसार विस्तार गर्ने तथा आधुनिक जल व्यवस्थापन प्रणाली लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
रामघाट पोखराको पर्यटकीय पहिचानसँग जोडिएको क्षेत्र भएकाले यहाँको डुबान समस्या स्थानीय बासिन्दाको मात्र नभई समग्र पोखराको शहरी व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विषय हो। प्राकृतिक सौन्दर्य र पर्यटकीय सम्भावना बोकेको क्षेत्रलाई वर्षेनी डुबानबाट प्रभावित हुन नदिन सम्बन्धित निकायले दीर्घकालीन र वैज्ञानिक समाधान खोज्नुपर्ने देखिन्छ।
अबको मुख्य आवश्यकता पानीको निकासलाई सहज बनाउनु, जोखिमयुक्त संरचनाको सुधार गर्नु र वर्षाको पानी व्यवस्थापनका लागि प्रभावकारी पूर्वाधार निर्माण गर्नु हो। समयमै आवश्यक कदम चाल्न नसके बढ्दो शहरीकरणसँगै आगामी दिनमा रामघाटको डुबान समस्या अझ जटिल बन्न सक्ने स्थानीयको चिन्ता छ।
