काठमाडौं । बेलायतका राजा चार्ल्स तृतीय का भाइ तथा पूर्वराजकुमार एन्ड्रयू माउन्टब्याटन-विन्डसर लाई सार्वजनिक पदमा रहँदा पदीय मर्यादा विपरीत कार्य (मिसकन्डक्ट) गरेको आशंकामा प्रहरी नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ गरिएको छ। लण्डनस्थित थेम्स भ्याली प्रहरी ले बिहीबार ६६ वर्षीय एन्ड्रयूलाई नियन्त्रणमा लिएर दिनभर सोधपुछ गरेपछि साँझ मुक्त गरेको जनाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था Reuters का अनुसार, प्रहरी कार्यालयबाट बाहिरिने क्रममा एन्ड्रयू शारीरिक रूपमा थकित र भावुक देखिएका थिए। बेलायती कानुनी व्यवस्थाअनुसार अनुसन्धानको प्रारम्भिक चरणमा पक्राउ परेका व्यक्तिको नाम सार्वजनिक नगरिने प्रावधान रहे पनि ६० वर्षभन्दा माथिका एक उच्च–प्रोफाइल व्यक्तिलाई नियन्त्रणमा लिइएको पुष्टि भएपछि ती व्यक्ति एन्ड्रयू नै भएको प्रस्ट भएको हो।

एप्स्टिन प्रकरणसँग पुनः जोडियो नाम

एन्ड्रयूको नाम अमेरिकी वित्तीय अपराधी जेफ्री एप्स्टिन सँगको सम्बन्धका कारण विगत एक दशकदेखि विवादमा रहँदै आएको छ। सन् २०१० मा नाबालिकाहरूलाई यौन शोषण तथा वेश्यावृत्तिमा संलग्न गराएको अभियोगमा दोषी ठहरिएका एप्स्टिनसँग एन्ड्रयूको निकट सम्बन्ध रहेको आरोप लाग्दै आएको थियो।

हालै सार्वजनिक भएका कानुनी उजुरीहरूमा एप्स्टिनलाई संवेदनशील व्यापारिक तथा कूटनीतिक प्रकृतिका प्रतिवेदनहरू उपलब्ध गराइएको आशंका व्यक्त गरिएको छ। ती प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक पदमा रहँदा प्राप्त सूचनासँग सम्बन्धित हुन सक्ने भन्दै गम्भीर प्रश्न उठाइएको छ। यही आधारमा एन्ड्रयूविरुद्ध पदीय दुरुपयोगको अनुसन्धान सुरु गरिएको बताइएको छ।

प्रहरीको औपचारिक प्रतिक्रिया

थेम्स भ्याली प्रहरीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “सार्वजनिक पदमा रहँदा गरिएको भनिएको दूराचारसम्बन्धी गम्भीर आरोपमाथि विस्तृत अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। अनुसन्धानको निष्पक्षता र अखण्डता जोगाउन हामी प्रतिबद्ध छौँ।”

प्रहरीले यस प्रकरणमा अन्य साझेदार सुरक्षा तथा अनुसन्धान निकायहरूसँग समन्वय भइरहेको उल्लेख गरेको छ। तथ्यहरूको मूल्यांकन जारी रहेको र आवश्यक प्रमाण संकलनपछि मात्र थप जानकारी सार्वजनिक गरिने जनाइएको छ।

बेलायतमा उच्च पदस्थ व्यक्तिमाथि अनुसन्धान हुँदा कानुनी गोपनीयता कडाइका साथ पालना गरिने भएकाले अनुसन्धान प्रक्रिया सार्वजनिक रूपमा सीमित जानकारीमै रहने गरिएको छ।

राजपरिवारमाथि बढ्दो दबाब

एन्ड्रयू यसअघि पनि एप्स्टिन प्रकरणका कारण राजकीय जिम्मेवारीबाट पछि हटिसकेका थिए। उनी सक्रिय शाही कर्तव्यबाट अलग गरिएका थिए र केही औपचारिक उपाधि प्रयोगमा समेत प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।

तर पछिल्लो घटनाले पुनः राजपरिवारलाई असहज परिस्थितिमा पुर्‍याएको विश्लेषण गरिएको छ। राजा चार्ल्स तृतीयको नेतृत्वमा संस्थागत सुधार र पारदर्शिता सुदृढ गर्ने प्रयास भइरहेका बेला एन्ड्रयूको नाम फेरि विवादमा आउनुले राजतन्त्रको छविमा असर पर्न सक्ने टिप्पणी अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले गरेका छन्।

सार्वजनिक चासो र राजनीतिक प्रभाव

एप्स्टिन प्रकरणसँग सम्बन्धित लाखौँ पृष्ठका गोप्य दस्ताबेजहरू अमेरिकामा सार्वजनिक भएपछि एन्ड्रयूको नाम पुनः चर्चामा आएको थियो। ती दस्ताबेजहरूमा विभिन्न उच्च–प्रोफाइल व्यक्तिहरूसँग एप्स्टिनको सम्पर्कबारे उल्लेख भएको बताइएको छ।

बेलायतमा जनचासो उच्च रहेको यस विषयमा विपक्षी राजनीतिक दल तथा नागरिक समाजले पनि पारदर्शी र निष्पक्ष अनुसन्धानको माग गरेका छन्। यदि पदीय दुरुपयोगको आरोप पुष्टि भएमा यसले केवल व्यक्तिगत प्रतिष्ठामै नभई समग्र शाही संस्थामाथि गम्भीर प्रभाव पार्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।

हाल एन्ड्रयूलाई औपचारिक अभियोग लगाइएको छैन। अनुसन्धान जारी रहेको र आवश्यक प्रमाणको आधारमा मात्रै कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाइने प्रहरीले जनाएको छ।

यस घटनाक्रमले बेलायती राजपरिवार, कानुनी निकाय र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक वृत्तमा समेत व्यापक चर्चा उत्पन्न गरेको छ। आगामी दिनमा अनुसन्धानको निष्कर्षले मात्र एन्ड्रयूको राजनीतिक र सामाजिक भविष्य निर्धारण गर्नेछ।