काठमाडौं । पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत कृष्णभीरमा सडक अवरुद्ध हुँदा पर्यटक बस सञ्चालनमा ठूलो समस्या परेको छ। प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरूलाई राजधानीसँग जोड्ने महत्वपूर्ण सडकखण्ड लामो समयदेखि अवरुद्ध हुँदा पर्यटक, यातायात व्यवसायी तथा मजदुर प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन्।
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण सडकको तल्लो भाग कटान भएपछि भदौ १३ गतेदेखि पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भएको हो। राजमार्ग बन्द हुँदा काठमाडौं, पोखरा, चितवन तथा लुम्बिनीलगायतका क्षेत्रमा सञ्चालन हुने पर्यटक बसको नियमित सेवा प्रभावित भएको छ।
पर्यटकीय गन्तव्य पोखरा, चितवनको सौराहा र लुम्बिनीलगायतका क्षेत्रमा जाने तथा ती क्षेत्रबाट काठमाडौं आउने पर्यटक बस यही राजमार्ग हुँदै सञ्चालन हुँदै आएका थिए। तर सडक अवरुद्ध भएपछि ती बसहरू विभिन्न स्थानमा रोकिएका छन्। लामो समयसम्म नियमित सडक यातायात सञ्चालन हुन नसक्दा पर्यटक बस व्यवसायी र त्यसमा निर्भर मजदुरसमेत मर्कामा परेका छन्।
पर्यटक बस एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष भीष्मप्रसाद न्यौपानेका अनुसार कृष्णभीरको पहिरोका कारण पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा पर्यटक बस सञ्चालन गर्न कठिन भएको छ।
‘राजधानी प्रवेश गर्ने प्रमुख राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा पर्यटक बस सञ्चालन हुन सकेका छैनन्, यसको प्रत्यक्ष मार पर्यटक र हामी व्यवसायीमा परेको छ,’ न्यौपानेले भने।
ठूला पर्यटक बसलाई वैकल्पिक सडकमा समस्या
चितवन–हेटौँडा–फर्पिङ हुँदै साना पर्यटक बस फाट्टफुट्ट सञ्चालन भए पनि ठूला पर्यटक बसलाई वैकल्पिक सडक प्रयोग गर्न कठिन भएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
अध्यक्ष न्यौपानेका अनुसार पर्यटक बस आकारमा ठूला हुने भएकाले साँघुरो तथा घुम्ती धेरै भएको वैकल्पिक सडकमा सहज रूपमा सञ्चालन गर्न सकिँदैन।
‘पर्यटक बस ठूला छन्, सानो बाटोमा सञ्चालन गर्दा घुम्ती पुग्दैन, त्यसैले सञ्चालन गर्न पाएका छैनौँ,’ उनले भने।
नियमित राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा पर्यटक बस व्यवसायसँग प्रत्यक्ष जोडिएका चालक, सहचालक तथा अन्य मजदुरसमेत प्रभावित भएका छन्। लामो समयसम्म बस सञ्चालनमा आउन नसक्दा व्यवसायीको आम्दानीमा समेत असर परेको छ।
सडक अवरुद्ध भएपछि हवाई यात्रुको चाप बढ्यो
पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा सडकमार्गबाट यात्रा गर्न कठिन भएपछि हवाई यात्रुको चाप बढेको छ। विशेषगरी काठमाडौं–पोखरा तथा काठमाडौं–भरतपुर हवाई सेवामा यात्रुको चाप बढेको सम्बन्धित विमान सेवा कम्पनीहरूले जनाएका छन्।
पृथ्वी राजमार्ग बन्द भएपछि यात्रुले चितवन, हेटौँडा हुँदै दक्षिणकालीतर्फको वैकल्पिक सडक प्रयोग गर्न सक्ने अवस्था भए पनि वर्षायाममा सडकको अवस्था असहज रहेकाले धेरै यात्रुले हवाई यात्रालाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्।
यसको प्रत्यक्ष प्रभाव भरतपुर र पोखरा विमानस्थलमा देखिएको छ। पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा चितवनको भरतपुर र कास्कीको पोखराबाट काठमाडौं आउने–जाने हवाई यात्रुको सङ्ख्या बढेको हो।
