काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाउने तथा फेला परेका शवको संख्या १ हजार ६८ पुगेको छ। बाढीपछि ठूलो संख्यामा मानिस सम्पर्कविहीन बनेका छन्। प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालका अनुसार मंगलबारसम्म ४ हजार ६०६ जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरण प्राप्त भएको छ।
प्रहरीका अनुसार बाढीमा परी फेला परेका १ हजार ६८ शवमध्ये ३० बालक, ३५ बालिका, २३२ महिला र ३७१ पुरुष रहेका छन्। त्यस्तै, ४०० वटा शव वा मानव अङ्ग आंशिक अवस्थामा फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ। विपद्पछि विभिन्न स्थानमा खोजी तथा उद्धारका क्रममा शव तथा मानव अङ्ग फेला पर्ने क्रम जारी रहेकाले मृतकको संख्या थप बढ्न सक्ने अवस्था रहेको छ।
प्रहरी प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब महानिरीक्षक अबिनारायण काफ्लेका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट उद्धार गरिएका व्यक्तिहरूलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरी होल्डिङ सेन्टरमा राखिएको छ। हालसम्म ३ हजार ४५३ जना विभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा रहेका छन्।
होल्डिङ सेन्टरमा रहेका व्यक्तिमध्ये नुवाकोटमा २ हजार ४६६, धादिङमा २६०, रसुवामा ३९८ र काठमाडौंमा ३२९ जना रहेका छन्। उनीहरूको अवस्था बुझ्ने, आवश्यक राहत तथा आधारभूत सेवा उपलब्ध गराउने र आफन्तसँग सम्पर्क गराउने प्रयास भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
उद्धार गरिएकामा पुरुष र महिलाको संख्या
प्रहरीको विवरणअनुसार बाढीपछि उद्धार गरिएका व्यक्तिमध्ये ३ हजार २१४ पुरुष, १ हजार ५३० महिला र पहिचान नखुलेका १४ जना रहेका छन्। उनीहरूलाई सम्बन्धित जिल्लाका होल्डिङ सेन्टर तथा सुरक्षित स्थानमा राखेर आवश्यक व्यवस्थापन गरिएको छ।
भोटेकोशीमा आएको आकस्मिक बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङलगायतका क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। बाढीले बस्ती, सडक, पुल, विद्युत् आयोजना तथा अन्य भौतिक संरचनामा समेत व्यापक क्षति पुर्याएपछि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत कार्यलाई तीव्र पारिएको छ।
अझै ४ हजार ६०६ जना सम्पर्कविहीन
प्रहरीका अनुसार सम्पर्कविहीनको सूचीमा २ हजार ३१५ स्वदेशी पुरुष, ३६८ स्वदेशी महिला, २५१ विदेशी पुरुष, ३३० विदेशी महिला, अन्य दुई जना तथा फोनमार्फत टिपाइएको १ हजार ३४० जनाको विवरण समावेश छ।
यसरी कुल ४ हजार ६०६ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको प्रहरी नायब महानिरीक्षक काफ्लेले जानकारी दिएका छन्। सम्पर्कविहीन व्यक्तिका आफन्तबाट प्राप्त सूचना, स्थानीय तहबाट संकलित विवरण तथा विभिन्न माध्यमबाट प्राप्त सूचनालाई आधार बनाएर खोजी कार्य अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
ठूलो संख्यामा मानिस सम्पर्कविहीन रहेकाले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार कार्य अझै चुनौतीपूर्ण बनेको छ। कतिपय स्थानमा सडक तथा पुल बगाएका कारण स्थलमार्गबाट पुग्न कठिनाइ भएको छ भने केही क्षेत्रमा सञ्चार सम्पर्कसमेत प्रभावित भएको छ। यस्तो अवस्थामा सुरक्षा निकायले उपलब्ध स्रोतसाधन प्रयोग गरी सम्भावित स्थानमा खोजीलाई निरन्तरता दिइरहेको छ।
शव पहिचान र परिवारलाई हस्तान्तरण
