काठमाडौं । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महान् धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व महाशिवरात्रि आज देशभर श्रद्धा, भक्ति र उत्साहका साथ मनाइँदैछ । प्रत्येक वर्ष फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको मध्यरातमा पर्ने यस पर्वमा भगवान् शिवको विधिपूर्वक पूजा–आराधना गर्ने परम्परा रहिआएको छ । यस वर्ष पनि मध्यरातमा चतुर्दशी तिथि परेकाले आजै महाशिवरात्रि मनाउने निर्णय गरिएको हो ।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार आज दिउँसो १६:५२ बजेसम्म त्रयोदशी तिथि रहेर त्यसपछि चतुर्दशी सुरु भएको छ भने सोमबार दिउँसो १७:३५ बजेसम्म चतुर्दशी रहनेछ । धार्मिक शास्त्रअनुसार मध्यरातमा चतुर्दशी तिथि पर्ने दिन भगवान् शिवको पूजा, आराधना तथा दर्शन गर्दा सुख, शान्ति र मोक्ष प्राप्त हुने विश्वास रहिआएको छ ।
समितिका सदस्य देवमणि भट्टराईका अनुसार फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको मध्यरातमा भगवान् शिवले शिवरूप धारण गर्नुभएको धार्मिक मान्यता छ । यसैले यही तिथिमा व्रत, पूजा, दर्शन र जाग्राम गर्दा यस लोकमा सुख–शान्ति तथा परलोकमा सद्गति प्राप्त हुने शास्त्रीय विश्वास रहेको उनले बताए ।
स्नान, व्रत र पूजा–आराधनामा भक्तजन व्यस्त
महाशिवरात्रिका अवसरमा भक्तजन बिहानैदेखि नदी, कुण्ड, तलाउ तथा जलाशयमा स्नान गरी नजिकका शिवालयमा पूजा–आराधनामा व्यस्त देखिएका छन् । भगवान् शिवको प्रिय वस्तु दूध, बेलपत्र, धतुरो, गंगाजल, चन्दन, फलफूल र प्रसाद चढाएर श्रद्धापूर्वक आराधना गर्ने चलन छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार यस दिन उपवास बसेर रातभर जाग्राम गर्ने, भजन–कीर्तन गर्ने र शिवमन्त्र जप गर्दा सर्वसिद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ । विशेषगरी युवादेखि वृद्धसम्म भक्तजन मठमन्दिरमा भेला भएर भजन, कीर्तन तथा धार्मिक कार्यक्रम आयोजना गर्ने परम्परा पनि छ ।
शिवरात्रिको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व
शिवरात्रि भगवान् शिवको उत्पत्तिको रातका नामबाट नामकरण गरिएको पर्व हो । धार्मिक ग्रन्थहरूमा कालरात्रि, मोहरात्रि, सुखरात्रि र शिवरात्रि गरी चार प्रमुख रात्रिमध्ये शिवरात्रिलाई विशेष पवित्र मानिएको छ ।
धार्मिक विश्वासअनुसार आशुतोष भगवान् शिवले दीनदुःखी तथा कष्टमा रहेका प्राणीहरूको कल्याण गर्ने भएकाले यो दिनलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ । माघ महिनामा प्रकृति जीर्ण र पत्रविहीन हुने तथा फागुनमा पुनः पलाउन थाल्ने प्रक्रियालाई शिवको रुद्रत्व र शिवत्वसँग जोडेर पनि यो पर्व मनाउने गरिएको जनविश्वास छ ।
पशुपतिनाथमा विशेष पूजा र ठूलो मेला
महाशिवरात्रिको मुख्य केन्द्रका रूपमा रहेको पशुपतिनाथ मन्दिर क्षेत्रमा आज विशेष पूजा, आरती, दीपोत्सव तथा धार्मिक कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन् । रातका चार प्रहरमा चार प्रकारका विशेष पूजा, महादीप, अखण्डदीप, लक्ष्यबत्ती तथा लाखौँ बेलपत्र अर्पण गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।
भगवान् शिवको दर्शन गर्न नेपालका विभिन्न जिल्लासहित छिमेकी भारतबाट समेत तीर्थयात्री आएका कारण पशुपति क्षेत्रमा ठूलो भीड लागेको छ । भक्तजनको सहज दर्शनका लागि बिहान २ बजेदेखि नै मन्दिरका चारै ढोका खोलिएको जनाइएको छ ।
दर्शन व्यवस्थापन र सुरक्षा तयारी कडा
महाशिवरात्रिका अवसरमा लाखौँ भक्तजन आउने अनुमानका आधारमा दर्शन व्यवस्थापनका लागि विशेष योजना लागू गरिएको छ । बाहिरी रूपमा विभिन्न स्थानबाट लाइनको व्यवस्था गरी भक्तजनलाई व्यवस्थित रूपमा मन्दिर परिसर प्रवेश गराइँदैछ ।
भित्री परिसरमा उत्तर, दक्षिण र पश्चिम दिशाबाट छुट्टाछुट्टै लाइनको व्यवस्था गरिएको छ । सवारी पार्किङका लागि सिफल, तिलगङ्गा, गुह्येश्वरीपारि, वनकाली लगायत स्थानमा विशेष पार्किङ स्थल तोकिएको छ ।
यस वर्ष पनि पशुपति क्षेत्रमा गाँजा, भाङ, धतुरोलगायत लागुपदार्थ सेवन तथा बेचबिखनमा कडाइ गरिएको छ । सुरक्षा निकायले निगरानी बढाएको र नियम उल्लंघन गर्नेहरूलाई कानुनी कारबाही गरिने बताइएको छ ।
अन्य शिवालयमा पनि भक्तजनको भीड
महाशिवरात्रिका अवसरमा उपत्यकाभित्रका गोकर्णेश्वर मन्दिर, डोलेश्वर महादेव मन्दिर लगायतका शिवालयहरूमा पनि भक्तजनको ठूलो भीड लागेको छ ।
त्यसैगरी देशका विभिन्न जिल्लामा रहेका शिव मन्दिरहरूमा पूजा, मेला, भजन–कीर्तन तथा धार्मिक सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरी पर्व धूमधामका साथ मनाइँदैछ ।
धार्मिक एकता र सांस्कृतिक परम्पराको प्रतीक
महाशिवरात्रि केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई नेपाली समाजको सांस्कृतिक एकता, सहिष्णुता र परम्पराको प्रतीकका रूपमा पनि लिइन्छ । यस अवसरले सामाजिक सद्भाव, धार्मिक आस्था र आध्यात्मिक चेतनालाई बलियो बनाउने विश्वास गरिएको छ ।
श्रद्धा, विश्वास र सांस्कृतिक महत्वका कारण महाशिवरात्रि पर्व नेपालभर आज भव्य रूपमा मनाइँदैछ भने भक्तजनले भगवान् शिवसँग सुख, शान्ति, समृद्धि र कल्याणको कामना गरिरहेका छन् ।