यती एयरलाइन्सले पनि सडकमार्ग अवरुद्ध भएपछि काठमाडौं–पोखरा हवाई यात्रुको चाप बढेको जनाएको छ। यती एयरलाइन्सका प्रवक्ता सुदर्शन बर्तौलाका अनुसार भोटेकोशीमा बाढी आउनुअघिको तुलनामा त्यसपछिका दिनमा काठमाडौं–पोखरा हवाई यात्रुको सङ्ख्या करिब ५० प्रतिशतले बढेको छ।
‘भोटेकोशी बाढी अगाडिको तुलनामा त्यसपछिको दिनमा हवाईजहाजमार्फत काठमाडौँबाट पोखरा जाने यात्रुको सङ्ख्या ५० प्रतिशत बढेको छ,’ बर्तौलाले भने।
उनका अनुसार बाढीअघि काठमाडौं–पोखरा दैनिक छ उडान हुँदै आएकोमा यात्रुको चाप बढेपछि उडान सङ्ख्या बढाएर दैनिक १० पुर्याइएको छ।
सडक यातायात प्रभावित भएपछि हवाई यात्रुको माग बढेसँगै हवाई भाडासमेत बढेको विमान सेवा कम्पनीहरूले बताएका छन्। बाढीपछि समग्र रूपमा हवाई भाडा करिब ४० प्रतिशतसम्म बढेको उनीहरूको भनाइ छ।
भरतपुर–काठमाडौं हवाई उडानमा पनि वृद्धि
पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भएपछि चितवनको भरतपुरबाट काठमाडौं आउने तथा काठमाडौंबाट भरतपुर जाने यात्रुको सङ्ख्यासमेत बढेको छ।
भरतपुरबाट काठमाडौंका लागि बुद्ध एयरले नियमित उडान गर्दै आएको छ। बुद्ध एयरको भरतपुर कार्यालयका प्रमुख भक्तबहादुर बस्नेतका अनुसार सामान्य अवस्थामा दैनिक पाँच उडान हुँदै आएकोमा सडकमार्ग असहज बनेपछि उडान सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढाइएको छ।
हाल काठमाडौं–भरतपुर र भरतपुर–काठमाडौं रुटमा दैनिक नौदेखि ११ वटासम्म उडान भइरहेको उनले बताएका छन्।
भरतपुर विमानस्थलमा चितवनका यात्रु मात्र नभई नवलपरासी, गोरखा, तनहुँ, लमजुङ तथा मकवानपुरबाट समेत यात्रु आउने गरेका छन्। सडकमार्ग प्रभावित भएपछि यी जिल्लाबाट भरतपुर हुँदै हवाई यात्रा गर्ने यात्रुको चापसमेत बढेको छ।
कृष्णभीरमा नयाँ ट्र्याक खोल्ने काम तीव्र
यसैबीच, बाढी तथा पहिरोबाट क्षति पुगेको कृष्णभीर सडकखण्डमा नयाँ ट्र्याक खोल्ने काम तीव्र पारिएको छ।
मलेखु–मुग्लिङ सडकखण्डका सहायक आवासीय इन्जिनियर अशोक देवकोटाका अनुसार सडक सञ्चालनमा ल्याउन दिनरात काम भइरहेको छ।
‘हामीले दिनरात नभनी नयाँ बाटो खोल्ने काम गरिरहेका छौँ, नयाँ बाटो चाँडै नै सञ्चालनमा ल्याउने तयारी छ,’ देवकोटाले भने।
नयाँ ट्र्याक सञ्चालनमा आएपछि लामो समयदेखि अवरुद्ध रहेको पृथ्वी राजमार्गको उक्त खण्डबाट यातायात सञ्चालन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यात्रुलाई थप सास्ती
पृथ्वी राजमार्ग राजधानी काठमाडौंलाई देशका विभिन्न प्रमुख सहर तथा पर्यटकीय गन्तव्यसँग जोड्ने महत्वपूर्ण मार्ग हो। त्यसैले लामो समयसम्म राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव यात्रु, पर्यटक, व्यवसायी र दैनिक आवागमनमा परेको छ।
नियमित मार्ग सञ्चालनमा नआउँदा यात्रुले वैकल्पिक सडक प्रयोग गर्नुपरेको छ। वर्षायाममा वैकल्पिक सडकसमेत सहज नहुँदा यात्रा लामो र जोखिमपूर्ण बन्न पुगेको छ।
सडकमार्ग प्रभावित भएपछि कतिपय यात्रु हवाई सेवातर्फ आकर्षित भएका छन्। यसले विमानस्थलमा यात्रुको चाप बढाउनुका साथै हवाई भाडामा समेत वृद्धि भएको छ।
कृष्णभीरको सडकखण्ड चाँडो सञ्चालनमा आउन सके पर्यटक बससहित सार्वजनिक यातायातका साधन नियमित रूपमा सञ्चालन हुने र यात्रुले भोग्दै आएको अतिरिक्त समय, खर्च तथा जोखिम कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
हाल सडक निर्माण तथा नयाँ ट्र्याक खोल्ने कामलाई तीव्रता दिइएकाले प्रभावित सडकखण्ड चाँडै सञ्चालनमा आउने तयारी भइरहेको सम्बन्धित प्राविधिक पक्षले जनाएको छ।
