काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाएका नागरिकहरूको सम्मानमा आज सोमबार देशभर राष्ट्रिय शोक मनाइँदैछ। सरकारले बाढीका कारण ज्यान गुमाएका सबैप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै सोमबार राष्ट्रिय शोक मनाउने निर्णय गरेको हो।
मन्त्रिपरिषद्को यही भदौ १८ गते बसेको बैठकले रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीबाट ठूलो मानवीय क्षति भएको भन्दै मृतकहरूको सम्मानमा एक दिन राष्ट्रिय शोक मनाउने निर्णय गरेको थियो। सरकारको निर्णयअनुसार आज देशभरका सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयमा राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाइनेछ।
त्यसैगरी विदेशस्थित नेपाली दूतावास, स्थायी नियोग तथा कूटनीतिक कार्यालयहरूमा समेत राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाएर बाढीमा परी ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति सम्मान तथा श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिँदैछ।
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढी पछिल्लो समय देशकै सबैभन्दा ठूलो मानवीय क्षति निम्त्याउने प्राकृतिक विपत्तिमध्ये एक बनेको छ। बाढीले नदी आसपासका बस्ती, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा विभिन्न भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याउनुका साथै ठूलो संख्यामा नागरिकलाई प्रभावित बनाएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विवरणअनुसार भोटेकोशी बाढीमा परी हालसम्म १ हजार ३ सय ४२ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। बाढीमा ज्यान गुमाउनेको संख्या अत्यधिक रहे पनि सबै मृतकको पहिचान भने हुन सकेको छैन।
प्राधिकरणका अनुसार बाढीमा परी मृत्यु भएकामध्ये हालसम्म ९८ जनाको मात्र सनाखत भएको छ। ठूलो संख्यामा मानिस बेपत्ता रहेकाले उद्धार तथा खोजी कार्य अझै चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार बाढीमा परी ४ हजार ८ सय ९६ जना अझै बेपत्ता रहेका छन्। बेपत्ता नागरिकको खोजी तथा सम्भावित प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिइएको छ।
बाढीको तीव्र बहाव, भौगोलिक विकटता, क्षतिग्रस्त सडक तथा पुल र नदी आसपासका क्षेत्रमा रहेको जोखिमका कारण खोज तथा उद्धार कार्यमा कठिनाइ भइरहेको बताइएको छ। उद्धार टोलीले सम्भावित स्थानहरूमा खोजी अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् भने स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय तथा सम्बन्धित सरकारी संयन्त्रहरू प्रभावित क्षेत्रमा परिचालित छन्।
भोटेकोशी बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएपछि सरकारले विपद् व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाको काम अघि बढाएको छ। प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने, बेपत्ताको खोजी तीव्र बनाउने तथा क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण गर्ने कार्यलाई समेत प्राथमिकता दिइएको छ।
यसैबीच राष्ट्रिय शोकका अवसरमा सरकारले देशभरका नागरिकलाई बाढीमा परी ज्यान गुमाएका व्यक्तिहरूप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्न आह्वान गरेको छ। राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाएर राज्यले प्राकृतिक विपत्तिमा ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति सम्मान प्रकट गर्नेछ।
भोटेकोशी बाढीले निम्त्याएको विपत्तिले प्राकृतिक विपद्का बेला पूर्वतयारी, सूचना प्रणाली, जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान तथा प्रभावकारी उद्धार संयन्त्रलाई अझ सुदृढ बनाउनुपर्ने आवश्यकता पनि देखाएको छ।
ठूलो संख्यामा नागरिकको मृत्यु र हजारौँ मानिस बेपत्ता भएको घटनाप्रति विभिन्न क्षेत्रबाट दुःख व्यक्त भइरहेको छ। मृतकका परिवार शोकमा छन् भने बेपत्ता आफन्तको अवस्था पत्ता लाग्ने आशामा परिवारजन अझै प्रतीक्षामा छन्।
सरकारले विपद्पछिको उद्धार र राहतसँगै प्रभावित क्षेत्रको पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउनुपर्ने आवाज पनि उठिरहेको छ। विशेषगरी विस्थापित परिवारको सुरक्षित पुनर्वास, जीविकोपार्जनको व्यवस्था, क्षतिग्रस्त सडक तथा पुलको पुनर्निर्माण र प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक स्वास्थ्य तथा मानवीय सहायता पुर्याउने कामलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनुपर्ने देखिएको छ।
आज मनाइँदै गरेको राष्ट्रिय शोक केवल औपचारिकता नभई प्राकृतिक विपत्तिमा ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति राज्य र सम्पूर्ण नेपाली समाजको सामूहिक सम्मानको अवसरका रूपमा लिइएको छ। बाढीमा परी ज्यान गुमाएका सबैप्रति श्रद्धाञ्जली तथा बेपत्ता नागरिकको सकुशल खोजीको कामना गर्दै देशभर शोक व्यक्त गरिँदैछ।
सरकारले प्रभावित परिवारलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ भने उद्धार तथा खोजी कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउने प्रयास भइरहेको छ। भोटेकोशी बाढीबाट भएको क्षतिको पूर्ण विवरण संकलन तथा बेपत्ता नागरिकको खोजी पूरा भएपछि विपद्को वास्तविक मानवीय र भौतिक क्षतिको थप स्पष्ट तस्वीर आउने अपेक्षा गरिएको छ।
रसुवा भोटेकोशी बाढीमा ज्यान गुमाएका सबैप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली। बेपत्ता नागरिकहरूको शीघ्र खोजी तथा सकुशल उद्धारको कामना।
