एजेन्सी । प्रशान्त महासागरमा समुद्री सतहको तापक्रम बढेसँगै एल निनो जलवायु घटनाको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै इक्वेडरले देशभर उच्च सतर्कता अपनाउँदै आपत्काल घोषणा गरेको छ।
इक्वेडरको जोखिम व्यवस्थापन मन्त्रालयले एल निनोका कारण आउन सक्ने सम्भावित प्राकृतिक विपद् तथा जलवायुजन्य जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै देशभर उच्च सतर्कता जारी गरेको समाचार संस्था एएफपीले जनाएको छ। उच्च सतर्कतासँगै जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने, सम्भावित विपद्को पूर्वतयारी गर्ने तथा उद्धार र राहतका लागि आवश्यक संयन्त्र परिचालन गर्न सम्बन्धित समितिहरूलाई सक्रिय बनाइएको छ।
अधिकारीहरूका अनुसार एल निनोको प्रभावका कारण इक्वेडरको पूर्वी क्षेत्रमा पर्ने अमेजन क्षेत्र खडेरी र डढेलोको उच्च जोखिममा पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। लामो समयसम्म वर्षा कम हुँदा जमिन सुख्खा बन्ने र त्यसले वन क्षेत्रमा डढेलो फैलिने जोखिम बढ्ने भएकाले स्थानीय प्रशासन तथा विपद् व्यवस्थापन निकायलाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ।
विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा असरको चिन्ता
एल निनोको सम्भावित प्रभाव इक्वेडरमा मात्र सीमित नहुने विज्ञहरूले बताएका छन्। यस वर्ष देखिन सक्ने एल निनोका कारण मध्य अमेरिकाका केही क्षेत्रमा गम्भीर खडेरी तथा इन्डोनेसियालगायतका क्षेत्रमा डढेलोको जोखिम बढ्न सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार वर्तमान एल निनो वर्षको अन्त्यतिर थप बलियो बन्दै उत्कर्षमा पुग्न सक्ने सम्भावना रहेको छ। यसको प्रभाव विश्वव्यापी तापक्रममा समेत पर्न सक्ने र सन् २०२७ मा विश्वको औसत तापक्रम उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
एल निनोका कारण केही क्षेत्रमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुँदा खडेरीको अवस्था सिर्जना हुन सक्छ भने अन्य क्षेत्रमा अत्यधिक वर्षा, बाढी तथा तापक्रम वृद्धिजस्ता समस्या निम्तिन सक्छन्। त्यसैले एल निनोको प्रभावको क्षेत्रअनुसार फरक–फरक किसिमको जोखिम देखिन सक्ने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।
अन्य देशले पनि आपत्काल घोषणा गरे
एल निनोका सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै मध्य तथा दक्षिण अमेरिकी क्षेत्रका अन्य देशहरूले पनि पूर्वतयारीका कदम अघि बढाएका छन्।
पानामा, होन्डुरस र एल साल्भाडोरले यसअघि नै एल निनोका कारण आपत्काल घोषणा गरिसकेका छन्। त्यस्तै, पेरुले तीव्र गर्मी तथा अत्यधिक वर्षाको सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै आफ्ना झन्डै एकतिहाइ शहरमा आपत्काल घोषणा गरेको छ।
एल निनोका कारण कतिपय स्थानमा अत्यधिक गर्मी र खडेरी देखिन सक्छ भने कतिपय क्षेत्रमा भारी वर्षा र बाढीको जोखिम बढ्न सक्छ। यसले कृषि उत्पादन, खानेपानी, वन क्षेत्र, स्वास्थ्य तथा जनजीवनमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने भएकाले विभिन्न देशले पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिएका छन्।
के हो एल निनो?
एल निनो प्रशान्त महासागरको मध्य तथा पूर्वी भागको समुद्री सतहको पानी सामान्य अवस्थाभन्दा बढी तात्ने जलवायु घटना हो। समुद्रको सतहको तापक्रममा सामान्यभन्दा करिब ०.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढीको वृद्धि निश्चित अवधिसम्म कायम रहँदा त्यसले वायुमण्डलीय प्रणालीमा प्रभाव पार्न सक्छ।
समुद्रको तापक्रममा आएको यस्तो परिवर्तनले वायुमण्डलमा हुने हावा तथा वर्षाको नियमित प्रणालीलाई प्रभावित गर्छ। परिणामस्वरूप विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षाको मात्रा, तापक्रम, खडेरी, डढेलो तथा बाढीजस्ता मौसमी घटनामा असामान्य परिवर्तन देखिन सक्छ।
यसै कारण वैज्ञानिक तथा मौसमविद्हरूले एल निनोको विकासलाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेका छन्। इक्वेडरले पनि सम्भावित जोखिमलाई कम गर्न देशभर उच्च सतर्कता अपनाउँदै उद्धार, राहत तथा नागरिक सुरक्षाका लागि आवश्यक तयारी तीव्र पारेको जनाएको छ।
