काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा नेपालभर विभिन्न प्रकारका प्राकृतिक तथा मानवीय विपद्का तीन हजार २९६ वटा घटना दर्ता भएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरएमए) ले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार वैशाख १ गतेदेखि असार ३२ गतेसम्म भएका ती घटनामा १६० जनाले ज्यान गुमाएका, दुई जना बेपत्ता भएका तथा ९४५ जना घाइते भएका छन्। यस अवधिमा चार हजार ३७५ परिवार प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन्।
प्राधिकरणका अनुसार सबैभन्दा बढी आगलागीका ८९७ घटना भएका छन्। आगलागीबाट १७ जनाको मृत्यु, १०९ जना घाइते तथा ९९० परिवार प्रभावित भएका छन्। गर्मी याम र सुख्खा मौसमका कारण आगलागीका घटना उल्लेखनीय रूपमा बढेको प्राधिकरणको विश्लेषण छ।
त्यसैगरी, सर्पदंशका ५१४ घटना दर्ता भएका छन्। ती घटनामा ३८ जनाको मृत्यु, ४७९ जना घाइते तथा ५१७ परिवार प्रभावित भएका छन्। विशेषगरी तराई तथा मधेशका जिल्लामा वर्षायाम सुरु भएसँगै सर्पदंशका घटना बढेको देखिएको छ।
हुरीका ४७७ घटनामा १३ जनाको मृत्यु, ६८ जना घाइते तथा एक हजार ३५६ परिवार प्रभावित भएका छन्। यस्तै पहिरोका ४३३ घटनामा १२ जनाको मृत्यु, १५ जना घाइते तथा ३५१ परिवार प्रभावित भएका छन्। लगातारको वर्षासँगै पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पहिरोको जोखिम उच्च रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ।
चट्याङका २२३ घटनामा २४ जनाले ज्यान गुमाएका, १२० जना घाइते भएका तथा २६२ परिवार प्रभावित भएका छन्। यस्तै वन्यजन्तुको आक्रमणका १८१ घटनामा १७ जनाको मृत्यु, १०३ जना घाइते तथा २८७ परिवार प्रभावित भएका छन्। जंगल नजिकका बस्तीमा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व बढ्दै गएको तथ्यांकले देखाएको छ।
यस अवधिमा बाढीका १६१ घटनामा नौ जनाको मृत्यु, दुई जना बेपत्ता, नौ जना घाइते तथा ३९६ परिवार प्रभावित भएका छन्। यस्तै भारी वर्षाका १५३ घटनामा चार जनाको मृत्यु, एक जना घाइते तथा १३२ परिवार प्रभावित भएका छन्।
प्राधिकरणका अनुसार लेक लागेका (उच्च हिमाली क्षेत्रमा हुने स्वास्थ्य समस्या) ५५ घटनामा २१ जनाको मृत्यु भएको छ भने ३५ जना अझै अस्वस्थ रहेका छन्। ढुङ्गा खसेर भएको एक घटनामा दुई जनाको ज्यान गएको छ।
त्यसैगरी, वन डढेलोका १९१ घटना दर्ता भएका छन्। ती घटनामा एक जनाको मृत्यु तथा दुई जना घाइते भएका छन्। हिउँपहिरोका दुई घटनामा एक जनाको मृत्यु र एक जना घाइते भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
प्राधिकरणले वर्षायाम सक्रिय भएसँगै बाढी, पहिरो, डुबान, चट्याङ, सर्पदंश तथा अन्य विपद्का जोखिम अझै उच्च रहेकाले नागरिकलाई सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय तथा सरोकारवाला संस्थाहरूलाई पूर्वतयारी, उद्धार सामग्रीको व्यवस्थापन, जोखिमयुक्त क्षेत्रको निगरानी तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिइएको छ।
विशेषज्ञहरूले जलवायु परिवर्तन, अनियन्त्रित शहरीकरण, वन विनाश तथा प्राकृतिक स्रोतको अव्यवस्थित प्रयोगका कारण विपद्का घटना बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै दीर्घकालीन जोखिम न्यूनीकरणका कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
