काठमाडौं । हिन्दु धर्मशास्त्रअनुसार हप्ताको प्रत्येक बार कुनै न कुनै देवी–देवतासँग सम्बन्धित मानिन्छ। विशेष व्रत र उपवास बाहेक पनि धेरै हिन्दु धर्मावलम्बीले हप्ताको एक दिन आफूले आस्था राखेको देवताको पूजा गरी व्रत बस्ने परम्परा रहिआएको छ।
बुधबारलाई ‘बुध’ ग्रहको दिनका रूपमा लिइन्छ। ज्योतिष शास्त्रमा बुध ग्रहलाई बुद्धि, वाणी, व्यापार र तर्कशक्तिको कारक मानिन्छ। यस दिन विशेषगरी भगवान कृष्ण (विठ्ठल स्वरूप) को पूजा गर्ने प्रचलन छ। पूजा गर्दा तुलसीको पात अर्पण गर्नु अत्यन्त शुभ मानिन्छ। नयाँ कामको सुरुवातका लागि बुधबारलाई शुभ दिनका रूपमा लिइन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार बुधबार भगवान कृष्णको व्रत बस्नेले आफूले चाहेको फल प्राप्त गर्ने विश्वास गरिन्छ। यस दिन गरिने सत्कर्मले दीर्घकालसम्म शुभ फल दिने भनाइ छ।
कृष्णको हातमा प्रायः दुई प्रतीक देखाइन्छ—मुरली (बाँसुरी) र शंख।
शंख युद्ध वा धर्मरक्षाको उद्घोषको प्रतीक मानिन्छ।
मुरली प्रेम, भक्ति, संगीत र आनन्दको प्रतीक हो।
धार्मिक व्याख्याअनुसार जब साधक सांसारिक मोहबाट माथि उठ्छ, उसभित्र आध्यात्मिक ध्वनि गुञ्जन हुन थाल्छ। यही अवस्थालाई रासलीलामा गोपिनीहरूले मुरलीको धुन सुनेको प्रतीकात्मक चित्रणका रूपमा बुझिन्छ।
बुधबार के गर्दा जीवन समृद्ध हुन्छ?
धार्मिक ग्रन्थहरूमा बुधबारका लागि केही विशेष उपाय उल्लेख गरिएको छ:
🐄 गाईलाई हरियो घाँस खुवाउने – गाईलाई पूजनीय मानिने भएकाले यस दिन हरियो घाँस दान गर्दा देवी–देवताको कृपा प्राप्त हुने विश्वास छ।
🌾 मुङ्गको दाल दान गर्ने – बुध ग्रह शान्तिका लागि मुङ्ग दान फलदायी मानिन्छ।
🟠 गणेश भगवानलाई सिन्दूर चढाउने – मनोकामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।
🍬 लड्डु चढाउने – जसको कुण्डलीमा बुध ग्रहको दोष छ, उसले गणेशलाई लड्डु अर्पण गर्दा शुभ फल प्राप्त हुने ज्योतिषीय मान्यता छ।
धार्मिक आस्था र श्रद्धाअनुसार गरिने पूजा–पाठले मनमा सकारात्मक ऊर्जा, शान्ति र आत्मविश्वास बढाउने विश्वास गरिन्छ। बुधबारका यी उपायहरूलाई श्रद्धापूर्वक पालन गर्दा जीवनमा सुख, समृद्धि र सफलता प्राप्त हुने धार्मिक मान्यता रहिआएको छ।