बाढीमा परी मृत्यु भएका तथा फेला परेका शवको पहिचान र व्यवस्थापन कार्यसमेत सँगसँगै अघि बढाइएको छ। प्रहरीका अनुसार हालसम्म ५८ वटा शव सम्बन्धित परिवार तथा आफन्तलाई हस्तान्तरण गरिएको छ।
पहिचान नखुलेका शवको वैज्ञानिक विधिबाट पहिचान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। शव पहिचानका लागि आवश्यक विवरण संकलन, आफन्तबाट प्राप्त सूचना तथा अन्य उपलब्ध प्रमाणका आधारमा प्रक्रिया अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
ठूलो संख्यामा शव तथा मानव अङ्ग फेला परिरहेका कारण शव व्यवस्थापन पनि उद्धार अभियानकै महत्वपूर्ण चुनौती बनेको छ। सम्बन्धित निकायले शवको सुरक्षित व्यवस्थापन, पहिचान र परिवारसम्म पुर्याउने कामलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको छ।
सुरक्षा निकायसहित विभिन्न निकाय परिचालन
बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा नेपाल प्रहरीसहित नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल, स्थानीय तह तथा अन्य सम्बन्धित निकाय परिचालन भएका छन्। उद्धार, खोजी, राहत वितरण, शव व्यवस्थापन तथा विस्थापितको सुरक्षित स्थानान्तरणका लागि विभिन्न निकायबीच समन्वय भइरहेको छ।
प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल उद्धार आवश्यक रहेका व्यक्तिको खोजी गर्नुका साथै उद्धार गरिएकालाई सुरक्षित स्थानमा लैजाने, होल्डिङ सेन्टरमा राख्ने र उनीहरूको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्ने काम भइरहेको छ।
स्थानीय तहले समेत प्रभावित परिवारको विवरण संकलन, राहत वितरण तथा विस्थापितको व्यवस्थापनमा भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्। विभिन्न संघसंस्था तथा स्वयंसेवकहरू पनि राहत तथा उद्धार कार्यमा सहभागी भइरहेका छन्।
सम्पर्कविहीनको विवरण संकलन जारी
प्रहरीले सम्पर्कविहीन व्यक्तिको विवरण संकलनलाई निरन्तरता दिएको जनाएको छ। बाढीका कारण आफन्तसँग सम्पर्क टुटेका व्यक्तिको विवरण सम्बन्धित प्रहरी कार्यालय, स्थानीय तह तथा अन्य माध्यमबाट संकलन गरी खोजी कार्यमा प्रयोग भइरहेको छ।
प्रहरीले सम्पर्कविहीन व्यक्तिका परिवार तथा आफन्तबाट प्राप्त हुने सूचनालाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेख राख्दै सम्भावित स्थानमा खोजीका लागि सम्बन्धित सुरक्षा निकायलाई जानकारी गराउने काम गरिरहेको जनाएको छ।
भोटेकोशीमा आएको आकस्मिक बाढीले निम्त्याएको विपद् अझै पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आइसकेको छैन। प्रभावित क्षेत्रमा खोजी, उद्धार, राहत, शव व्यवस्थापन तथा सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजी कार्यलाई तीव्रता दिइएको छ।
सरकार तथा सम्बन्धित सुरक्षा निकायले बाढीबाट प्रभावित नागरिकको उद्धार र व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै आवश्यक सबै संयन्त्र परिचालन गरिरहेका छन्। ठूलो संख्यामा मानिस अझै सम्पर्कविहीन रहेकाले खोजी तथा उद्धार अभियानलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
प्रहरीले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा खोजी कार्य जारी रहेको जनाउँदै सम्पर्कविहीन व्यक्तिका परिवार तथा आफन्तबाट प्राप्त हुने सूचना खोजी अभियानका लागि महत्वपूर्ण हुने जनाएको छ। यससँगै फेला परेका शवको पहिचान, व्यवस्थापन र परिवारलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्यसमेत निरन्तर अघि बढाइने प्रहरीले जनाएको छ।
