एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) क्षेत्रमा क्षमता विस्तार गर्न ‘एआई फोर्स’ गठन गर्ने घोषणा गर्नुभएको छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले शनिबार राति सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मार्फत एआईसम्बन्धी नयाँ योजना सार्वजनिक गर्दै एआई सल्लाहकार नियुक्त गर्ने तयारीसमेत रहेको जानकारी दिनुभएको हो । उहाँले एआई क्षेत्रमा अमेरिकाको नेतृत्व कायम राख्न नयाँ संरचना र नीतिगत पहल अघि बढाउने संकेत गर्नुभएको छ ।
यद्यपि, प्रस्तावित ‘एआई फोर्स’को संरचना कस्तो हुने, त्यसमा कुन निकाय वा व्यक्तिहरू सहभागी हुने तथा त्यसले कस्ता जिम्मेवारी सम्हाल्ने भन्ने विषयमा ट्रम्पले विस्तृत जानकारी दिनुभएको छैन । त्यस्तै, एआई सल्लाहकारको नियुक्ति कसरी गरिने र उक्त पदको अधिकार तथा जिम्मेवारी के हुने भन्ने विषय पनि स्पष्ट पारिएको छैन ।
अमेरिका र चीनबीच पछिल्लो समय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्रविधिमा विश्वव्यापी नेतृत्व कायम गर्ने प्रतिस्पर्धा तीव्र हुँदै गएको छ । अत्याधुनिक एआई प्रविधि, चिप, डेटा, कम्प्युटिङ क्षमता तथा प्रविधि विकासमा दुवै देशले ठूलो लगानी गर्दै आएका छन् । यस्तो अवस्थामा ट्रम्पको पछिल्लो घोषणा अमेरिकाको एआई क्षमता थप विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा आएको हो ।
ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनले एआई प्रविधिको विकास र प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकता दिने बताउनुभएको छ । उहाँका अनुसार एआई प्रविधिले अर्थतन्त्र, राष्ट्रिय सुरक्षा, अनुसन्धान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने भएकाले अमेरिकाले यस क्षेत्रमा आफ्नो क्षमता मजबुत बनाउन आवश्यक छ ।
तर एआई प्रविधिको विकाससँगै यसको सम्भावित दुरुपयोगबारे पनि चिन्ता व्यक्त हुँदै आएको छ । गलत सूचना फैलाउने, साइबर अपराध बढाउने, प्रविधिको दुरुपयोग गर्ने तथा अन्य गैरकानुनी गतिविधिमा एआई प्रयोग हुन सक्ने जोखिमलाई सम्बोधन गर्न विद्यमान कानुनी संरचनाको प्रयोग गरिने ट्रम्पले बताउनुभएको छ ।
ट्रम्पका अनुसार एआईसँग सम्बन्धित सम्भावित गलत कार्य वा गैरकानुनी गतिविधिको सामना गर्न अमेरिकाको विद्यमान आपराधिक तथा नागरिक न्याय प्रणाली प्रयोग गरिनेछ । यसले नयाँ प्रविधिको विकाससँगै कानुनी तथा नियामक व्यवस्थालाई पनि प्रभावकारी बनाउने प्रयास हुने संकेत गरेको छ ।
ट्रम्पको पछिल्लो घोषणालाई अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षा र प्रविधि नीतिसँग पनि जोडेर हेरिएको छ । एआई अहिले सैन्य प्रविधि, साइबर सुरक्षा, गुप्तचर प्रणाली, उद्योग, स्वास्थ्य, शिक्षा र सञ्चारलगायतका क्षेत्रमा तीव्र रूपमा प्रयोग भइरहेका कारण यसको रणनीतिक महत्व बढ्दै गएको छ ।
यसैबीच, राष्ट्रपति ट्रम्पको चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग बिहीबार भेटवार्ता हुने कार्यक्रम रहेको छ । अमेरिका–चीन सम्बन्धमा व्यापार, प्रविधि, सुरक्षा र एआईलगायतका विषय महत्वपूर्ण मानिँदै आएका छन् । यस्तो समयमा ट्रम्पले एआईसम्बन्धी नयाँ योजना सार्वजनिक गर्नुलाई समेत चासोका साथ हेरिएको छ ।
अमेरिका र चीनबीच एआई क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा बढिरहेका बेला दुवै देशले अत्याधुनिक प्रविधिमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न खोजिरहेका छन् । एआईको क्षेत्रमा नेतृत्व गर्ने देशले भविष्यको अर्थतन्त्र, रक्षा तथा प्रविधिमा महत्वपूर्ण रणनीतिक लाभ हासिल गर्न सक्ने भएकाले यो विषय विश्वव्यापी रूपमा पनि महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ ।
ट्रम्पले यसअघि पनि नयाँ रणनीतिक संरचना गठन गर्ने निर्णय गर्नुभएको थियो । उहाँले सन् २०१९ मा आफ्नो पहिलो राष्ट्रपतीय कार्यकालका क्रममा अमेरिकी सेनाको नयाँ शाखाका रूपमा ‘स्पेस फोर्स’ गठन गर्नुभएको थियो । त्यसैको सन्दर्भ जोड्दै अहिले प्रस्तावित ‘एआई फोर्स’लाई समेत अमेरिकाको प्रविधि तथा राष्ट्रिय सुरक्षा नीतिमा नयाँ संरचना निर्माण गर्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ ।
यद्यपि, ‘एआई फोर्स’ वास्तवमा कस्तो स्वरूपमा गठन हुनेछ, त्यसको अधिकार क्षेत्र के हुनेछ र त्यसले अमेरिकी सरकारका विद्यमान एआईसम्बन्धी निकायसँग कसरी समन्वय गर्नेछ भन्ने विषय अझै स्पष्ट भइसकेको छैन । ट्रम्प प्रशासनले यससम्बन्धी विस्तृत योजना सार्वजनिक गरेपछि मात्रै प्रस्तावको वास्तविक स्वरूपबारे थप जानकारी प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
