काठमाडौं । ललितपुरको पाटनस्थित ऐतिहासिक तथा प्रसिद्ध कुम्भेश्वर मन्दिरमा जनैपूर्णिमाको अवसरमा विशेष मेला लागेको छ। बिहीबार बिहानैदेखि मन्दिर परिसरमा पूजाआजा गर्ने, कुम्भेश्वर महादेवको दर्शन गर्ने तथा पवित्र कुण्डमा स्नान गर्ने भक्तजनको उल्लेख्य भीड लागेको हो।
जनैपूर्णिमाको अवसरमा कुम्भेश्वर मन्दिरमा हरेक वर्ष विशेष धार्मिक मेला लाग्ने गर्दछ। यस पर्वमा कुम्भेश्वर महादेवको दर्शन तथा मन्दिर परिसरमा रहेको पवित्र कुण्डमा स्नान गर्न काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानका साथै आसपासका क्षेत्रबाट समेत ठूलो संख्यामा श्रद्धालु पाटन पुगेका छन्।
बिहानैदेखि भक्तजनहरू हातमा पूजा सामग्री बोकेर मन्दिर परिसरमा पुगेका थिए। कुण्डमा स्नान गर्ने, महादेवको पूजा तथा दर्शन गर्ने र त्यसपछि ब्राह्मणबाट रक्षाबन्धन तथा जनै ग्रहण गर्ने भक्तजनको चहलपहलले कुम्भेश्वर मन्दिर परिसर भरिभराउ बनेको छ।
कुम्भेश्वर मन्दिर धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थलका रूपमा परिचित छ। जनैपूर्णिमाका दिन यहाँ रहेको कुण्डमा स्नान गर्ने परम्परा लामो समयदेखि चलिआएको छ। पौराणिक मान्यताअनुसार रसुवाको प्रसिद्ध गोसाइँकुण्डसम्म पुग्न नसक्ने भक्तजनले कुम्भेश्वरको कुण्डमा स्नान गर्दा गोसाइँकुण्डमा स्नान गरेसरह पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास रहिआएको छ।
यही धार्मिक विश्वासका कारण विशेषगरी जनैपूर्णिमाको दिन कुम्भेश्वर मन्दिरमा भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ। टाढाको यात्रा गर्न नसक्ने तथा उपत्यकामै रहेर धार्मिक विधि पूरा गर्न चाहने श्रद्धालुका लागि कुम्भेश्वर मन्दिर महत्वपूर्ण गन्तव्य बन्ने गरेको छ।
जनैपूर्णिमाका दिन नयाँ जनै धारण गर्ने तथा रक्षाबन्धन बाँध्ने धार्मिक परम्परा रहेकाले मन्दिर परिसरमा ब्राह्मणहरूबाट रक्षासूत्र ग्रहण गर्ने भक्तजनको समेत बाक्लो उपस्थिति छ। श्रद्धालुहरूले विधिपूर्वक पूजा गरेपछि ब्राह्मणबाट रक्षाबन्धन बाँध्नुका साथै नयाँ जनै धारण गरिरहेका छन्।
जनैपूर्णिमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण पर्व हो। यस दिन तागाधारी समुदायले पुरानो जनै फेरेर नयाँ जनै लगाउने तथा गुरु–पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्ने चलन छ। ऋषिहरूको पूजा तथा तर्पण गरिने भएकाले यस पर्वलाई ऋषितर्पणीसमेत भन्ने गरिन्छ।
कुम्भेश्वर मन्दिरमा लागेको मेलालाई व्यवस्थित बनाउन स्थानीय प्रशासन, सुरक्षाकर्मी तथा विभिन्न संघसंस्थाका स्वयंसेवकहरू परिचालन भएका छन्। दर्शनार्थीलाई सहज रूपमा पूजा तथा दर्शन गर्ने वातावरण मिलाउन मन्दिर परिसरमा आवश्यक सहजीकरण गरिएको छ।
भीड व्यवस्थापन, दर्शनार्थीको आवतजावत तथा स्नान गर्ने स्थानमा समेत स्वयंसेवकहरूले सहजीकरण गरिरहेका छन्। बिहानैदेखि सुरु भएको भक्तजनको चहलपहल दिनभर कायम रहने अनुमान गरिएको छ।
पाटनको ऐतिहासिक कुम्भेश्वर मन्दिरमा जनैपूर्णिमाका अवसरमा लाग्ने मेला धार्मिक आस्थासँगै काठमाडौं उपत्यकाको मौलिक सांस्कृतिक परम्परासँग पनि जोडिएको छ। हरेक वर्षझैँ यस वर्ष पनि भक्तजनहरूको उल्लेख्य सहभागिताले पर्वको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्वलाई थप उजागर गरेको छ।
