काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का महामन्त्री विपिनकुमार आचार्यले रोजगारी तथा अन्य सिलसिलामा विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई आगामी स्थानीय तहको निर्वाचनमा मतदान गर्न पाउने व्यवस्था गर्न सरकारसँग माग गर्नुभएको छ।
प्रतिनिधि सभाको बुधबारको बैठकमा बोल्दै महामन्त्री आचार्यले विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकको मताधिकार सुनिश्चित गर्न आवश्यक कानुनी तथा प्राविधिक प्रक्रिया तत्काल अघि बढाउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुभएको हो।
उहाँले रास्वपाले विश्वभर रहेका पार्टी कार्यकर्तामार्फत उम्मेदवार छनोट गर्ने उद्देश्यसहित ‘क्यान्डिडेट क्लब’को सुरुवात गरेको उल्लेख गर्दै विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई पनि आगामी स्थानीय तहको निर्वाचनमा सहभागी हुने अधिकार सुनिश्चित गरिनुपर्ने बताउनुभयो।
महामन्त्री आचार्यले विदेशमा रहेका नेपालीले देशको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्याउँदै आए पनि निर्वाचनका बेला आफ्नो मताधिकार प्रयोग गर्नबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो। उहाँले विदेशमा रहेका नागरिकको ‘नोट चल्ने तर भोट नचल्ने’ प्रवृत्तिको अन्त्य गर्नुपर्ने रास्वपाको नीति रहेको स्पष्ट पार्नुभयो।
उहाँले विदेशमा रहेका नेपालीलाई स्थानीय तहको निर्वाचनमा मतदानको अधिकार दिन कानुनी व्यवस्थाका साथै आवश्यक प्राविधिक तयारीसमेत तत्काल सुरु गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
प्रतिनिधि सभाको बैठकमा उहाँले भन्नुभयो, ‘हामी चाहन्छौँ, यो पटकको स्थानीय तहको निर्वाचनमा संसारभरका प्रवासी नेपालीहरूले भोट हाल्न पाऊन्। त्यसका लागि जे–जे कानुनी काम गर्नुपर्नेछ, त्यसको सुरुआत गरौँ। त्यसको प्राविधिक पाटो अझ बढी पेचिलो हुन्छ।’
उहाँले विदेशमा रहेका नेपालीको मताधिकारसम्बन्धी विषयलाई राजनीतिक बहसमा मात्र सीमित नराखी कार्यान्वयनको प्रक्रियामा लैजानुपर्ने बताउनुभयो। निर्वाचन प्रणाली, मतदाता नामावली, मतदान केन्द्र तथा प्रविधिको प्रयोगलगायतका विषयमा आवश्यक तयारी गर्न सरकार र सम्बन्धित निकायले तत्काल काम थाल्नुपर्ने उहाँको भनाइ थियो।
आचार्यले थप भन्नुभयो, ‘हामीले भन्ने गरेका छौँ—नोट चल्ने, भोट नचल्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गरिनुपर्छ। त्यसकारण म सभामुखमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु। यो पटकको स्थानीय तह निर्वाचनमा प्रवासी नेपालीले भोट हाल्न पाउनुपर्ने कुरालाई प्राथमिकतामा राखेर आजैबाट त्यसको काम सुरु गरियोस्।’
नेपालबाट रोजगारी, अध्ययन तथा अन्य प्रयोजनका लागि ठूलो संख्यामा नागरिक विदेशमा रहेका छन्। विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी तथ्यांकअनुसार करिब ४० लाख नेपाली विदेशमा रहेको अनुमान गरिन्छ। विदेशमा रहेका नेपालीले पठाउने विप्रेषण नेपालको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार बने पनि उनीहरूको राजनीतिक सहभागिता र मतदान अधिकारको विषय लामो समयदेखि बहसमा रहँदै आएको छ।
विशेषगरी विदेशमा रहेका नागरिकलाई मतदानको अधिकार कसरी उपलब्ध गराउने भन्ने विषयमा कानुनी र प्राविधिक चुनौती रहेको देखिन्छ। विदेशस्थित नेपाली नियोग तथा दूतावासमार्फत मतदान गराउने, विद्युतीय मतदान प्रणाली प्रयोग गर्ने वा अन्य वैकल्पिक माध्यम अपनाउने विषयमा विभिन्न समयमा बहस हुँदै आएको छ।
रास्वपा महामन्त्री आचार्यले भने आगामी स्थानीय तहको निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै यस विषयमा ढिलाइ नगरी आवश्यक प्रक्रिया सुरु गर्न सरकारसँग आग्रह गर्नुभएको छ। उहाँका अनुसार विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकले देशको राजनीतिक तथा लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा प्रत्यक्ष सहभागिता जनाउने वातावरण निर्माण गर्नु आवश्यक छ।
स्थानीय तहको निर्वाचनमा विदेशमा रहेका नेपालीलाई मतदानको अधिकार दिन सकेमा विदेशमा रहेका लाखौँ नेपालीको राजनीतिक सहभागिता बढ्ने तथा उनीहरूको मताधिकार सुनिश्चित हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर त्यसका लागि निर्वाचनसम्बन्धी कानुनी व्यवस्था, मतदाता नामावली, मतदानको विश्वसनीयता, सुरक्षा तथा प्रविधिको व्यवस्थापनलगायत विषयमा स्पष्ट तयारी आवश्यक हुनेछ।
