काठमाडौं । हिन्दू धर्ममा शनिबारलाई शनिदेवको विशेष आराधना गर्ने दिनका रूपमा मानिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार शनिदेव कर्मका देवता हुन्। मानिसले गरेका असल वा खराब कर्मअनुसार फल प्रदान गर्ने देवताका रूपमा शनिदेवको पूजा गरिन्छ। त्यसैले शनिबार श्रद्धा, भक्ति र विधिपूर्वक पूजा–आराधना गर्दा जीवनमा सकारात्मक ऊर्जा, मानसिक शान्ति तथा बाधा–अवरोध कम हुने विश्वास रहेको छ।
पुराणहरूका अनुसार शनिदेव सूर्यदेवका पुत्र हुन् भने उनकी माता छाया हुन्। यमराज उनका दाजुभाइ तथा यमुना उनकी बहिनी हुन्। शनिदेव न्यायप्रिय देवता मानिन्छन्। उनी मेहनती, अनुशासित, सत्यनिष्ठ र धर्मको मार्गमा हिँड्ने व्यक्तिप्रति प्रसन्न हुने धार्मिक विश्वास छ। त्यसैले जीवनमा सदाचार, परिश्रम र इमानदारीलाई विशेष महत्व दिनुपर्ने बताइन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार शनिबारका दिन शनिदेवलाई प्रसन्न पार्न केही विशेष उपाय अपनाउन सकिन्छ। शनिदेवको पूजा गर्दा तिलको तेल अर्पण गर्ने, तेल दान गर्ने तथा कालो तिल दान गर्ने परम्परा रहेको छ। यसले शनिदेवको कृपा प्राप्त हुने र शनिसँग सम्बन्धित दोष कम हुने विश्वास गरिन्छ।
यसैगरी शनिबार पिपलको रूखको पूजा गर्नु पनि अत्यन्त शुभ मानिन्छ। पिपलको जरामा जल अर्पण गरी दीप प्रज्वलन गर्दा सकारात्मक फल प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। केही स्थानमा शमीको रूखको पूजा गर्ने परम्परासमेत रहेको छ। शमीको पूजा गर्दा जीवनमा आउने कठिनाइ कम हुने र शुभ फल प्राप्त हुने जनविश्वास छ।
दान–पुण्यलाई पनि शनिदेवको आराधनासँग जोडिएको मानिन्छ। शनिबार कालो तिल, कालो वस्त्र, छालाका जुत्ता–चप्पल तथा आवश्यक सामग्री गरिब वा असहाय व्यक्तिलाई दान गर्दा पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
त्यसैगरी शनिबार हनुमानजीको पूजा गर्नु पनि विशेष फलदायी मानिन्छ। हनुमान मन्दिरमा सर्स्युको तेलको दीप प्रज्वलन गरी हनुमान चालीसा पाठ गर्दा शनिदेवको अशुभ प्रभाव कम हुने धार्मिक मान्यता छ। यही कारण शनिबार हनुमान मन्दिरमा भक्तजनको विशेष भीड लाग्ने गर्दछ।
धर्मशास्त्रअनुसार पूजा–पाठसँगै असल कर्म, सत्य बोल्ने बानी, इमानदार जीवनशैली, अरूलाई दुःख नदिने व्यवहार र गरिब तथा असहायको सेवा नै शनिदेवलाई प्रसन्न पार्ने सबैभन्दा ठूलो माध्यम मानिन्छ। धार्मिक आस्थाअनुसार श्रद्धापूर्वक शनिदेवको पूजा–आराधना गरे जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि र सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
